I GSK 389/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Lidia Ciechomska – Florek po rozpoznaniu w dniu 7 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku B. S. o wstrzymanie wykonania decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej B.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2015 r. sygn. akt III SA/Łd 968/14 w sprawie ze skargi B. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 4 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić wniosek Po wniesieniu skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 24 listopada 2015 r., sygn. akt III SA/Łd 968/14 oddalającego skargę B. S. (dalej: skarżący) złożył wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 4 września 2014 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu złożonego wniosku skarżący wskazał, że za uwzględnieniem wniosku przemawia ciążąca na nim łączna kwota zobowiązania podatkowego z tytułu podatku akcyzowego w wysokości 1 334 159 zł, przy czym do zapłaty pozostaje kwota 411 484 zł, bez uwzględnienia odsetek. W ocenie skarżącego zmiana sytuacji gospodarczej na rynku produktów alkoholowych prowadzi do znacznego utrudnienia podatnikowi możliwości generowania przychodów na takim poziomie aby było możliwe zaspokojenie roszczeń podatkowych organów celnych bez powstania ryzyka niewypłacalności, dlatego też nie ulega wątpliwości, że w przypadku wykonania przedmiotowej decyzji zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody w majątku, co w okolicznościach niniejszej sprawy byłoby równoznaczne z koniecznością zaprzestania prowadzenia dotychczasowej działalności gospodarczej. Nadto, w ocenie skarżącego wykonanie zaskarżonej decyzji może doprowadzić do powstania trudnych do odwrócenia skutków w postaci wyłączenia przedsiębiorstwa z rynku oraz utraty kontrahentów. Skarżący wskazał następnie, że zapewnienie dalszego trwania przedsiębiorstwa leży nie tylko w interesie budżetu państwa, ale również w interesie społecznym, a w tym stanie rzeczy wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest konieczne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 1 ppsa., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Natomiast w myśl art. 61 § 3 tej ustawy, po przekazaniu sądowi skargi, jeśli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności. Zawarty w powyższym przepisie prawa katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego rozstrzygnięcia jest zamknięty. Oznacza to, że ustawa w sposób wyczerpujący wskazuje przesłanki wstrzymania wykonania orzeczenia ostatecznego, uzależniając tę możliwość wyłącznie od wykazania istnienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z powołanego przepisu wynika, iż wstrzymanie przez sąd wykonania zaskarżonego aktu lub czynności ma charakter wyjątkowy. Skarżący dążąc do wstrzymania wykonania decyzji musi złożyć stosowny wniosek i uprawdopodobnić, że istnieją przesłanki uzasadniające odstąpienie od zasady wykonalności orzeczeń ostatecznych i wstrzymania wykonania zaskarżonego orzeczenia. Pod pojęciem wyrządzenia znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę – majątkową lub niemajątkową – której nie będzie można wynagrodzić przez późniejszy zwrot spełnionego świadczenia lub nie będzie można jej wyegzekwować ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego (post. NSA z dnia 20 grudnia 2004 r., sygn. akt GZ 138/04). Natomiast trudne do odwrócenia skutki, to takie skutki prawne lub faktyczne, które raz zaistniałe, spowodują istotną bądź trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Należy mieć przy tym na uwadze, że uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na składającym wniosek. Sąd administracyjny, wydając orzeczenie w omawianym przedmiocie, powinien swoje rozstrzygnięcie oprzeć zarówno o wniosek skarżącego, jak i materiał dowodowy zgromadzony w aktach sprawy i ocenić, czy występują wymienione przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu. Jednakże uprawdopodobnienie okoliczności przemawiających za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji spoczywa na stronie skarżącej (vide postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 listopada 2004 r., sygn. akt FZ 474/04 oraz z 31 sierpnia 2004 r., sygn. akt FZ 267/04). W konsekwencji powyższego także w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że zgromadzona dokumentacja sprawy służy weryfikacji twierdzeń strony pod kątem spełnienia przesłanek zawartych w art. 61 § 3 ppsa. (postanowienie NSA z dnia 25 lipca 2008 r., sygn. akt II OZ 766/08, Lex nr 493672, postanowienie NSA z 12 lipca 2013 r., sygn. akt II OZ 605/13). Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę poglądy powyższe podziela i wskazuje, że skarżący upatruje wypełnienia wymienionych przesłanek w ogólnym stwierdzeniu, że wykonanie decyzji spowoduje szkodę i skutki w postaci wyłączenia przedsiębiorstwa z rynku oraz utraty kontrahentów, których nie będzie można odwrócić. Podkreślić należy, że konieczne jest jednak wykazanie szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 ppsa. Nie jest wystarczające w ocenie NSA powoływanie się na zawarte w tym przepisie prawa sformułowania określające przesłanki możliwości wstrzymania wykonania decyzji bez poparcia przypuszczeń strony konkretnymi faktami. Uzasadnienie wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności odzwierciedlających możliwość zajścia zagrożeń, o których mowa w omawianym przepisie prawa, a brak należytego uzasadnienia w tym zakresie uniemożliwia pozytywną dla strony ocenę takiego wniosku. Konieczność uwzględnienia w postępowaniu sądowoadministracyjnym całości akt sprawy nie oznacza, że Sąd w odniesieniu do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu miałby się domyślać lub przewidywać, jakie zajdzie realne niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Niewątpliwie zakończenie bytu prawnego przedsiębiorstwa jest skutkiem trudnym do odwrócenia i wysoce szkodliwym, dlatego też wykluczenie takiej możliwości przez Sąd powinno być poprzedzone wyczerpującą analizą sytuacji wnioskodawcy (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 lipca 2009 r., sygn. akt I FSK 976/09). Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w rozpoznawanej sprawie brak jest konkretnych okoliczności wskazujących na możliwość spełnienia subiektywnych obaw skarżącego. Nie wskazał on jakichkolwiek dokumentów źródłowych odzwierciedlających jego sytuację jako przedsiębiorcy - nie podano (choćby szacunkowych) aktualnych przychodów czy też zobowiązań z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Nie poparte żadnym dokumentem stwierdzenie, że konieczne będzie zamknięcie prowadzonej działalności gospodarczej, nie świadczy ani o zakończeniu działalności, ani o braku przychodów. Wobec powyższych ustaleń trudno zatem uznać ponad wszelką wątpliwość, aby ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego miało spowodować konieczność zamknięcia działalności gospodarczej, a co za tym idzie, aby Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji na etapie postępowania kasacyjnego, miał bezsprzeczne podstawy do uwzględnienia tego wniosku. Konkludując, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący nie wykazał, że zachodzą przesłanki wskazane w art. 61 § 3 ppsa. Nie jest bowiem wystarczający sam wywód skarżącego co do jego obaw w tym zakresie. Uzasadnienie wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie zaskarżonego aktu jest w danej sprawie obiektywnie zasadne. Twierdzenia zaś wnioskodawcy powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi jego sytuacji finansowej oraz majątkowej (vide J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188). Nie znajdując zatem podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącego, należało stosownie do art. 61 § 3 i § 5 w związku z art. 193 ppsa. orzec jak w sentencji.