I GSK 643/08

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2009-05-20

Skład orzekający: Rafał Batorowicz, Kazimierz Brzeziński, Marek Zalewski

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy przepis art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego, który stanowi, że organ celny odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, ma zastosowanie do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed datą przystąpienia Polski do Unii Europejskiej, mimo że wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po tej dacie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że przepis art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego, jako termin prawa materialnego, ma zastosowanie do spraw dotyczących długu celnego powstałego przed 1 maja 2004 r., nawet jeśli wniosek o stwierdzenie nieważności został złożony po tej dacie. Odesłanie zawarte w art. 26 ustawy - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne obejmuje zarówno przepisy materialne, jak i proceduralne Kodeksu celnego. Upływ 3-letniego terminu od powstania długu celnego skutkuje wygaśnięciem możliwości wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji.
Stan faktyczny
H. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P., które uznały za nieprawidłowe wpisy do rejestru procedury uproszczonej oraz zgłoszenia celne w części dotyczącej określenia stawki celnej i kwoty długu celnego. Organy celne odmówiły wszczęcia postępowania, powołując się na upływ 3-letniego terminu od powstania długu celnego, zgodnie z art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. oddalił skargę H. S. Skarżący wniósł skargę kasacyjną, kwestionując zastosowanie art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego oraz jego zgodność z Konstytucją.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Rafał Batorowicz Sędzia NSA Kazimierz Brzeziński Sędzia NSA Marek Zalewski (spr.) Protokolant Agnieszka Warso po rozpoznaniu w dniu 20 maja 2009 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej H. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 28 listopada 2007 r. sygn. akt III SA/Po 643/07 w sprawie ze skargi H. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2007 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. wyrokiem z dnia 28 listopada 2007 r., sygn. akt III SA/Po 643/07, oddalił skargę H. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] czerwca 2007 r., Nr [...], w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe. Sąd orzekał w następującym stanie sprawy. Decyzją z dnia [...] kwietnia 2007 r., nr [...] Dyrektor Izby Celnej w P. odmówił wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w P. o kolejnych numerach od [...] do [...]. W uzasadnieniu organ celny podał, iż decyzjami wymienionymi w sentencji Naczelnik Urzędu Celnego w P. uznał za nieprawidłowe wpisy do rejestru procedury uproszczonej oraz zgłoszenia celne SAD w części dotyczącej określenia stawki celnej oraz kwoty wynikającej z długu celnego. Pismem z dnia 7 sierpnia 2006 r. H. S. złożył wniosek o stwierdzenie nieważności tych decyzji na podstawie art. 247 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 1997 r., Nr 137, poz. 926 ze zm.), dalej: Ordynacja podatkowa, zarzucając rażące naruszenie prawa. Organ celny stwierdził, iż w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy obowiązujące w dniu dokonania wpisów towarów do rejestru, co wynika z art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. - Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 623), dalej: p.w.p.c. Stosownie więc do art. 265² pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (t.j. Dz. U. z 2001 r. Nr 75, poz. 802 ze zm.), dalej: Kodeks celny, jeżeli upłynęły 3 lata od dnia powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Przedmiotowe wpisy zostały dokonane w okresie od dnia 13 lipca 2002 r. do dnia 20 grudnia 2002 r., a zatem najpóźniej z dniem 20 grudnia 2005 r. upłynął 3-letni okres, o którym mowa w art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego, zaś wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony w Urzędzie Celnym w P. w dniu 7 sierpnia 2006 r. W konsekwencji organ celny stwierdził, iż sam upływ powyższego terminu skutecznie uniemożliwia wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji i stanowi podstawę do odmowy wszczęcia takiego postępowania. Orzekając na skutek odwołania strony, Dyrektor Izby Celnej w P. decyzją z dnia [...] czerwca 2007 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu celnego I instancji. W uzasadnieniu stwierdził m.in., że Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt I FSK 619/06 stwierdził, iż art. 26 p.w.p.c. dotyczy wyłącznie przepisów materialnych (zawartych w Kodeksie celnym i wydanych na jego podstawie rozporządzeniach), a nie przepisów proceduralnych. Zdaniem organu celnego art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego znajduje zastosowanie z mocy powołanego przepisu intertemporalnego jako przepis o charakterze materialnym. Zawiera on bowiem termin prawa materialnego, którego upływ skutkuje określonymi czynnościami organu celnego niezależnie od tego, czy chodzi o postępowanie na wniosek czy z urzędu, oznacza zamknięcie drogi do uruchomienia nadzwyczajnych trybów, zaś zgodnie z art. 11 Kodeksu celnego jest to termin nieprzywracalny. Oddalając skargę H. S. Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. stwierdził m. in., że w pierwszej kolejności rozstrzygnięcia wymaga kwestia przepisów znajdujących zastosowanie w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia, jako że wniosek o stwierdzenie nieważności decyzji został złożony po dniu 1 maja 2004 r., natomiast decyzje wskazane w tymże wniosku dotyczą długu celnego powstałego przed tą datą. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że niniejsza sprawa należy do kategorii spraw dotyczących długu celnego. Wskazał, że wprawdzie postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest postępowaniem nadzwyczajnym i w sensie procesowym nowym w stosunku do postępowań w sprawach długu celnego zakończonych decyzjami ostatecznymi, to jednak w sensie materialnoprawnym toczy się ono w tych samych sprawach administracyjnych dotyczących długu celnego, stanowiąc niejako przedłużenie tych postępowań. Jego przedmiotem jest bowiem ocena, czy w toku tychże postępowań doszło do naruszeń prawa uzasadniających wyeliminowanie z obrotu prawnego kończących te postępowania decyzji ostatecznych uznających za nieprawidłowe wpisy do rejestru procedury uproszczonej oraz zgłoszenia celne w części dotyczącej określenia stawki celnej i kwoty długu celnego. Natomiast dokonanie prawidłowej oceny w tym zakresie jest możliwe przy uwzględnieniu stanu prawnego aktualnego w chwili wydania decyzji, których dotyczy postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności. WSA w P. podał, iż podobny pogląd wyraził także Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 28 kwietnia 2004 r., sygn. akt GSK 7/04 (Lex nr 150823). Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. zwrócił ponadto uwagę, że dyspozycja art. 26 p.w.p.c. nie odnosi się jedynie do "spraw wszczętych i niezakończonych", lecz do "spraw dotyczących długu celnego", co również przemawia za stosowaniem przepisów dotychczasowych także do spraw zakończonych, które mogą być wszczęte i prowadzone w trybach nadzwyczajnych, o ile dotyczą długu celnego. Biorąc pod uwagę powyższe, Sąd pierwszej instancji uznał, że w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie materialnoprawne przepisy Kodeksu celnego z 1997 r., a w szczególności art. 265² pkt 1 tej ustawy, stosownie do którego jeżeli upłynęły trzy lata od dnia powstania długu celnego organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego nie budzi wątpliwości materialnoprawny charakter tego przepisu, który w istocie przewiduje wygaśnięcie możliwości wzruszenia decyzji poprzez stwierdzenie jej nieważności. Ustawodawca określił bowiem wskazanym przepisem możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w okresie trzech lat od daty powstania długu celnego. Jest to termin zawity, którego upływ powoduje, że postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji - zarówno z urzędu, jak i na wniosek strony - nie może zostać wszczęte. Upływ tego terminu wywołuje więc skutek materialnoprawny, powodując wykluczenie możliwości orzekania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji. Jak zaś wynika wprost z art. 11 Kodeksu celnego (odnoszącego się do wszystkich terminów - zarówno procesowych, jak i materialnych), powyższy termin nie może być przedłużany ani skracany. Wbrew twierdzeniu skarżącego, nie można więc wyłączyć zastosowania tej regulacji w odniesieniu do terminu wskazanego w art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego, skoro przepis ten nie zawiera wyraźnego odstępstwa od reguły przewidzianej w art. 11 analizowanego aktu prawnego. Ponadto - co podkreślił WSA w P. - konsekwencje wynikające z art. 11 Kodeksu celnego można także wywieść z samej istoty terminu prawa materialnego o skutkach prekluzyjnych. Uwzględniając okoliczność, że w sprawie będącej przedmiotem rozstrzygnięcia zastosowanie znajdował art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego, Sąd pierwszej instancji stwierdził, że nie budzi wątpliwości prawidłowość stwierdzenia przez organy celne obu instancji upływu trzyletniego terminu, określonego tym przepisem, uniemożliwiającego wszczęcie postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Celnego, wskazanych w zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej w P. Wojewódzki Sąd Administracyjny nie powziął nadto wątpliwości co do zgodności z Konstytucją zastosowanego w sprawie art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego. Sąd uznał, że nie ogranicza on prawa do rozpoznania sprawy przez sąd, przewidzianego w art. 45 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż nie pozbawia możliwości skutecznego zainicjowania postępowania przed sądem, na co wskazuje casus samego skarżącego, który wyczerpał dwuinstancyjny tok postępowania administracyjnego, a wniesiona przez niego do WSA w P. skarga stanowi przedmiot rozpoznania w niniejszej sprawie. Sąd pierwszej instancji nie podzielił także stanowiska skarżącego, doszukującego się niekonstytucyjności spornego art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego w tym, że wskazany przepis ustanawia możliwość wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji w okresie krótszym aniżeli w innych aktach prawnych. WSA w P. wskazał, iż stwierdzenie nieważności decyzji jest instytucją nadzwyczajną, wobec czego jest ono możliwe jedynie wyjątkowo w przypadkach stwierdzenia kwalifikowanych wadliwości w ostatecznej decyzji. Prawo do rozpatrzenia sprawy jest zaś realizowane przede wszystkim w trybie zwykłym - dwuinstancyjnym postępowaniu odwoławczym i dwuinstancyjnym postępowaniu sądowym. Natomiast skorzystanie z nadzwyczajnego trybu wzruszenia decyzji ostatecznej z uwagi na wyjątkowy charakter może być i jest ograniczone do szczególnych sytuacji. Stąd też uzasadnione są i nie stanowią ograniczenia prawa do sądu przewidziane przez ustawodawcę rygoryzmy zarówno w zakresie przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, jak i istotnego w niniejszej sprawie czasowego ograniczenia możliwości skorzystania z tego trybu wzruszenia decyzji. Nie jest przy tym uzasadnione kwestionowanie długości tego okresu przewidzianego w art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego z uwagi na fakt, iż art. 156 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071), dalej: k.p.a., ustanawia w tym zakresie termin 10 - letni od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji. Ustawodawca dopuszcza bowiem odmienną regulację w ustawach szczególnych, która niewątpliwie jest uzasadniona specyfiką stosunków prawnych normowanych tymi ustawami. W skardze kasacyjnej H. S. zaskarżył w całości powyższy wyrok, wnosząc o: - jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w P., albo - jego uchylenie w całości i rozpatrzenie skargi w tym zakresie przez NSA oraz - zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję, - zwrócenie się do Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie stwierdzenia niezgodności art. 26 p.w.p.c. w zw. z art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego w zakresie, w jakim przepisy te ograniczają prawo do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z art. 2 i art. 45 Konstytucji RP. W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), dalej p.p.s.a., kasator zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 151 tej ustawy, mające istotny wpływ na wynik sprawy: 1. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wydanie wyroku na podstawie wadliwie ustalonego stanu faktycznego, w oparciu o przedstawione dokumenty, a także w oparciu o postępowanie dowodowe przeprowadzone przez organy celne z naruszeniem przepisów art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego w zw. z art. 26 p.w.p.c. polegające na przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego i niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na upływ 3-letniego terminu, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie ww. przepisów winno doprowadzić organ do wniosku, iż art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego jako przepis uchylony i nieobjęty dyspozycją art. 26 p.w.p.c. nie znajduje zastosowania, a samo wszczęcie jest dopuszczalne 2. w zw. z art. 193 Konstytucji RP oraz art. 3 ustawy z dnia 1 sierpnia 1997 r. o Trybunale Konstytucyjnym (Dz. U. Nr 102, poz. 643 ze zm.), dalej: ustawa o Trybunale Konstytucyjnym polegające na uznaniu, iż nie zachodzą przesłanki do zwrócenia się z zapytaniem do Trybunału Konstytucyjnego w przedmiocie stwierdzenia niezgodności art. 26 p.w.p.c. w zw. z art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego w zakresie, w jakim przepisy te ograniczają prawo do skutecznego złożenia wniosku o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej z art. 2 i art. 45 Konstytucji RP, gdy prawidłowe ich zastosowanie winno doprowadzić do wniosku, iż jest to zasadne. Na podstawie art. 174 pkt 1 p.p.s.a., (w skardze kasacyjnej błędnie podany jako art. 174 pkt 2 tej ustawy) autor skargi kasacyjnej zarzucił Sądowi pierwszej instancji naruszenie: 3. art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego w zw. z art. 26 p.w.p.c. poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, iż w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowanie znajduje art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego i niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji ze względu na upływ 3-letniego terminu, gdy prawidłowa wykładnia i zastosowanie ww. przepisów winno doprowadzić organ do wniosku, iż art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego jako przepis uchylony i nieobjęty dyspozycją art. 26 p.w.p.c. nie znajduje zastosowania, a samo wszczęcie jest dopuszczalne, 4. naruszenie art. 2, art. 8 ust. 2, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione pozbawienie skarżącego prawa do rozpatrzenia jego sprawy. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej wskazano m. in., że zawarte w art. 26 p.w.p.c. odesłanie do stosowania "przepisów dotychczasowych" nie zawiera odesłania zarówno do norm ustrojowych, jak i do norm procesowych. Art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego został umieszczony w tytule IX tej ustawy, o nazwie ,,Postępowanie w sprawach celnych", a zatem przepis ten ma charakter proceduralny i nie powinien znajdować w okolicznościach niniejszej sprawy zastosowania. Rozwijając zarzut naruszenia art. 2, art. 8 ust. 2 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji RP kasator stwierdził, że Dyrektor Izby Celnej w P. nie wskazał żadnego dobra istotnego z punktu widzenia Konstytucji, którego istnienie stanowiłoby uzasadnienie aksjologiczne do funkcjonowania w obrocie prawnym art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego. Ponadto porównawcza analiza innych przepisów wskazuje, że np. na gruncie k.p.a., termin do stwierdzenia nieważności decyzji wynosi 10 lat od jej wydania. Dyrektor Izby Celnej nie skorzystał z prawa do wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie jest zasadna i podlega oddaleniu. Podkreślić należy w szczególności, że zgodnie z treścią art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej bierze z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie NSA podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym – zdaniem skarżącego – uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego, wykazania dodatkowo, że uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Strona wnosząca skargę kasacyjną oparła swoje zarzuty na podstawie kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 2 p.p.s.a. kasator zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 141 § 4 zd. 1, art. 145 § 1 pkt 1 lit. b oraz art. 151 p.p.s.a. mające istotny wpływ na wynik sprawy, zaś w ramach podstawy kasacyjnej określonej w art. 174 pkt 1 p.p.s.a. (błędnie określonej w skardze, jako art. 174 pkt 2) zarzucił sądowi pierwszej instancji naruszenie art. 265² pkt 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. – Kodeks celny w związku z art. 26 p.w.p.c. przez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie, naruszenie art. 2, art. 8 ust. 2, art. 45 ust. 1 Konstytucji RP poprzez nieuzasadnione pozbawienie skarżącego prawa do rozpatrzenia jego sprawy. Decydującą więc dla rozstrzygnięcia sprawy jest kwestia skutków prawnych upływu terminu 3 lat od dnia powstania długu celnego z przepisu art. 265² Kodeksu celnego, w związku z art. 26 p.w.p.c. W sprawie niniejszej dług celny powstał bowiem w okresie od 13 lipca 2002 r. do dnia 20 grudnia 2005 r., a zatem najpóźniej z dniem 20 grudnia 2005 r. upłynął 3 letni okres, o którym mowa w art. 265² Kodeksu celnego. W dacie tej Rzeczypospolita Polska była już po akcesji do Unii Europejskiej, co nastąpiło z dniem 1 maja 2004 r. i obowiązywała ustawa z dnia 18 marca 2004 r. – Prawo celne (Dz. U. Nr 68, poz. 622 ze zm., dalej jako p.c.). W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, że sformułowanie "przepisy dotychczasowe stosuje się", zawarte w art. 26 p.w.p.c. oznacza, że do postępowań dotyczących długu celnego powstałego przed 1 maja 2004 r. należy stosować obowiązujące przed tą datą zarówno przepisy materialne, jak i procesowe. Zasada ta dotyczy zarówno spraw, które po dniu 1 maja 2004 r. były w toku, jak i spraw, które zostały wszczęte po tej dacie, ale dotyczą długu celnego, który powstał przed datą akcesji (por. wyrok NSA z 20 lutego 2007 r., sygn. akt I GSK 559/06 publ. ONSA i WSA 2008/4/63, wyrok NSA z 15 maja 2007 r., sygn. akt I GSK 1381/06, LEX nr 351019). Pogląd taki wyraził także Trybunał Konstytucyjny w wyroku z dnia 6 grudnia 2006 r., sygn. akt 25/05 (Dz. U. nr 229, poz. 1675), stwierdzając, że z mocy art. 26 p.w.p.c. utrzymane zostały w mocy przepisy dotychczasowe w stosunku do spraw długu celnego, jeżeli powstał on przez uzyskaniem przez Rzeczypospolitą Polską członkowstwa w Unii Europejskiej. Ogólne sformułowanie "przepisy dotychczasowe" z art. 26 p.w.p.c. należy więc interpretować poprzez zakres regulacji zawartej w Kodeksie celnym. Zgodnie z art. 1 tegoż kodeksu przedmiotem regulacji tego aktu są zasady i tryb przywozu towarów na polski obszar celny i wywozu towarów z polskiego obszaru celnego, związane z tym prawa i obowiązki osób oraz uprawnienia i obowiązki organów celnych. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie orzekającym nie podziela poglądu zaprezentowanego w wyroku z dnia 3 października 2006 r., sygn. akt I FSK 619/06 LEX nr 263033, że pojęcie "przepisów dotychczasowych" użyte w art. 26 p.w.p.c. ogranicza się do norm prawa materialnego. Nie ulega więc wątpliwości, że Kodeks celny zawiera zarówno przepisy prawa materialnego jak i proceduralnego. W sprawie niniejszej organy celne obowiązane były zatem stosować przepisy prawa – zarówno prawa materialnego, jak i proceduralne – obowiązujące na dzień zgłoszenia celnego, co miało miejsce. Zgodnie z art. 265² pkt 1 Kodeksu celnego jeżeli upłynęły 3 lata od powstania długu celnego, organ celny nie wszczyna bądź odmawia wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji. Termin ten został określony przepisem szczególnym, zawierającym samodzielne uregulowanie, w zakresie w nim unormowanym wyłączającym stosowanie przepisów działu IV ustawy – Ordynacja podatkowa, do którego odsyła art. 262 Kodeksu celnego. Z upływem tego terminu wygasa możliwość określonych w decyzji obowiązków i praw w postaci możności podważania ich w trybach nadzwyczajnych. Termin ten jest bowiem terminem prawa materialnego, a zatem nie można go przywrócić. Jego uchybienie wywołuje skutek w postaci wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnoprawnym lub wywołuje skutek prawny materialnej trwałości ukształtowanych praw przez wyłączenie dopuszczalności uchylenia decyzji lub wyłączenie dopuszczalności stwierdzenia nieważności decyzji, co miało miejsce w sprawie niniejszej. Odnosząc się do zawartego w skardze kasacyjnej wniosku o skierowanie do Trybunału Konstytucyjnego pytania o zgodność art. 26 p.w.p.c. w związku z art. 265² Kodeksu celnego z przepisami Konstytucji RP należy stwierdzić, że wniosek ten nie został uzasadniony, jak również nie wykazano związku pomiędzy udzieleniem odpowiedzi na to pytanie a rozstrzygnięciem przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawy, w której wniesiono skargę kasacyjną. W świetle powyższych rozważań pozostałe zarzuty kasacyjne naruszenia przepisów Konstytucji RP oraz naruszenia przepisów postępowania należało uznać za chybione. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło