I GSK 7/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Grzelak (spr.) Sędzia NSA Henryk Wach Sędzia del. WSA Paweł Janusz Lewkowicz Protokolant starszy asystent sędziego Dorota Onyśk po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2025 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej G. S.A. w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 maja 2021 r. sygn. akt V SA/Wa 2304/20 w sprawie ze skargi G. S.A. w restrukturyzacji w W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 28 września 2020 r. nr 1401-IEE3.712.1.17.2019.2.MB w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 11 maja 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 2304/20, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie: tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; dalej: p.p.s.a.), oddalił skargę G. S.A. w restrukturyzacji w W. (poprzednio: G. S.A.) na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z 28 września 2020 r., nr 1401-IEE3.712.1.17.2019.2.MB, w przedmiocie uznania zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym za niezasadne. Treść uzasadnienia tego wyroku oraz innych przywołanych w niniejszym orzeczeniu dostępna jest w serwisie internetowym CBOSA (orzeczenia.nsa.gov.pl). Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła skarżąca spółka. Na podstawie art. 174 pkt 2 p.p.s.a. zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które miały istotny wpływ na wynik postępowania: 1) art. 34 § 4 oraz art. 154 § 2 w związku z art. 33 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 1438; dalej: ustawa) w związku z 134 § 1 oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez błędne uznanie, że nie zaistniała formalnopodmiotowa przesłanka niedopuszczalności postępowania zabezpieczającego w postaci braku podmiotu, do którego może zostać skierowane postępowanie zabezpieczające; 2) art. 7, 77 k.p.a. oraz art. 89 § 1 i art. 93 § 1 ustawy w związku z art. 164 § 4 oraz z art. 33 § 1 pkt 8 oraz art. 160 § 1 ustawy w związku z art. 106 § 5 p.p.s.a. w związku z art. 233 § 1 oraz art. 227 k.p.c. oraz art. 151 p.p.s.a. poprzez sprzeczną z zasadami logiki oraz dowolną ocenę dowodu z wyciągu bankowego skarżącej w banku A. S.A. w zestawieniu z pozostałymi dokumentami polegające na uznaniu, że Skarżąca nie wykazała, że doszło do zajęcia kwoty w wysokości [...] zł na rachunku bankowym Skarżącej w banku A. S.A., co doprowadzało do nie ustalenia pełnej wartości zabezpieczenia, w konsekwencji nieuwzględnienia zarzutu, że zastosowane środki zabezpieczające w postaci zajęcia praw z instrumentów finansowych oraz wierzytelności z rachunku pieniężnego prowadzonymi przez T. S.A. z siedzibą w K., przy jednoczesnym zajęciu rachunków bankowych spółki, są zbyt uciążliwe; w skutek powyższego Sąd nieprawidłowo oddalił skargę. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podano argumenty na poparcie zarzutów postawionych w petitum. Wskazując na przytoczone wyżej podstawy, skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonego wyroku oraz przekazanie przedmiotowej sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Warszawie, a także zasądzenie zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego i rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Organ nie skorzystał z prawa wniesienia odpowiedzi na skargę kasacyjną. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że w postępowaniu zabezpieczającym skarżący nie może skutecznie podnieść wszystkich zarzutów określonych w art. 33 § 1 u.p.e.a. W postępowaniu tym, zarzuty określone w art. 33 u.p.e.a. nie mogą być stosowane wprost, bowiem art. 166b u.p.e.a. stanowi o odpowiednim stosowaniu tego przepisu. Oznacza to, że wskazane w art. 166b u.p.e.a. przepisy mają zastosowanie, lecz z niezbędnymi modyfikacjami, podyktowanymi specyfiką postępowania zabezpieczającego. Nadto należy podkreślić, że zajęcie zabezpieczające, dokonane przez organ egzekucyjny nie zmierza do wykonania obowiązku, ale jedynie zabezpiecza jego realizację w przyszłości. Jego cel jest odmienny od celu zajęcia egzekucyjnego, które ma doprowadzić do przymusowego wykonania obowiązku. Skarżąca kasacyjnie podniosła zarzut, że WSA nietrafnie oddalił skargę, pomimo, że w sprawie zaistniała formalno-podmiotowa przesłanka niedopuszczalności prowadzenia postępowania zabezpieczającego, gdyż spółka utraciła z dniem 3 stycznia 2020 r. zezwolenie na prowadzenie działalności, jako towarzystwo, a zatem nie jest już towarzystwem w rozumieniu ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach, a więc, zgodnie z art. 228 ustawy o funduszach, nie mogą być na nią nałożone sankcje określone w tym przepisie. Dalej wywiodła, że w efekcie w związku z podjętą w dniu 31 sierpnia 2020 r. uchwałą w sprawie zmiany statutu spółki poprzez zmianę firmy (wykreślenie słów: towarzystwo funduszy inwestycyjnych i TFI) oraz usunięcie z przedmiotu działalności czynności wskazanych wm.in w art. 45 ust. 1 ustawy o funduszach, w ocenie spółki, zaistniała wzmiankowana formalno-podmiotowa przesłanka niedopuszczalności prowadzenia postępowania zabezpieczającego. Naczelny Sąd Administracyjny nie podziela tego zarzutu. Na wstępie należy przypomnieć, że na etapie postępowania zabezpieczającego, będącego postępowaniem pomocniczym do postępowania egzekucyjnego, nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty dotyczące sposobu powstania i wymagalności obowiązku, jego istnienia czy wygaśnięcia. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania egzekucyjnego i ma na celu jedynie wykonanie woli wierzyciela w postaci zabezpieczenia realizacji obowiązku w przyszłości, wyrażonej w dokumencie urzędowym, jakim jest zarządzenie zabezpieczenia. Organ zabezpieczający bada jedynie formalną poprawność zarządzenia zabezpieczenia, zaś w sprawie zarzutów nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty dotyczące braku uzasadnienia przesłanek, o których stanowi art. 33 o.p., czy też kwestionujące istnienie obowiązku, jego wymagalność czy wygaśnięcie. Organ egzekucyjny nie może badać sprawy od strony merytorycznej, bo ten zakres obejmowało już wcześniej prowadzone postępowanie administracyjne , które zostało ostatecznie zakończone. Na etapie postępowania pomocniczego do postępowania egzekucyjnego nie podlegają rozpatrzeniu zarzuty dotyczące sposobu powstania i wymagalności obowiązku. Postępowanie to jest postępowaniem odrębnym od postępowania zabezpieczającego i ma na celu jedynie wykonanie woli wierzyciela w postaci zabezpieczenia realizacji obowiązku w przyszłości, wyrażonej w dokumencie urzędowym, jakim jest zarządzenie zabezpieczenia. Nie ulega wątpliwości, że 17 grudnia 2019 r. KNF wydała decyzję w sprawie zabezpieczenia należności pieniężnych z tytułu administracyjnej kary pieniężnej nałożonej na G. S.A. w kwocie [...] zł (decyzja weszła do obrotu 19 grudnia 2019 r.). Na podstawie tej decyzji KNF w dniu 12 lutego 2020 r. wydała zarządzenie zabezpieczenia nr [...] obejmujące w całości ww. należność. Zarządzenie to zawiera wszystkie elementy wymagane przepisem art. 156 § 1 u.p.e.a. Zarządzenie to spełniało wymóg podania treści obowiązku podlegającego zabezpieczeniu, podstawy prawnej tego obowiązku oraz jego wysokości (w części D zarządzenia zabezpieczenia), a także podstawy prawnej zabezpieczenia obowiązku (art. 155 u.p.e.a.). Ponadto, w rubryce D.4. wierzyciel wskazał inne okoliczności świadczące o wystąpieniu możliwości utrudnienia bądź udaremnienia egzekucji, ktore opisał w rubryce D.4. pkt 5 zarządzenia zabezpieczenia. Zatem wskazane okoliczności są wystarczająca do stwierdzenia, że zarządzenie zabezpieczenia spełnia wymogi formalne z art. 156 § 1 pkt 5 u.p.e.a. O niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, o którym stanowi art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., decydują dwa rodzaje przesłanek: o charakterze podmiotowym oraz przedmiotowym. Przesłanki podmiotowe odnoszą się do zobowiązanego i organu prowadzącego egzekucję. Z kolei przesłanki przedmiotowe odnoszą się do przedmiotu i podstaw egzekucji. Przepis art. 33 § 1 pkt 6 u.p.e.a., dotyczy niedopuszczalności egzekucji ze względów formalnych. Powyższe rozważania mają odpowiednie zastosowanie do postępowania zabezpieczającego. Z akt przedmiotowej sprawy nie wynika, aby spółka G. S.A. była jednostką, w stosunku do której wyłączona jest możliwość prowadzenia postępowania zabezpieczającego w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz aby zabezpieczono należności, które nie podlegają zabezpieczeniu w trybie przepisów ustawy egzekucyjnej. Na gruncie tej sprawy należy przypomnieć, że zarówno administracyjna kara pieniężna nałożona przez KNF, jak i czynności zabezpieczające wobec G. S.A. dokonano w czasie kiedy ten podmiot był towarzystwem w rozumieniu ustawy z 27 maja 2004 r. o funduszach inwestycyjnych i zarządzaniu alternatywnymi funduszami inwestycyjnymi (Dz.U. z 2018 r., poz. 1355, ze zm.). Okoliczności mające miejsce po 31 sierpnia 2020 r., na które powołuje się skarżąca kasacyjnie, nie mogą mieć zatem znaczenia, jakie przypisuje mu spółka G. S.A., co w efekcie powoduje, że zarzut kasacyjny niedopuszczalności prowadzenia postępowania zabezpieczającego nie zasługuje na uwzględnienie Odnosząc się natomiast do podniesionego w skardze kasacyjnej zarzutu, że w A. S.A. pozostaje zabezpieczona kwota [...] zł, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że, wbrew sugestiom skarżącej kasacyjnie spółki, nie podziela zarzutu o sprzecznej z zasadami logiki oraz dowolnej ocenie dowodu w postaci wyciągu bankowego strony w banku A.. Swoją ocenę Sąd pierwszej instancji przedstawił na 16 stronie zaskarżonego wyroku. Niezależnie od powyższego należy zauważyć po zsumowaniu tej kwoty z zabezpieczoną kwotą w Banku B. S.A. w wysokości [...] zł, to i tak zabezpieczone środki nie pozwoliłyby na całkowitą realizację zajęcia zabezpieczającego. W tej sytuacji nie sposób uznać, jak chce tego skarżąca kasacyjnie spółka, że "zastosowane w niniejszym postępowaniu środki są nader uciążliwe i nieadekwatne do wysokości kary". Zajęcie rachunków bankowych, jest środkiem najmniej dotkliwym dla strony a jednocześnie najszybszym i najskuteczniejszym sposobem zabezpieczenia należności. Co więcej, przed wykonaniem czynności zabezpieczających organ nie posiada wiedzy o wysokości środków zgromadzonych na rachunkach bankowych i dlatego zajęcia zostały skierowane do kilku banków jednocześnie. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a., oddalił skargę kasacyjną.