I GSK 711/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 20 września 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku M. M. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skarg kasacyjnych K. G., M. M., K. S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 5072/21 w sprawie ze skarg M. M., K. S. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 17 września 2021 r. nr DZF-XII.025.31.2021.IM.5 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności z tytułu zwrotu dofinansowania ze środków unijnych postanawia: odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej zwany: WSA lub sądem I instancji) wyrokiem z 16 listopada 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 5072/21, po rozpoznaniu skarg: M. M. (dalej zwanej: skarżącą) oraz K. S. na decyzję Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z 17 września 2021 r. nr DZF-XII.025.31.2021.IM.5 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności z tytułu zwrotu dofinansowania ze środków unijnych, oddalił skargi. Skarżąca wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA, a następnie pismem z 26 sierpnia 2024 r. wniosła o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wskazała, że znajduje się w trudnej sytuacji finansowej od 2019 r., w którym to roku przebywała na zwolnieniu chorobowym, a następnie macierzyńskim. Łączne dochody skarżącej w 2020 r. sięgały kwoty 79 171,44 zł. Od 1 lutego 2022 r. pozostaje bez pracy. Przychód z PIT skarżącej za 2023 r. wyniósł 16 166,80 zł (dochód: 15.916,80 zł). Wymieniła, że ponosi następujące miesięczne wydatki:1 500 zł – spłata kredytu, 2 375 zł – czynsz, 3 350 zł – prąd, 4 140 zł – ubezpieczenie, 5 130 zł – telewizja, 6 120 zł – gaz, 7 350 zł – przedszkole, 8 160 zł – zajęcia sportowe, 9 170 zł – woda i ścieki. Skarżąca podniosła także, że obecnie uzyskuje dochód 1 994,40 zł – stypendium stażowe oraz 800+ na dwoje dzieci, które pozostają na jej utrzymaniu. Wskazała jednocześnie, że nie dysponuje żadnymi oszczędnościami. Podkreśliła, że posiada rozdzielność majątkową z mężem. Skarżąca poinformowała także, że jej stan zdrowia psychicznego pogorszył się w związku z trudnościami finansowymi – korzysta z pomocy psychologicznej. Ponadto skarżąca zaznaczyła w uzasadnieniu wniosku, że wniesiona przez nią skarga na decyzję organu jest wysoce uzasadniona, albowiem przy wydaniu decyzji organ ten kierował się własną interpretacją przepisów prawa oraz stanu faktycznego, a ponadto nie stosował niebudzących wątpliwości przepisów prawa oraz bogatego orzecznictwa sądów administracyjnych w tym zakresie, popierających stanowisko skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie zaznaczyć należy, że wniesiony przez skarżącą wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest dopuszczalny i podlega rozpoznaniu. Jak wskazano bowiem w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 kwietnia 2007 r. sygn. akt I GPS 1/07 (ONSAiWSA z 2007 r., nr 4, poz. 77), strona skarżąca, która po oddaleniu skargi wniosła w oparciu o art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę kasacyjną, może wystąpić z wnioskiem o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Dokonując oceny zasadności tego wniosku należy wskazać, że istotą instytucji wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu jest możliwość skorzystania przez adresata decyzji z tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie mogłoby dla niego wywołać wykonanie takiej decyzji, zanim zostanie ona zbadana przez sąd administracyjny pod kątem jej legalności (por. np. postanowienie NSA z 14 czerwca 2019 r. sygn. akt II OSK 1651/19; to i kolejne cytowane orzeczenia dostępne na stronie internetowej w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod adresem http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest jednak wyjątkiem od zasady wykonywania decyzji ostatecznych. Z tego powodu przesłanki uprawniające do jego zastosowania muszą być interpretowane ściśle. Zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 259; dalej zwanej: p.p.s.a.) przesłankami wstrzymania zaskarżonego aktu są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym przepisie chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot wyegzekwowanego świadczenia albo przez przywrócenie pierwotnego stanu rzeczy. Natomiast trudne do odwrócenia skutki mogą być zarówno prawne, jak i faktyczne. Rodzaj i zakres wystąpienia tych skutków musi być oceniony na podstawie obowiązującego prawa oraz sytuacji faktycznej, w jakiej znalazła się strona obciążona obowiązkami określonymi w objętej wnioskiem decyzji (por. postanowienie NSA z 17 lipca 2008 r. sygn. akt II GZ 139/08). Warunkiem wstrzymania wykonania aktu jest zatem wykazanie przez stronę we wniosku okoliczności uzasadniających możliwość wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Z ugruntowanej w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika z kolei, że obowiązek uprawdopodobnienia wystąpienia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony uregulowanej w tym przepisie (np. postanowienia NSA z: 3 października 2011 r. sygn. akt I FSK 1427/11, z 28 kwietnia 2020 r., sygn. akt I FZ 90/20). Wniosek o wstrzymanie wykonania aktu (decyzji) w całości lub w części na podstawie art. 61 § 3 p.p.s.a. musi zatem wskazywać konkretne okoliczności świadczące o tym, że w stosunku do strony wstrzymanie zaskarżonej decyzji jest zasadne, a wywody zawarte we wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji powinny zostać połączone z niezbędnym odwołaniem się do dokumentów źródłowych potwierdzających prezentowaną przez stronę w tym zakresie argumentację (por. np. postanowienie NSA z: 1 marca 2019 r. sygn. akt I OZ 174/19; 18 grudnia 2019 r. sygn. akt II FZ 856/19). Strona skarżąca powinna przekonać sąd o zasadności zastosowania ochrony tymczasowej wynikającej z zastosowania art. 61 § 3 p.p.s.a. Sąd musi bowiem dysponować wyczerpująco wykazanymi, wiarygodnymi faktami, pozwalającymi na zastosowanie przedmiotowej instytucji, która – co należy podkreślić – stanowi wyjątek od zasady wykonalności zaskarżonych decyzji. Aby zbadać, czy rzeczywiście egzekucja kwoty wynikającej z przedmiotowej decyzji może wyrządzić skarżącej znaczną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki, konieczne jest odniesienie wymaganej należności do pełnej sytuacji materialnej i finansowej skarżącej. W rozpoznanej sprawie możliwość takiej analizy nie zachodzi. Skarżąca wprawdzie wskazała jak kształtuje się jej sytuacja finansowa, ale w żaden sposób nie uprawdopodobniła swoich twierdzeń, w szczególności nie załączyła do wniosku materiałów źródłowych tj. PIT, wyciągów z rachunków bankowych z ostatnich kilku miesięcy. Nie wskazała także jakim majątkiem dysponuje. Również w aktach sprawy brak ww. dokumentów i oświadczeń. Z kolei brak dokumentów uprawdopodobniających oświadczenie zawarte we wniosku uniemożliwia ocenę czy wymierzona opłata znacznie przewyższa możliwości finansowe strony. Powołując w uzasadnieniu wniosku określone okoliczności, skarżąca powinna chociażby uprawdopodobnić ich wystąpienie stosownymi dokumentami, wykraczając w ten sposób poza gołosłowne twierdzenia. Nie jest bowiem wystarczające, by okoliczności przemawiające za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji występowały w sprawie – sąd powinien mieć o nich wiedzę i możliwość jej zweryfikowania, a dostarczenie odpowiednich informacji i dokumentów w tym zakresie obciąża stronę skarżącą. Końcowo należy wskazać, że postanowienie w sprawie ochrony tymczasowej sąd może zmienić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności (art. 61 § 4 p.p.s.a.). Nie ma przeszkód, by ubiegać się o wstrzymanie wykonania decyzji ponownie. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, skarżąca może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Jednocześnie stwierdzić należy, że sąd rozpoznając wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji nie bada zasadności skargi, a jedynie spełnienie przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 w zw. z art. 193 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.