I GW 3/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Janusz Zajda (spr.) Sędzia NSA Piotr Pietrasz Sędzia del. WSA Tomasz Smoleń po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej wniosku Stowarzyszenia A w O. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie od orzekania w sprawie o sygn. I SA/Ol 536/19 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia A w O. na pismo Wójta Gminy Grunwald z dnia [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie aktualizacji kwoty dotacji postanawia: oddalić wniosek. W dniu [...] września 2019 r. Stowarzyszenie A w O. wniosło o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie, tj.: sędziego NSA Janiny Kosowskiej oraz sędziów WSA: Alicję Jaszczak-Sikorę, Wiesławę Pierechod, Wojciecha Czajkowskiego, Renatę Kantecką, Przemysława Krzykowskiego, Ryszarda Maliszewskiego, Jolantę Strumiłło, Marzennę Glabas, Bogusława Jażdżyka, Beatę Jezielską, Katarzynę Matczak, Adama Matuszaka, Tadeusza Lipińskiego, Ewę Osipuk, Piotra Chybickiego oraz asesora Katarzynę Górską od orzekania w sprawie sygn. akt I SA/Ol 536/19 ze skargi strony na pismo Wójta Gminy Grunwald z [...] czerwca 2019 r. w przedmiocie aktualizacji kwoty dotacji. W uzasadnieniu wniosku Stowarzyszenie wyjaśniło, że jego pracownik (pełnomocnik) P. K. w dniu [...] stycznia 2019 r. złożył skargę na bezczynność Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie w zakresie udzielenia informacji publicznej (sygn. akt II SAB/0l 7/19) oraz wniosek o wyłączenie od orzekania w tej sprawie wszystkich sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. WSA w Białymstoku postanowieniem z 6 maja 2019 r., sygn. akt II SO/Bk 5/19 wyłączył od orzekania we wskazanej sprawie sędziów: Wojciecha Czajkowskiego, Renatę Kantecką, Przemysława Krzykowskiego, Ryszarda Maliszewskiego, Wiesławę Pierechod, Jolantę Strumiłło, Piotra Chybickiego, Marzennę Glabas, Katarzynę Matczak, Tadeusza Lipińskiego, Beatę Jezielską, Ewę Osipuk, Adama Matuszaka oraz asesora Katarzynę Górską. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z 2 sierpnia 2019 r., sygn. akt I OW 107/19 do merytorycznego rozpoznania skargi wskazał Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy. Z uwagi na okoliczność, iż WSA w Bydgoszczy rozpatrywać będzie złożoną przez P. K. skargę na działania Prezesa WSA w Olsztynie, w ocenie Stowarzyszenia zachodzi uzasadnione podejrzenie, iż w orzekaniu w niniejszej sprawie wymienieni sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie nie będą bezstronni, co uzasadnia konieczność ich wyłączenia. Oświadczeniami z [...] i [...] września 2019 r. oraz [...], [...] i [...] października 2019 r. sędziowie WSA: Renata Kantecka, Przemysław Krzykowski, Ryszard Maliszewski, Jolanta Strumiłło, Beata Jezielska, Bogusław Jażdżyk, Marzenna Glabas, Alicja Jaszczak - Sikora, Katarzyna Matczak, Ewa Osipuk, Tadeusz Lipiński, Piotr Chybicki, Adam Matuszak, asesor Katarzyna Górska oraz sędzia NSA Janina Kosowska złożyli oświadczenia, że między nimi (każdym z osobna) a żadną ze stron w sprawie o sygn. I SA/Ol 536/19 nie zachodzi okoliczność z art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. 2018, poz. 1302 ze zm.; dalej: ppsa), tego rodzaju, iż mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do ich bezstronności w rozpoznaniu wskazanej sprawy. Ponadto oświadczyli, że nie zachodzi także żaden z powodów wyłączenia z mocy ustawy, wymienionych w art. 18 ppsa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Podstawowym celem instytucji wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa (art. 18 § 1 i 3 ppsa), jak i na wniosek strony (art. 19 ppsa) jest zapewnienie bezstronności sędziego i eliminacja wpływu, jaki może wywierać występowanie pewnej kategorii powiązań (osobistych, ekonomicznych, służbowych itp.) na orzekanie w postępowaniu sądowym (v. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 13 grudnia 2005 r., sygn. akt SK 53/04, OTK-A z 2005 r., nr 11, poz. 134). Z wniosku z [...] września 2019 r. wynika, że podstawę do wyłączenia wskazanych sędziów od orzekania w sprawie strona upatruje w zaistnieniu okoliczności, o której mowa w art. 19 ppsa. Zgodnie z tym przepisem, niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18 ppsa, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Wskazywane przez wnioskodawcę okoliczności nie stanowią żadnej z określonych w art. 18 § 1 i 3 oraz art. 19 ppsa przesłanek wyłączenia sędziów od orzekania w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 536/19. Przesłanki wyłączenia sędziów nie może w szczególności stanowić okoliczność, że WSA w Białymstoku postanowieniem z 6 maja 2019 r., sygn. akt II SO/Bk 5/19, wyłączył od orzekania w sprawie o sygn. II SAB/Ol 7/19 wymienionych wyżej sędziów WSA w Olsztynie, zaś NSA postanowieniem z 2 sierpnia 2019 r. wskazał do merytorycznego rozpoznania skargi WSA w Bydgoszczy. Wskazane rozstrzygnięcia zostały bowiem wydane, gdyż orzekający w WSA w Olsztynie sędziowie złożyli oświadczenia - na podstawie art. 19 ppsa - wnosząc o wyłączenie od orzekania w sprawie o sygn. II SAB/Ol 7/19 ze skargi P. K. na bezczynność Prezesa WSA w Olsztynie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Wobec powyższego, postanowieniem z 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I OW 44/19 NSA przekazał ww. oświadczenia do rozpoznania WSA w Białymstoku, który w dniu 6 maja 2019 r. wyłączył ww. sędziów WSA w Olsztynie. W związku z powyższym, wobec zaistnienia w sprawie przeszkody do rozpoznania sprawy przez ten Sąd, tj. wyłączenia wszystkich sędziów tego Sądu od rozpoznawania, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 14a ppsa, wyznaczył inny sąd. Wykonywanie przez sędziów funkcji orzeczniczych, które z mocy regulacji konstytucyjnych (art. 184 Konstytucji RP) i ustawowych (art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2016 r., poz. 1066 ze zm.) w przypadku sędziów sądów administracyjnych polega na kontroli zgodności z prawem działalności administracji, zawsze wiąże się z określoną oceną prawną tych działań organów administracji publicznej, a więc wyrażeniem konkretnego poglądu prawnego w danej sprawie. Przyjęcie, że sędzia podlega wyłączeniu od rozpoznania sprawy tylko dlatego, że dokonał oceny prawnej w innej sprawie, nawet między tymi samymi stronami postępowania, byłoby naruszeniem zasady niezawisłości sędziowskiej i prowadziłoby do paraliżu sądownictwa, gdyż z istoty sądowego rozstrzygania spraw wynika, że przynajmniej dla jednej ze stron postępowania określone orzeczenie sądowe lub wyrażony w nim pogląd jest niekorzystne, co - w razie przyjęcia poglądów prezentowanych w przedmiotowym wniosku o wyłączenie sędziów - uprawniałoby tę niezadowoloną z rozstrzygnięcia stronę do żądania wyłączenia sędziów, którzy je podjęli od rozpoznania każdej kolejnej sprawy, w której występowałby ten sam lub zbliżony problem prawny (v. postanowienie NSA z 16 listopada 2015 r., sygn. akt II GZ 339/10). Okoliczność wyłączenia wnioskowanych do wyłączenia sędziów w innej sprawie ze skargi wniesionej przez pełnomocnika strony P. K. na bezczynność Prezesa WSA w Olsztynie w zakresie udzielenia informacji publicznej, bądź okoliczność orzekania tych sędziów w innych sprawach strony, byłaby przesłanką ich wyłączenia jedynie w przypadkach określonych w art. 18 § 1 pkt 6 ppsa (to jest w sprawach, w których brali udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z ich udziałem sporządzonego lub przez nich rozpoznanego oraz w sprawach, w których występowali w charakterze prokuratora), art. 18 § 1 pkt 6a ppsa (to jest w sprawach dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brali udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie) i art. 18 § 3 ppsa (to jest w przypadku rozpoznawania skargi o wznowienie postępowania sądowego, jeżeli sędziowie ci brali udział w wydaniu orzeczenia objętego tą skargą o wznowienie). Z akt sprawy nie wynika, aby w przypadku wnioskowanych do wyłączenia sędziów zachodziła którakolwiek z okoliczności określonych w cytowanych ostatnio przepisach. Wnioskodawca nie przedstawił również żadnych okoliczności, które byłyby tego rodzaju, że mogłyby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności w sprawie sędziów wskazanych we wniosku o wyłączenie (art. 19 ppsa). Istnieniu takich okoliczności zaprzeczyli również sami sędziowie w pisemnych wyjaśnieniach złożonych na podstawie art. 22 § 2 ppsa. Tego rodzaju okoliczności nie dostrzega również Naczelny Sąd Administracyjny w składzie rozpoznającym przedmiotowy wniosek o wyłączenie sędziów. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że wniosek o wyłączenie sędziów jest bezzasadny, co skutkowało jego oddaleniem na podstawie art. 22 § 1 i 2 ppsa.