I GZ 1/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 3 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 217/25 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej oraz zwrotu wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi G. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 11 lutego 2025 r., nr SKO-92-65/24 w przedmiocie określenia wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem kwoty dotacji przypadającej do zwrotu do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy (dalej: WSA lub Sąd I instancji) postanowieniem z dnia 3 listopada 2025 r., sygn. akt I SA/Bd 217/25, w sprawie ze skargi G. W. (dalej: skarżąca) na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Toruniu z dnia 11 lutego 2025 r., nr SKO-92-65/24 w przedmiocie zwrotu dotacji wykorzystanej niezgodnie z przeznaczaniem w pkt 1. odrzucił skargę kasacyjną oraz w pkt 2. zwrócił skarżącej ze Skarbu Państwa – WSA w Bydgoszczy kwotę 750 zł uiszczoną tytułem wpisu od skargi kasacyjnej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że skarga kasacyjna wniesiona przez pełnomocnika skarżącej - adw. M. C. nie zawierała ani wniosku o jej rozpoznanie na rozprawie ani oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. W związku z powyższym zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I WSA w Bydgoszczy z dnia 26 sierpnia 2025 r., pełnomocnik skarżącej została wezwana do usunięcia braku formalnego skargi kasacyjnej przez złożenie w oparciu o art. 176 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - p.p.s.a.) wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczenie się rozprawy, w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwanie doręczono pełnomocnikowi skarżącej w dniu 10 września 2025 r. (z.p.o.- k. 76 akt sądowych). Zatem termin do uzupełnienia braku upływał w dniu 17 września 2025 r. Sąd I instancji wskazał, że brak formalny skargi kasacyjnej został uzupełniony po upływie terminu zakreślonego w wezwaniu Sądu, tj. 21 października 2025 r. (data nadania). W związku z powyższym Sąd I instancji skargę kasacyjną odrzucił na podstawie art. 178 w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a. Pismem z dnia 25 listopada 2025 r. skarżąca wystąpiła z zażaleniem na powyższe postanowienie, wnosząc o jego uchylenie w całości oraz o nadanie skardze kasacyjnej dalszego biegu oraz o zasądzenie od organu na rzecz skarżącej zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła: 1. Naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 178 w zw. z art. 176 § 2 p.p.s.a., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i odrzucenie skargi kasacyjnej, mimo że brak formalny w postaci oświadczenia o żądaniu przeprowadzenia rozprawy (lub zrzeczeniu się jej) został przez stronę uzupełniony, a samo uchybienie terminowi w zakresie tego konkretnego braku nie uniemożliwiało nadania skardze dalszego biegu, w szczególności nie uniemożliwiło przedstawienia akt sprawy Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu. 2. Naruszenie art. 45 ust. 1 w zw. z art. 2 Konstytucji RP, poprzez zastosowanie wykładni skrajnie formalistycznej, prowadzącej do zamknięcia stronie drogi sądowej i pozbawienia jej prawa do merytorycznego rozpoznania sprawy przez Sąd II instancji z przyczyn o charakterze technicznym, w sytuacji gdy wola strony co do podtrzymania skargi kasacyjnej była ewidentna, a brak został faktycznie uzupełniony. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie Na wstępie wskazać należy, że w art. 176 p.p.s.a. zostały określone elementy, jakie musi spełniać skarga kasacyjna. W szczególności skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy (zob. art. 176 § 2 p.p.s.a.). Należy podkreślić, że zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. wniosek o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy jest obligatoryjnym elementem skargi kasacyjnej, bez którego ten środek odwoławczy nie może otrzymać prawidłowego biegu. Oświadczenie powinno znaleźć się w skardze kasacyjnej albo w odrębnym piśmie uzupełniającym. Zgodnie z art. 177a p.p.s.a., jeżeli skarga kasacyjna nie spełnia wymagań przewidzianych w art. 176, innych niż przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem odrzucenia skargi. Natomiast na mocy art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym skargi kasacyjnej, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Złożona w niniejszej sprawie skarga kasacyjna z 18 sierpnia 2025 r. nie zawierała wniosku o rozpoznanie jej na rozprawie lub oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy. Taki brak formalny podlegał uzupełnieniu w postępowaniu naprawczym określonym w art. 177a p.p.s.a. Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2025 r. Przewodniczący Wydziału I WSA w Bydgoszczy nakazał wezwać pełnomocnika skarżącej kasacyjnie do uzupełnienia w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania braków formalnych skargi kasacyjnej przez złożenie, w oparciu o art. 176 § 2 p.p.s.a., wniosku o rozpoznanie skargi kasacyjnej przez Naczelny Sąd Administracyjny na rozprawie albo oświadczenia o zrzeczeniu się rozprawy - w dwóch egzemplarzach, pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej (art. 178 p.p.s.a.). Wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi skarżącej 10 września 2025 r. pod wskazanym adresem – odbiór pokwitował adresat M. C. (k. 76 akt sądowych). Termin na wykonanie wezwania upływał zatem 17 września 2025 r. W zakreślonym terminie pełnomocnik skarżącej nie wykonał wspomnianego wezwania. Wniosek o przeprowadzenie rozprawy, zawarty w piśmie z dnia 21 października 2025 r., został nadany w placówce pocztowej tego samego dnia. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego profesjonalny pełnomocnik powinien przywiązywać szczególną wagę do daty odbioru przesyłek sądowych, a w szczególności liczenia biegu terminu do uzupełniania braków formalnych składanych środków odwoławczych. W takiej sytuacji WSA w Bydgoszczy trafnie uznał, że skoro skarżąca mimo wezwania skierowanego do pełnomocnika nie uzupełnił w wyznaczonym terminie braku formalnego skargi kasacyjnej, to skarga ta podlegała odrzuceniu, stosownie do jednoznacznej treści art. 178 p.p.s.a. Przyjęte w niniejszym postanowieniu stanowisko nie jest przy tym przejawem nadmiernego formalizmu procesowego, ponieważ po pierwsze, nowelizacji art. 176 p.p.s.a. dokonanej ustawą z 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r. poz. 658) przyświecały istotne względy zmierzające do przyspieszenia postępowania, a po drugie fachowy pełnomocnik procesowy strony skarżącej został wezwany w prawidłowy sposób do uzupełnienia braku formalnego. W wezwaniu oznaczony został zarówno termin jego wykonania, jak i rygor procesowy nieuzupełnienia braku. Brak formalny skargi kasacyjnej pozostał jednak nieuzupełniony przez pełnomocnika w wyznaczonym terminie. Należy również zauważyć, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem istotą pracy profesjonalnego pełnomocnika jest bowiem rzetelne dbanie o interesy mocodawcy, między innymi poprzez wypełnianie w terminie wszystkich wymogów proceduralnych umożliwiających stronie pełny udział w postępowaniu. Z tej właśnie przyczyny nie można też uznać, aby w niniejszej sprawie doszło do ograniczenia, czy nieuprawnionej odmowy ochrony konstytucyjnego prawa do sądu. Stanowisko Sądu pierwszej instancji znajduje bezpośrednie oparcie w powoływanych przepisach ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, których zgodność z Konstytucją RP nie została zakwestionowana przez Trybunał Konstytucyjny. Stosowanie prawa procesowego jest uzależnione od ścisłego przestrzegania i respektowania określonych w ustawie wymagań, a podmioty postępowania sądowego mogą poruszać się w sprecyzowanych ramach i na określonych przez ustawodawcę warunkach (T. Zembrzuski, Nieważność postępowania w procesie cywilnym, Warszawa 2017, s. 379; Tenże, Formalizm procesowy a skutki wadliwego oznaczenia pisma procesowego spełniającego wymagania środka zaskarżenia, PS 2018/1/5-22). Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.