I GZ 11/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zofia Przegalińska po rozpoznaniu w dniu 4 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. w Rydze, Ł. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 506/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi i odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. w Rydze, Ł. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2014 r., nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz kwoty podatku od towarów i usług postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. postanowieniem z dnia 23 września 2015 r., sygn. akt III SA/Lu 506/15, działając na podstawie art. 86, art. 87 i art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz odrzucił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi S. RW SIA w R., Łotwa na decyzję Dyrektora izby Celnej w B. z dnia [...] lipca 2014 r., w przedmiocie długu celnego oraz podatku od towarów i usług. Przedstawiając stan sprawy Sąd podał, że pismem z dnia 16 marca 2015 r. pełnomocnik skarżącej spółki wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w L. wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu do złożenia skargi oraz wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Z akt sprawy wynika, że zaskarżona decyzja została doręczono pełnomocnikowi do doręczeń w dniu 14 lipca 2014 r. W uzasadnieniu wniosków wskazano, że pełnomocnik skarżącej po udzieleniu mu stosownego pełnomocnictwa i ustaleniu w organach celnych informacji o stanie sprawy, zapoznał się w dniu 10 marca 2015 r. z aktami prowadzonego przeciwko skarżącej postępowania. Dopiero w momencie zapoznania się z aktami sprawy będącymi w posiadaniu organu pełnomocnik uzyskał wiedzę o wydaniu decyzji i terminie jej doręczenia pełnomocnikowi do doręczeń. Pełnomocnik podniósł, że Spółka nie miała świadomości wydania zaskarżonej decyzji, bowiem ustanowiony pełnomocnik do doręczeń na terenie kraju zaniedbał swoje obowiązki i nie przekazał zaskarżonej decyzji ani informacji o jej doręczeniu przez organ. Pomimo licznych prób kontaktu Spółce nie udało się uzyskać wyjaśnień o powodach nieprzekazania decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w L. wskazał że termin do wniesienia skargi upłynął bezskutecznie w dniu 13 sierpnia 2014 r. W momencie rozpoznawania wniosku o przywrócenie terminu przez sąd (23 września 2015 r.) upłynął już okres ponad jednego roku od upływu terminu. Oznacza to konieczność odniesienia się do przytoczonego wyżej art. 87 § 5 p.p.s.a. W ocenie Sądu w badanej sprawie zachodzi wyjątkowy przypadek, który wymusza uznanie, że przywrócenie terminu jest dopuszczalne. Należy zauważyć, że skargę, wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu złożono w połowie marca 2015 r. Upływ okresu jednego roku od momentu upływu terminu do wniesienia skargi nastąpił z przyczyn całkowicie niezależnych od strony skarżącej, był związany z czynnościami organu oraz sądu. W tej sytuacji wyciąganie negatywnych konsekwencji dla skarżącej godziłoby w wartości sprawiedliwości i prawa do sądu. Z tych przyczyn sąd uznaje, że zachodzi wyjątkowy przypadek, dopuszczający przywrócenie terminu po ponad roku od jego upływu. Oceniając wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd podał, że podaną przez pełnomocnika przyczyną uchybienia terminowi był brak wiedzy o wydaniu i doręczeniu zaskarżonej decyzji wynikający z zaniedbania dopełnienia obowiązków przez pełnomocnika do doręczeń. Odnosząc się do powyższego Sąd wskazał, że w aktach administracyjnych sprawy znajduje się informacja o przesłaniu bezpośrednio do Spółki egzemplarza tytułu wykonawczego, którego podstawę stanowiła wydana w sprawie decyzja Dyrektora Izby Celnej. Informację tę doręczono bezpośrednio Spółce, w jej siedzibie na Łotwie, w dniu 28 kwietnia 2014 r. Ponadto ze znajdującego się w aktach sprawy pisma Naczelnika Wydziału Egzekucji Izby Celnej w B. do Naczelnika Wydziału Przeznaczeń Celnych wynika, że wobec braku wpłaty należności wynikających z zaskarżonej do sądu decyzji podjęto ich egzekucję i w okresie od listopada 2014 r. do marca 2015 r. wyegzekwowano ok. 76.000 zł. W ocenie Sądu z powyższego wynika, że Spółka o zaskarżonej decyzji musiała wiedzieć już w kwietniu 2014 r. Każdy rozsądny i dbający o swoje interesy podmiot w sytuacji, kiedy dostaje informację o wszczęciu egzekucji należności wynikających z decyzji, a następnie dokonywane są czynności egzekucyjne wobec niego, powinien niezwłocznie podjąć kroki w celu wyjaśnienia swojej sytuacji prawnej, jeśli jest dla niego niejasna oraz w celu podjęcia ewentualnych kroków prawnych. Oceny tej nie zmienia fakt, że informacja o wszczęciu egzekucji była w języku polskim, gdyż uzyskanie tłumaczenia korespondencji na język łotewski nie wiązało się ze szczególnymi trudnościami. Ponadto Spółka musiała wiedzieć o dalszych czynnościach egzekucyjnych, które były podejmowane w ramach współpracy międzynarodowej, a więc przez organy łotewskie. Wobec powyższych faktów nie można przyjąć, aby Spółka nie ponosiła winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu, skoro pomimo wiedzy o zaskarżonej decyzji, podjęła kroki w celu jej zaskarżenia dopiero po kilku miesiącach. Okoliczność, kiedy o zaskarżonej decyzji dowiedział się pełnomocnik ustanowiony do wniesienia skargi w niniejszym postępowaniu jest bez znaczenia, skoro Spółka musiała mieć wiedze o decyzji znacznie wcześniej, aniżeli data zapoznania się pełnomocnika z aktami sprawy celnej. Spółka nie spełniła zatem podstawowego warunku przywrócenia terminu – nie wykazała, aby uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ocena taka musi skutkować odmową przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 87 p.p.s.a. Odnosząc się do wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi Sąd wskazał, że wniosek taki należało złożyć w terminie 7 dni od ustania przyczyny jaką był brak wiedzy o wydaniu decyzji – skoro wykazano, że Spółka musiała wiedzieć o wydanej decyzji już w kwietniu 2014 r. a Sąd odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu to wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi jest spóźniony i podlega odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Spółka złożyła zażalenie na powyższe postanowienie wnosząc o jego uchylenie i przywrócenie terminu do złożenia skargi oraz przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia skargi. Pełnomocnik Spółki w uzasadnieniu zażalenia powtórzył argumentację znajdującą się w złożonych na wcześniejszym etapie wniosków. W jego ocenie Spółka uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu ustawowego terminu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 86 § 1 zdanie pierwsze p.p.s.a., jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Wniosek o przywrócenie terminu powinien, więc powoływać okoliczności wskazujące na brak winy strony w uchybieniu terminu, które zapewniają uprawdopodobnienie zasadności tego wniosku. Brak winy w uchybieniu terminu powinien być przy tym oceniany z uwzględnieniem wszystkich okoliczności konkretnej sprawy, w sposób uwzględniający obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony dbającej należycie o własne interesy i przy braniu pod uwagę także uchybień spowodowanych nawet niewielkim niedbalstwem. Z brakiem winy mamy, bowiem do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony, która uchybiła terminowi i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności z powodu, których doszło do przekroczenia wyznaczonego przepisami prawa terminu. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji trafnie ocenił, że Spółka nie uprawdopodobniła braku swej winy w uchybieniu terminu. Przedmiotem oceny Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszym postępowaniu jest wyłącznie kwestia zgodności z prawem postanowienia Sądu I instancji w zakresie przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz przywrócenia terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny oceniając zaskarżone postanowienie doszedł do przekonania, że Sąd I instancji dokonał właściwej oceny przesłanki braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu. Słusznie Sąd I instancji uznał, że Spółka nie dochowała należytej staranności podejmując w lutym 2015 r. starania celem weryfikacji decyzji objętej już postępowaniem egzekucyjnym, o którym – co wynika z akt administracyjnych sprawy - musiała wiedzieć. W ocenie Sądu Spółka nie spełniła zatem podstawowego warunku przywrócenia terminu – nie wykazała, aby uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Ocena taka musi skutkować odmową przywrócenia terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, na podstawie art. 87 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe i uznając zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem, Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.