I GZ 111/20

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Dariusz Dudra po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 808/18 w zakresie odmowy wyłączenia sędziego w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Dyrektora M. Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w K. z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Pismem z dnia 26 września 2019 r. sędzia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie W. K. wniósł o wyłączenie go od dokonywania dalszych czynności w sprawie wskazując, iż skarżący Z. B. w piśmie z dnia 9 września 2019 r. w sprawie do sygn. I SA/Kr 596/18 stwierdził, co następuje: "Wniosek skarżącego Z. B. zam. [...] o przesłanie na adres zamieszkania skarżącego orzeczenia zasądzającego zapłatę adwokat z urzędu A. W. za pozbawienia skarżącego prawa do sądu opinią o braku podstaw z dn. 2019.04.23 sygn. akt l SA/Kr 596/18 wniesienia skargi kasacyjnej od złodziejskiego wyroku z dn. 2018.09.20 sygn. l SA/Kr 596/18 oddalającego skargę, co oznacza nielegalne przejmowanie gruntów przez osoby przy współpracy z sędziami WSA Kraków, W. K., W. M., J. W., o której korupcji zastała zawiadomiona prokuratura, skoro sędziowie sądów administracyjnych robią sobie co się im podoba z uwagi na brak tzw. skargi nadzwyczajnej od orzeczeń sądów administracyjnych, zatem trybem karnym taka skarga nadzwyczajna przysługuje." Wedle wnioskującego sędziego powyższe oczywiste pomówienia skarżącego, oznaczają możliwość powstania uzasadnionego podejrzenia, co do braku bezstronności sędziego przy rozpoznawaniu przedmiotowych wniosków, a zatem uniknięcie takiej sytuacji leży w interesie wymiaru sprawiedliwości. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 25 października 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 808/18 odmówił wyłączenia sędziego WSA W. K. W uzasadnieniu postanowienia podał, że podnoszone przez sędziego argumenty nie stanowią wystarczającej przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia stosownie do treści art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., obecnie Dz.U. z 2019 r., poz. 2325, dalej: p.p.s.a.), w tym w szczególności zagrożenia dla bezstronności sędziego. Pomówienia skarżącego względem sędziego dotyczą bezpośrednio wykonywanych przez niego obowiązków w danym sądzie, które w niniejszej sprawie są typowe i nie wykraczają poza normalny zakres wykonywania zawodu sędziego – orzekanie to jak wynika z akt sprawy stanowi standardowy element tego postępowania. Wobec tego zdaniem WSA nie można przyjąć, iż w sprawie zachodzi rodzaj stosunków osobistych ze strony sędziego, która to relacja mogłaby charakteryzować się istnieniem szczególnej więzi emocjonalnej (np. negatywnej). Twierdzenie Z. B. na temat jego z kolei stosunku do sędziego związanego z podejrzeniami o korupcji jest gołosłowne i nie przedstawia on żadnych dowodów stanowiących poparcie podnoszonych przez niego zarzutów. Samo zatem przekonanie sędziego, iż mogłoby powstać uzasadnione podejrzenie, co do braku bezstronności sędziego jest jedynie subiektywnym odczuciem, które nie może stanowić podstawy do wyłączenia od orzekania. Powyższe postanowienie stało się przedmiotem zażalenia skarżącego do Naczelnego Sądu Administracyjnego, w którym wyraził on niezadowolenie z zajętego przez Sąd I instancji stanowiska i wniósł o przychylnie się do wniosku sędziego o wyłączenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 18 § 1 p.p.s.a., sędzia jest wyłączony z mocy samej ustawy w sprawach, w których jest stroną lub pozostaje z jedną z nich w takim stosunku prawnym, że wynik sprawy oddziałuje na jego prawa lub obowiązki (pkt 1), swojego małżonka, krewnych lub powinowatych w linii prostej, krewnych bocznych do czwartego stopnia i powinowatych bocznych do drugiego stopnia (pkt 2), osób związanych z nim z tytułu przysposobienia, opieki lub kurateli (pkt 3), w których był lub jest jeszcze pełnomocnikiem jednej ze stron (pkt 4), w których świadczył usługi prawne na rzecz jednej ze stron lub jakiekolwiek inne usługi związane ze sprawą (pkt 5), w których brał udział w wydaniu zaskarżonego orzeczenia, jak też w sprawach o ważność aktu prawnego z jego udziałem sporządzonego lub przez niego rozpoznanego oraz w sprawach, w których występował jako prokurator (pkt 6), dotyczących skargi na decyzję lub postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty wydanych w postępowaniu administracyjnym nadzwyczajnym, jeżeli w prowadzonym wcześniej postępowaniu sądowoadministracyjnym dotyczącym kontroli legalności decyzji albo postanowienia wydanych w postępowaniu administracyjnym zwyczajnym, brał udział w wydaniu wyroku lub postanowienia kończącego postępowanie w sprawie (pkt 6a), w których brał udział w rozstrzyganiu sprawy w organach administracji publicznej (pkt 7). Stosownie do treści art. 19 p.p.s.a., niezależnie od przyczyn wymienionych w art. 18, sąd wyłącza sędziego na jego żądanie lub na wniosek strony, jeżeli istnieje okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do jego bezstronności w danej sprawie. Instytucja wyłączenia sędziego, zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony, jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli określonych wcześniej związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko wyrażone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w zaskarżonym postanowieniu, że w sprawie brak jest podstaw do uwzględnienia wniosku skarżącej o wyłączenie sędziego WSA W. K. Wskazane przez skarżącego argumenty nie wypełniają dyspozycji art. 18 p.p.s.a., przewidującego wyłączenie sędziego od orzekania w sprawie z mocy samej ustawy. Nie stanowią również przesłanki uzasadniającej zastosowanie instytucji wyłączenia sędziego w oparciu o art. 19 p.p.s.a. Podjęcie przez sędziego niekorzystnych, w odczuciu skarżącego, działań jako sędziego orzekającego w innych sprawach, nie stanowi podstawy do wyłączenia tego sędziego od orzekania w danej sprawie. Przesłanką wyłączenia nie jest także subiektywne przekonanie skarżącej o braku bezstronności sędziego. Przyczyny wyłączenia muszą mieć bowiem charakter obiektywny i znajdować potwierdzenie w podnoszonych przez stronę okolicznościach faktycznych. W niniejszej sprawie taka sytuacja nie wystąpiła. W konsekwencji stwierdzić należy, że Sąd I instancji trafnie uznał, że złożony w tej sprawie wniosek o wyłączenie sędziego nie zasługiwał na uwzględnienie, bowiem nie zaistniały przesłanki określone w art. 19 p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.