I GZ 127/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia R. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 11 stycznia 2021 r. sygn. akt I SA/Gl 1642/20 w zakresie stwierdzenia niewłaściwości i przekazania sprawy według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie w sprawie ze skargi R. na decyzję Z. z dnia [...] listopada 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z 11 stycznia 2021 r., sygn. akt I SA/Gl 1642/20 uznał się niewłaściwym i na podstawie art. 59 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) przekazał sprawę według właściwości Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Sąd wskazał, że przedmiotem postępowania w sprawie jest decyzja Z., wydana w stosunku do R. w przedmiocie odmowy prawa do zwolnienia z opłacenia należności z tytułu składek należnych za okres od marca do maja 2020 r., na podstawie przepisów ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19 innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r. poz. 374 ze zm., dalej: ustawa COVID-19). Sąd powołując się na art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz § 1 pkt 2 rozporządzenia z dnia 22 lutego 2017 r. w sprawie przekazania rozpoznawania innym wojewódzkim sądom administracyjnym niektórych spraw z zakresu działania dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych oraz Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (Dz. U. z 2020 r. poz. 1773, dalej: rozporządzenie z dnia 22 lutego 2017 r.) uznał, że rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Z. zostało przekazane wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę, jednak odnosi się ono wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 266 ze zm., dalej: u.s.u.s.). Wobec tego, w ocenie Sądu I instancji, skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., a Z. ma swoją siedzibę w Warszawie, to zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. sprawę należało przekazać Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący wnosząc o jego uchylenie w całości ewentualnie zmianę. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przedmiotem postępowania jest decyzja Z. wydana na podstawie ustawy COVID-19. Zaskarżoną decyzję wydano na podstawie art. 31zq ust. 8 tej ustawy oraz art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 z późn. zm., dalej: k.p.a.) i dotyczyła ona odmowy prawa do zwolnienia z opłacania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. Utrzymała ona w mocy decyzję Z. wydaną na podstawie art. 31 zq ust. 7 ustawy COVID-19 w zw. z art. 83 ust. 1 i 4 u.s.u.s. W sprawie istota problemu sprowadza się zatem do ustalenia właściwości sądu, który miałby rozpatrywać skargę na ww. decyzję. Przypomnienia wymaga, że właściwość miejscową i rzeczową wojewódzkich sądów administracyjnych określono w art. 13 § 1 i 2 p.p.s.a. Zgodnie z art. 13 § 1 p.p.s.a., wojewódzkie sądy administracyjne rozpoznają wszystkie sprawy sądowoadministracyjne z wyjątkiem spraw, dla których zastrzeżona jest właściwość Naczelnego Sądu Administracyjnego. W postępowaniu sądowym obowiązuje zasada, że do rozpoznania sprawy właściwy jest wojewódzki sąd administracyjny, na którego obszarze właściwości ma siedzibę organ administracji publicznej, którego działalność została zaskarżona, co wynika z art. 13 § 2 p.p.s.a. Prezydent Rzeczypospolitej Polskiej, w drodze rozporządzenia, może przekazać wojewódzkiemu sądowi administracyjnemu rozpoznawanie spraw określonego rodzaju należących do właściwości innego wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli wymagają tego względy celowości (art. 13 § 3 p.p.s.a.). Na podstawie tego przepisu Prezydent RP w rozporządzeniu z dnia 22 lutego 2017 r., przekazał rozpoznawanie spraw z zakresu działania Prezesa Z. dotyczących umorzenia, odroczenia terminu płatności lub rozłożenia na raty należności z tytułu składek, o których mowa w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., wojewódzkim sądom administracyjnym, na których obszarze właściwości strona skarżąca zamieszkuje lub ma siedzibę (§ 1 pkt 2 tego aktu). Przepis ten jednak, jak prawidłowo wskazał Sąd I instancji, odnosi się wyłącznie do zamkniętego katalogu spraw, których przedmiotem jest umorzenie, odroczenie terminu płatności lub rozłożenie na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s. W omawianej sprawie skarga nie dotyczy decyzji z tego zakresu, więc przepis ten nie ma zastosowania. Należy zauważyć, że jakkolwiek przedmiotem skargi jest decyzja Z., to rozstrzygnięcie to zostało wydane z upoważnienia Prezesa Z., którego siedzibą jest Warszawa. Zwrócić należy uwagę, iż oddział Z. nie posiada osobowości prawnej i nie można mu przypisać statusu strony postępowania. Stosownie natomiast do treści art. 66 ust. 1 u.s.u.s., Z. jest państwową jednostką organizacyjną i posiada osobowość prawną. Siedzibą Z. jest miasto stołeczne Warszawa. Tym samym Z. został prawidłowo oznaczony przez sąd jako organ, którego decyzja stanowi przedmiot skargi. Reasumując, skoro przedmiot sprawy nie dotyczy umorzenia, odroczenia terminu płatności ani rozłożenia na raty należności z tytułu składek określonych w art. 28 i art. 29 u.s.u.s., a Z. ma swoją siedzibę w Warszawie, to słusznie WSA w Gliwicach przekazał sprawę do rozpatrzenia WSA w Warszawie zgodnie z art. 59 § 1 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 4 marca 2021 r., sygn. akt I GZ 35/21). Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.