I GZ 149/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 28 września 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia G. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w P. z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 512/11 w zakresie przyznania prawa pomocy obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi G. J. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 6 lipca 2011 r., sygn. akt III SA/Po 512/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w P. odmówił przyznania prawa pomocy G. J. w sprawie z jego skargi na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. z dnia [...] kwietnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego. Sąd pierwszej instancji powołując się na treść art. 246 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), uznał, iż skarżący G. J. na obecnym etapie postępowania nie wykazał aby w jego aktualnej sytuacji materialnej i rodzinnej ziściły się przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Powyższa ocena sformułowana została w związku z następującymi okolicznościami sprawy. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazał, iż jest rencistą pobierającym świadczenie w wysokości 1.092,67 zł, oraz prowadzi działalność gospodarczą osiągając dochód miesięczny w wysokości 3.333,33 zł. Gospodarstwo domowe prowadzi wraz z żoną otrzymującą wynagrodzenie za pracę w kwocie 1.682 zł miesięcznie. Poza prowadzonym przedsiębiorstwem na które składa się osiem ciągników siodłowych o łącznej wartości ponad 1.200.000 zł innego majątku nie posiada. Sąd pierwszej instancji stwierdził na podstawie powyższych danych, że skarżący jest w stanie uiścić wpis od skargi w kwocie 100 zł skoro jego miesięczny dochód osiągany wraz z żoną wynosi 6.108 zł miesięcznie, a w 2010 r., osiągnięty dochód wyniósł 40.288,87 zł przy czym koszty uzyskania przychodu nie przekroczyły przychodu wynoszącego 1.873.880,091 zł. W zażaleniu na powyższe postanowienie G. J. wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Zarzucił miedzy innymi, iż Sąd I instancji pominął fakt złożenia przez skarżącego czterech skarg do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego. Skarżący podkreślił, że niezasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że poniesienie kosztów związanych z wpisem nie wpłynie na zachwianie jego sytuacji materialnej i bytowej, albowiem Sąd nie wziął pod uwagę specyfiki prowadzonej przez skarżącego działalności gospodarczej. Konieczność utrzymania płynności finansowej wiąże się z koniecznością inwestowania prywatnych środków finansowych, co powoduje, że w rzeczywistości kwota jaką dysponuje na bieżące utrzymanie jest kwotą świadczenia rentowego, które w przeliczeniu na osobę w gospodarstwie domowym wynosi niecałe 550 zł miesięcznie. Podniesiono, że Sąd niezasadnie uznał aby Skarżący zobowiązany był do poczynienia oszczędności we własnych wydatkach pomijając zupełnie rodzaj i charakter prowadzonej przez niego działalności gospodarczej. Wskazano także, iż organy celne dokonały zajęcia rachunków bankowych skarżącego na potrzeby zapłaty podatku akcyzowego co zupełnie sparaliżowało prowadzoną przez niego działalność gospodarczą. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Ocenę możliwości ponoszenia przez skarżącego kosztów sądowych związanych z wniesioną przez niego skargą, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji uznać należy za prawidłową. Zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych stanowi bowiem wyjątek od zasady ich ponoszenia przez stronę, która swoim działaniem je wywołała. Sama zaś instytucja prawa pomocy w tym zwolnienia od kosztów sądowych, którego domaga się Skarżący, jest stosowana w odniesieniu do osób które z przyczyn obiektywnych nie są w stanie ponieść całości bądź części kosztów postępowania sądowoadministracyjnego. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji przyjął, iż skarżący składając oświadczenie co do swojego stanu majątkowego, rodzinnego i możliwości płatniczych wykazał, iż osiągane przez niego dochody i ponoszone wydatki kształtują się na poziomie pozwalającym mu na poniesienie kosztów sądowych – wpisu do skargi w kwocie 100 złotych. Uzyskując bowiem wspólnie z żoną dochód miesięczny przekraczający 6.000 zł oraz prowadząc działalność gospodarczą przynoszącą dochód, jest w stanie uiścić wskazaną powyżej kwotę wpisu bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Zauważyć przy tym należy, że ów wpis jest na obecnym etapie postępowania jedyną kategorią kosztów jakie skarżący poniesie w związku ze skargą na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w P. Oceny tej nie zmienia również podnoszona okoliczność wniesienia do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego czterech skarg, bowiem skarżący poza powołaniem się na tę okoliczność nie przedstawił żadnych dowodów świadczących o konieczności uiszczenia wpisów w tamtych sprawach oraz ich wysokości. Tym samym brak było możliwości dokonania oceny realnych możliwości płatniczych skarżącego do poniesienia kosztów sądowych przedmiotowego postępowania w świetle wszczęcia innych postępowań i związanego z tym obowiązku partycypowania w kosztach ich prowadzenia. Nie zasługują na uwzględnienie również zarzuty skarżącego, iż Sąd I instancji nie wziął pod rozwagę charakteru prowadzonej przez niego działalności jako czynnika uniemożliwiającego poniesienie, kosztów sądowych. Istotnie Sąd pierwszej instancji dokonując oceny możliwości płatniczych skarżącego nie odnosił się do charakteru prowadzonej działalności gospodarczej, a jedynie wskazał na wysokość osiągniętego z tytułu jej prowadzenia dochodu, przychodu i wydatków opierając się o treść zeznania podatkowego skarżącego za 2010 r. Nie jest to w żadnym razie naruszenie mogące skutkować stwierdzeniem dokonania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnej oceny wniosku o przyznanie prawa pomocy. Nie jest bowiem istotne dla oceny możliwości ponoszenia kosztów procesu, w jaki sposób wnioskodawca prowadzi działalność gospodarczą i w jaki sposób prowadzona jest jego polityka finansowa. Zauważyć przy tym należy, że jeśli wstąpienie na drogę sądową wiąże się z prowadzoną działalnością to koszty jakie strona będzie zobowiązana ponieść będą wchodziły do kategorii kosztów związanych z ryzykiem prowadzenia tej działalności, a co za tym idzie będą traktowane na równi z innymi zobowiązaniami jakie ponoszone są w związku z tą działalnością gospodarczą. W związku z podnoszoną okolicznością zajęcia rachunków bankowych skarżącego przez organy celne jako okolicznością uniemożliwiającą uiszczenie wpisu, należy stwierdzić, iż nie znajduje to oparcia w materiale dowodowym. Skarżący poza powołaniem się na taki stan rzeczy nie wykazał w żaden sposób aby jego twierdzenie było prawdziwe. Reasumując, Wojewódzki Sąd Administracyjny trafnie ocenił, że skarżący nie wykazał aby w stosunku do niego ziściły się przesłanki określone w art. 246 § 1 pkt 1 lub 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, a tym samym aby nie był on w stanie uiścić wpisu od skargi bez uszczerbku w koniecznym utrzymaniu siebie i rodziny. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w postanowieniu.