I GZ 170/22

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A sp. z o.o. w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 732/21 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w W. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2020 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie wiążącej informacji taryfowej postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z 28 października 2021 r., sygn. akt V SA/Wa 732/21 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił A sp. z o.o. w W. przywrócenia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A sp. z o.o. w W. na decyzję Szefa Krajowej Administracji Skarbowej z dnia [...] listopada 2020 r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie wiążącej informacji taryfowej. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że pismem z [...] września 2021 r. (data nadania w placówce pocztowej 4.10.2021 r.) A sp. z o.o. w W. (dalej skarżąca, strona, spółka, wnioskująca) wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 17 czerwca 2021 r., sygn. akt: V SA/Wa 732/21, skutecznie doręczonego w dniu 27 sierpnia 2021 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru, karta 59 akt sąd.). Równocześnie z wnioskiem strona wniosła skargę kasacyjną. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że osoba zajmująca się odbiorem korespondencji w spółce przekazała swoim przełożonym wyrok wraz z uzasadnieniem w dniu 30 sierpnia 2021 r. (poniedziałek). Zgodnie z zawartym pouczeniem, które zostało doręczone wraz z wyrokiem zawierającym uzasadnienie, spółka była uprawniona do złożenia skargi kasacyjnej w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. wyroku. Wobec powyższego spółka uważała, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zostać liczony właśnie od tego dnia, co z kolei oznacza, że skarga kasacyjna powinna zostać złożona najpóźniej w dniu 29 września 2021 r. Po dokonaniu wewnętrznej weryfikacji, jak wskazała strona w dniu 28 września 2021 r. pracownicy spółki odkryli, że ww. wyrok wraz z uzasadnieniem został faktycznie odebrany w dniu 27 sierpnia 2021 r. (piątek), nie zaś jak pierwotnie było założone w dniu 30 sierpnia 2021 r. (poniedziałek). Zatem do momentu dokonania wewnętrznej weryfikacji spółka była przekonana, że wyrok wraz z uzasadnieniem został doręczony w późniejszym terminie. Nadto skarżąca podkreśliła, że osoby zajmujące się w spółce obiegiem korespondencji nie są prawnikami i nie były świadome, że z odbiorem korespondencji mogą wiązać się konsekwencje procesowe w postępowaniu sądowym - że od tego terminu należy liczyć czas na wniesienie środka odwoławczego. Zatem spółka nie powinna zostać obciążona negatywnymi konsekwencjami, z uwagi na brak znajomości procedury sądowej. Wnioskująca zaznaczyła, że w dalszym ciągu boryka się z ustaleniem zasad działalności spółki, w tym obiegu korespondencji w nowej rzeczywistości - w związku z ogłoszonym stanem epidemii COVID-19. Od tej chwili Spółka starała się przystosować do nowej rzeczywistości, m.in. poprzez wprowadzenie warunków umożliwiających pracownikom pracę zdalną, rotacyjny system obecności w biurze, jednak spowodowało to, że obsługa korespondencji nie była tak regularna i utrudnione było ustalenie terminu jej doręczenia. W ocenie skarżącej, epidemia COVID-19 spowodowała, że wiele podmiotów nie jest w stanie wywiązać się ze swoich obowiązków, zarówno tych o charakterze kontraktowym, jak i wynikających z przepisów prawa. A wprowadzony stan epidemii z całą pewnością stanowi siłę wyższą i w konsekwencji powoduje brak winy w niedopełnieniu obowiązku, gdyż zachowanie terminu przez stronę stało się niemożliwe z powodu przeszkody nie do przezwyciężenia. Sąd I instancji wskazał, ze zgodnie z art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. póz. 2325 ze zm., zwana dalej p.p.s.a.), jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu, zaś art. 87 § 2 p.p.s.a. stanowi, że w piśmie z wnioskiem o przywrócenie terminu należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Przywrócenie uchybionego terminu może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy, a przy tym wykaże, że niezależna od niej przyczyna istniała przez cały czas biegu terminu, aż do wniesienia wniosku o jego przywrócenie. Sąd podkreślił, że to na stronie, która uchybiła terminowi, spoczywa obowiązek wykazania braku winy, i to ona ponosi negatywne konsekwencje niesprostania temu obowiązkowi. Wprawdzie brak winy w uchybieniu terminowi zainteresowana powinna jedynie "uprawdopodobnić", a nie "udowodnić" – co bez wątpienia świadczy o pewnym odformalizowaniu i uproszczeniu postępowania wyjaśniającego, i co z pewnością jest ułatwieniem dla strony – lecz jednocześnie owo uprawdopodobnienie powinno uwiarygodnić staranne postępowanie strony oraz fakt, że zaistniała przeszkoda była od niej niezależna. Odnosząc się do argumentów skarżącej wskazanych we wniosku, WSA stwierdził, że spółka nie może oczekiwać, że wadliwie działający system organizacji pracy w spółce dotyczący przekazywania pism i obiegu korespondencji, czy błąd pracownika polegający na nie doręczeniu przesyłki dla przełożonego, mogą uzasadniać przywrócenie terminu do dokonania zaniedbanych czynności. Tego rodzaju błędy nie usprawiedliwiają działania spółki w podwyższonym reżimie sanitarnym związanym z epidemią, czy zmianą systemu pracy stacjonarnej na zdalną. Podnoszona okoliczność braku wykształcenia prawniczego u osoby odbierającej korespondencję, także nie usprawiedliwia uchybienia terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Zdaniem Sądu czas pandemii i związany z tym rotacyjny system obecności nie zwalnia strony z obowiązku dołożenia szczególnej staranności i zorganizowania pracy tak, aby zachować termin do dokonania czynności procesowych. Podsumowując Sąd stwierdził, że powołane przez skarżącą okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej i nie mogą stanowić podstawy uwzględnienia wniosku o przywrócenie terminu. W zażaleniu na powyższe rozstrzygnięcie skarżąca spółka wniosła o jego uchylenie w całości i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono: I. naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest: 1. naruszenie art. 86 § 1 p.p.s.a., poprzez uznanie, że Spółka nie spełniła przesłanek umożliwiających przywrócenie terminu do złożenia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2021 r., sygn. akt V SA/WA 732/21, podczas gdy Spółka w złożonym wniosku o przywrócenie terminu uprawdopodobniła, że uchybienie terminowi na złożenie skargi nastąpiło bez jej winy, co miało wpływ na wynik sprawy; II. naruszenie przepisów postępowania, to jest: 1. naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 166 p.p.s.a., poprzez brak właściwego uzasadnienia prawnego zaskarżonego postanowienia, Sąd w przedmiotowej sprawie ograniczył się bowiem jedynie (i) do przywołania przepisów prawnych oraz (ii) pobieżnie odniósł się do argumentów Spółki wskazanych we wniosku o przywrócenie terminu, co mogło mieć wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zażalenia wskazano, że osoba zajmująca się odbiorem korespondencji w Spółce przekazała swoim przełożonym wyrok wraz z uzasadnieniem w dniu 30 sierpnia 2021 r. (poniedziałek). Zgodnie z zawartym pouczeniem, które zostało doręczone wraz z wyrokiem zawierającym uzasadnienie, spółka była uprawniona do złożenia skargi kasacyjnej w terminie 30 dni od dnia doręczenia ww. wyroku. Wobec powyższego Spółka uważała, że termin do wniesienia skargi kasacyjnej powinien zostać liczony właśnie od tego dnia, co z kolei oznacza, że skarga kasacyjna powinna zostać złożona najpóźniej w dniu 29 września 2021 r. Po dokonaniu wewnętrznej weryfikacji w dniu 28 września 2021 r. pracownicy Spółki odkryli, że ww. wyrok wraz z uzasadnieniem został faktycznie odebrany w dniu 27 sierpnia 2021 r. (piątek), nie zaś jak pierwotnie było założone w dniu 30 sierpnia 2021 r. (poniedziałek), a zatem ostateczny termin do złożenia skargi kasacyjnej przypadał na dzień 27 września 2021 roku. Wobec powyższego Spółka nie złożyła skargi kasacyjnej w przewidzianym ustawowo terminie. W konsekwencji, Spółka w dniu 29 września 2021 r. złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 czerwca 2021 r., w sprawie o sygn. akt V SA/Wa 732/21 wraz ze skarga kasacyjną, z uwagi na uchybienie terminowi na wniesienie skargi kasacyjnej bez winy Spółki. Zdaniem skarżącej, stan epidemii C0VID-19, jako siła wyższa, powinien przemawiać za uznaniem braku wniesienia skargi kasacyjnej w terminie za przewinienie bez winy Spółki, co z kolei powinno przemawiać za przywróceniem terminu do wniesienia skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do treści przepisu art. 86 § 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Postanowienie o przywróceniu terminu albo odmowie jego przywrócenia może być wydane na posiedzeniu niejawnym. Zgodnie z art. 87 § 1 p.p.s.a. pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Wedle natomiast art. 87 § 2 p.p.s.a. w piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Jednym z przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 2 p.p.s.a. warunków przywrócenia terminu przez sąd jest uprawdopodobnienie przez stronę braku jej winy w przekroczeniu terminu. Kryterium braku winy wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej. Przywrócenie terminu nie jest więc możliwe, gdy strona dopuściła się choćby lekkiego niedbalstwa w tym zakresie. Przy ocenie winy w uchybieniu terminu należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od strony należycie dbającej o swoje interesy (por. postanowienie NSA z 29 maja 2019 r., sygn. akt I OZ 430/19, CBOiS). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w niniejszej sprawie nie można mówić o uprawdopodobnieniu przez stronę skarżącą braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Podnoszone przez skarżącą przyczyny uchybienia terminu, tj. nieprawidłowości w wewnętrznym działaniu spółki, brak wykształcenia prawniczego wśród pracowników spółki, jak i stan epidemii - nie uzasadniają wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że nie można przyjąć, aby uchybienie terminu do złożenia skargi kasacyjnej było w niniejszej sprawie niezawinione. O braku winy można by mówić, gdyby, strona nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku nie była w stanie usunąć przeszkody w dochowaniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Tymczasem w niniejszej sprawie, strona skarżąca wskazała, że osoby zajmujące się w spółce obiegiem korespondencji nie są prawnikami i nie były świadome, że z odbiorem korespondencji mogą wiązać się konsekwencje procesowe w postępowaniu sądowym - że od tego terminu należy liczyć czas na wniesienie środka odwoławczego. Zaznaczyła również, że w dalszym ciągu boryka się z ustaleniem zasad działalności spółki, w tym obiegu korespondencji w nowej rzeczywistości - w związku z ogłoszonym stanem epidemii COVID-19. Od tej chwili Spółka starała się przystosować do nowej rzeczywistości, m.in. poprzez wprowadzenie warunków umożliwiających pracownikom pracę zdalną, rotacyjny system obecności w biurze, jednak spowodowało to, że obsługa korespondencji nie była tak regularna i utrudnione było ustalenie terminu jej doręczenia. Podkreślić w tym miejscu należy, że utrzymujący się wówczas stan epidemii trwał od prawie półtora roku, a zatem spółka miała dużo czasu by przystosować się do - jak wskazała - nowej rzeczywistości. Jak prawidłowo stwierdził Sąd I instancji, żadna z powyższych okoliczności nie ma jednak charakteru niemożliwej do przezwyciężenia przy dochowaniu przez skarżącą należytej staranności. Właściwa organizacja wewnętrznej pracy w spółce jest traktowana jako dochowanie staranności warunkującej brak winy w uchybieniu terminu. Za taką też uznać należy sposób przekazywania i obiegu pism w podmiocie. Na podmiocie spoczywa obowiązek takiego zorganizowania jego pracy, żeby uniknąć omyłek, które powodują szkody związane z uchybieniem terminów procesowych. Właściwie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zauważył, że zaniedbanie skarżącej w obiegu korespondencji, należy postrzegać w kategoriach niewłaściwej organizacji pracy podmiotu. W tych okolicznościach NSA uznał, że zaskarżone postanowienie sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. WSA prawidłowo ocenił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Stąd też brak było podstaw do przywrócenia terminu do dokonania tej czynności procesowej na podstawie art. 86 § 1 p.p.s.a. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.