I GZ 190/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 28 lipca 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 października 2022 r. sygn. akt V SA/Wa 2202/20 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 24 września 2020 r. nr 1401-IEE1.711.1.199.2020.5.KO w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z 28 października 2022 r., sygn. akt V SA/Wa 2202/20 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił S. W. wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie 24 września 2020 r. w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że zgodnie z art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 259 ze zm. dalej: p.p.s.a.) po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Przed zweryfikowaniem istnienia przesłanek przesądzających o zasadności takiego wniosku niezbędne jest ustalenie, że dane postanowienie organu podlega wykonaniu, a warunek ten zostaje spełniony wówczas, gdy dokonuje ono zmian w zakresie praw lub obowiązków strony. Sąd podkreślił, że w niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy postanowienia w postępowaniu egzekucyjnym. Konsekwencją wydanego postanowienia jest wprawdzie dalsze prowadzenie postępowania egzekucyjnego, jednakże podstawą prowadzonej egzekucji nie jest zaskarżone postanowienie. Nie jest ono zatem dla skarżącego źródłem obowiązku, gdyż nie nakłada na niego żadnych powinności określonego zachowania. Zaskarżone postanowienie jest aktem odmownym, nie zmienia ono wysokości powstałego wcześniej zobowiązania, a tym samym nie wywołuje żadnych bezpośrednich skutków w sferze praw, czy obowiązków materialnoprawnych i prowadzonego już postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym, nie stanowi ono aktu, który może podlegać wykonaniu. W konsekwencji Sąd I instancji nie mógł orzec o wstrzymaniu jego wykonalności. Zażalenie na to postanowienie złożył skarżący, wnosząc o jego zmianę ewentualnie o uchylenie postanowienia. Zaskarżonemu rozstrzygnięciu zarzucono naruszenie, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 61 § 3 p.p.s.a., art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 8 k.p.a. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Stosownie do art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania aktu lub czynności, o których mowa w art. 62 § 1 p.p.s.a., jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Najważniejszą kwestią jest zatem ocena czy akt lub czynność, którego wstrzymania żąda strona, nadaje się do wykonania i wymaga wykonania. Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Zatem nie każdy zaskarżony akt administracyjny kwalifikuje się do wykonania i nie każdy wymaga wykonania. Zasadą jest, że z przymiotu wykonalności nie korzystają wszelkie akty administracyjne odmowne. Problem wykonania aktu administracyjnego dotyczy bowiem aktów zobowiązujących, ustalających dla ich adresatów nakazy powinnego zachowania lub zakazy określonego zachowania, aktów na podstawie których określony podmiot uzyskuje równocześnie uprawnienie i mocą którego zostają na niego nałożone określone obowiązki oraz aktów, na podstawie których jeden podmiot jest do czegoś zobowiązany, a drugi wyłącznie uprawniony (zob. T. Woś, H. Knysiak -Molczyk, M. Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz", Warszawa 2005, str. 206). W rozpatrywanej sprawie, zasadnicze znaczenie ma charakter prawny aktu, objętego wnioskiem skarżącego. Zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem Dyrektor IAS w Warszawie utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego Warszawa-Wawer, którym odmówiono wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego. Należy zauważyć, że z zaskarżonego postanowienia organu, nie wynika nałożenie na skarżącego żadnych obowiązków podlegających wykonaniu w sposób dobrowolny, czy też przymusowy. Zaskarżony akt jest rozstrzygnięciem odmownym, które to rozstrzygnięcia co do zasady nie mają cechy wykonalności. Negatywne ustosunkowanie się właściwego organu do starań strony o wszczęcie postępowania nie wykreowało więc nowej sytuacji skarżącego w sferze jego obowiązków. W efekcie, skoro przedmiotem postanowienia, którego wstrzymania wykonania domaga się strona, jest odmowa wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o wstrzymanie postępowania egzekucyjnego, prawidłowo Sąd pierwszej instancji stwierdził, że z uwagi na jego charakter, nie nadaje się ono do wykonania ani nie wymaga wykonania. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.