I GZ 199/26

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 27 maja 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 maja 2025 r., sygn. akt V SA/Wa 1610/24 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi M. M. na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 26 marca 2024 r., nr BON.III.4220.212.4.2023.MW w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu z tytułu zwrotu środków przekazanych tytułem dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych postanawia: oddalić zażalenie. NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Objętym zażaleniem postanowieniem z 30 maja 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1610/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub sąd I instancji), na podstawie art. 86 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (obecnie tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143; dalej zwanej: p.p.s.a.), odmówił M. M. (dalej: skarżąca) przywrócenia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi skarżącej na decyzję Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z 26 marca 2024 r. nr BON.III.4220.212.4.2023.MW w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej z tytułu nienależnie pobranych środków. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd I instancji wskazał, że skarżąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku WSA w Warszawie z 8 kwietnia 2025 r. sygn. akt V SA/Wa 1610/24. Wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu został złożony wniosek o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wyroku. W uzasadnieniu wniosku o przywrócenie terminu, pełnomocnik podniósł, że z powodu awarii komputera i okoliczności, dla których wyjaśnienia nie dysponuje on odpowiednią wiedzą techniczną z zakresu informatyki, uległ awarii także kalendarz zadań, w którym widniały wydarzenia. W wyniku tej awarii wydarzenia te uległy całkowitemu wymazaniu, przez co pełnomocnik nabrał błędnego przeświadczenia, że jest związany terminem biegnącym od 10 kwietnia 2025 r. – a nie od 8 kwietnia 2025 r., kiedy to został ogłoszony wyrok. W ocenie sądu I instancji nie została spełniona przesłanka wniesienie wniosku w ciągu siedmiu dni od ustania przeszkody, a to z uwagi na to, że pełnomocnik skarżącej nie przedstawił informacji o terminie ustania przeszkody. Odnosząc się z kolei do przesłanki braku winy w uchybieniu terminu sąd uznał, że przedstawione przez pełnomocnika okoliczności, tj. awaria komputera nie uprawdopodobniają braku winy w uchybieniu terminu. WSA wskazał, że od profesjonalnego pełnomocnika procesowego wymaga się podwyższonego stopnia staranności w dokonywaniu czynności procesowych. Awaria komputera nie jest sytuacją niespotykaną, a prowadzenie kalendarza, w którym znajdują się odpowiednie terminy może zostać odpowiednio zabezpieczone, np. przez prowadzenie kalendarza papierowego lub w służbowym telefonie komórkowym. Sąd wskazał także, że pełnomocnik stawił się na ogłoszeniu orzeczenia 8 kwietnia 2025 r., co zostało zaprotokołowane (k. 66 akt sądowych). Pełnomocnik złożył w tym dniu wniosek o przyznanie wynagrodzenia z urzędu (k. 68 akt sądowych), zatem wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku również mógł zostać złożony. W ocenie sądu w związku z powyższym pełnomocnik nie dochował należytej staranności w prowadzeniu sprawy skarżącej. Pełnomocnik skarżącej wniósł zażalenie na powyższe postanowienie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. oraz wniósł o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu zażalenia pełnomocnik skarżącej wskazał, że sąd błędnie ocenił element uprawdopodobnienia okoliczności powodujących uchybienie. Nie sposób przyrównać awarii komputera do okoliczności noszących znamiona siły wyższej nie mniej za awarię również nie sposób przypisać pełnomocnikowi winy. Przyczyna uchybienia została uprawdopodobniona wskazaniem na awarię komputera i prowadzonego w nim kalendarza co spowodowało niezawinione uchybienie terminowi o dwa dni. Uchybienie terminowi powoduje dla strony ujemne skutki procesowe w postaci utraty możliwości korzystania ze środków odwoławczych od niekorzystnego dla niej wyroku. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 141 § 2 p.p.s.a. w sprawach, w których skarga została oddalona, uzasadnienie wyroku sporządza się na wniosek strony zgłoszony w terminie siedmiu dni od dnia ogłoszenia wyroku albo doręczenia odpisu sentencji wyroku. Uzasadnienie wyroku sporządza się w terminie czternastu dni od dnia zgłoszenia wniosku. Stosownie do art. 86 § 1 p.p.s.a. sąd na wniosek strony przywraca termin do dokonania czynności w postępowaniu sądowym, jeżeli uchybienie terminu nastąpiło bez jej winy. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania uchybienia terminu i należy w nim uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). W tym miejscu zaznaczyć należy, że instytucja przywrócenia terminu ma charakter wyjątkowy i jest stosowana w sytuacjach gdy strona, z przyczyn niezależnych od niej, którym w żaden sposób nie mogła zaradzić, nie dopełniła czynności procesowej w stosownym terminie. W przypadku zaś, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to brak jego winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Ponadto, co należy w podkreślić, w odniesieniu do osób, które z racji wykonywanego zawodu występują jako pełnomocnicy stron, należy przyjąć, że osoby te są zobowiązane do szczególnej staranności przy wykonywaniu powierzonego zlecenia, a zatem ocena czy dochowali reguł starannego działania winna być dokonywana w oparciu o odpowiednio wysokie kryteria (zob. wyroki NSA: z 11 sierpnia 1999 r. sygn. akt I SA/Gd 745/98; z 6 lipca 2022 r. sygn. akt I FSK 1259/19; CBOSA). Na profesjonalnym pełnomocniku ciąży niewątpliwie obowiązek dochowania należytej staranności wymaganej od profesjonalisty i taki też miernik należy przyjąć jako wzorzec oceny zawinienia w przekroczeniu terminu do dokonania czynności procesowej, w kontekście przesłanek przewidzianych w art. 86 § 1 i art. 87 § 1 i 2 p.p.s.a. Odnosząc się do powyższych przesłanek należy wskazać, że ogłoszenie wyroku nastąpiło 8 kwietnia 2025 r., zatem termin na złożenie wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia upływał 15 kwietnia 2025 r. Pełnomocnik skarżącej złożył wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie i doręczenie uzasadnienia wraz z przedmiotowym wnioskiem 17 kwietnia 2025 r. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego trafnie sąd I instancji uznał, że zawarte we wniosku o przywrócenie terminu argumenty nie uprawdopodobniają braku winy pełnomocnika w uchybieniu terminowi do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Nie można bowiem przyjąć, że awaria komputera stanowi przesłankę automatycznie wyłączającą winę strony. Od profesjonalnego pełnomocnika procesowego wymaga się podwyższonego stopnia staranności w dokonywaniu czynności procesowych. Usterki techniczne sprzętów elektronicznych i maszyn każdego rodzaju są z natury rzeczy nieprzewidywalne, czego pełnomocnik skarżącej – jak wskazuje treść uzasadnienia zażalenia – ma pełną świadomość. Właśnie z tego względu profesjonalista powinien podjąć odpowiednie środki zapobiegawcze, które pozwolą na uniknięcie negatywnych konsekwencji wynikających z awarii sprzętu komputerowego. Jak słusznie wskazał sąd I instancji, prowadzenie kalendarza terminów może zostać odpowiednio zabezpieczone np. przez równoległe prowadzenie tradycyjnego kalendarza papierowego. Innym rozwiązaniem może być wprowadzenie, w miejsce aplikacji instalowanych lokalnie na jednym komputerze, odpowiednio zabezpieczonych systemów działających w chmurze (tzw. kalendarzy online), do których dostęp jest możliwy z dowolnego urządzenia mającego połączenie z internetem. Całkowicie chybione jest w tym kontekście tłumaczenie, jakoby brak dostępu do elektronicznego kalendarza z powodu awarii komputera usprawiedliwiał pomyłkę w datach upływu terminu. Uzależnienie wiedzy o terminach procesowych wyłącznie od jednego, awaryjnego systemu informatycznego – bez wdrożenia zapasowego rejestru – stanowi rażące zaniedbanie organizacyjne, które obciąża pełnomocnika. Pomyłka w datach wynikająca z utraty wglądu w aplikację kalendarza stanowi przejaw ryzyka operacyjnego wpisanego w działalność zawodową profesjonalisty, a nie obiektywną i niemożliwą do przezwyciężenia przeszkodę. Co więcej, pełnomocnik osobiście stawił się na ogłoszeniu wyroku 8 kwietnia 2025 r. (co zostało zaprotokołowane), wobec czego informację o dacie wydania orzeczenia oraz o momencie rozpoczęcia biegu 7-dniowego terminu powziął bezpośrednio na sali sądowej. Zauważyć także należy, że stanowisko pełnomocnika skarżącej opiera się na błędnym założeniu, że ocena sądu I instancji sprowadza się do nakazu składania wniosków natychmiast w dniu ogłoszenia orzeczenia. Taki wymóg oczywiście nie istnieje. Rację ma pełnomocnik wskazując, że ustawodawca dał stronie 7 dni na wniesienie wniosku o sporządzenie uzasadnienia i doręczenie wyroku z uzasadnieniem, co pozwala na podjęcie działań w sposób przemyślany, po przeanalizowaniu sytuacji procesowej. Istota problemu nie leży jednak w tym, kiedy dokładnie czynność musiała być dokonana, lecz w tym, że pełnomocnik miał realną i obiektywną możliwość jej sfinalizowania przez cały tydzień, z której z własnej winy nie skorzystał. Wnioskowanie o sporządzenie uzasadnienia wyroku ma charakter czysto techniczny i nie wymaga skomplikowanych wywodów prawnych. W realiach niniejszej sprawy czynność ta była dodatkowo uproszczona, ponieważ z uwagi na wcześniejsze zwolnienie skarżącej od kosztów sądowych, wniosek ten nie wymagał uiszczenia opłaty kancelaryjnej w wysokości 100 zł. Do jego skutecznego wniesienia wystarczyło krótkie, odręczne oświadczenie woli, które pełnomocnik mógł złożyć w biurze podawczym bez użycia jakiegokolwiek sprzętu komputerowego – czy to w dniu ogłoszenia wyroku, gdy pamięć o sprawie była świeża, czy w każdym kolejnym dniu biegu terminu. Powoływanie się na usterkę techniczną oraz konieczność obsługi innych klientów stanowi w tym kontekście jedynie próbę usprawiedliwienia niedochowania należytej staranności w prowadzeniu sprawy. Ponieważ pełnomocnik nie wykazał istnienia żadnych nadzwyczajnych, zewnętrznych okoliczności, które faktycznie uniemożliwiłyby mu terminowe wniesienie pisma, sąd I instancji słusznie odmówił przywrócenia terminu do złożenia wniosku. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.