I GZ 220/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 31 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E." Spółki z o.o. w M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W. z dnia 2 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 513/13 w zakresie odmowy zmiany postanowienia odmawiającego przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E." Spółki z o.o. w M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] marca 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Prawomocnym postanowieniem z 5 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 513/13, referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. odmówił "E." Spółce z o.o. w M. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Skarżąca złożyła ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, podając nową okoliczność mającą uzasadniać ten wniosek, a mianowicie zwiększenie obciążenia finansowego wynikającego z ilości skarg złożonych do Sądu, od których łączny wpis wynosi obecnie 49.640,00 zł. Postanowieniem z 2 czerwca 2014 r., sygn. akt I SA/Wr 513/13, WSA we W. odmówił zmiany postanowienia referendarza w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym we W. z 5 czerwca 2013 r., sygn. akt I SA/Wr 513/13 odmawiającego skarżącej przyznania prawa pomocy. W ocenie Sądu, przy uwzględnieniu obciążenia wynikającego ze wszystkich wpisów od skarg nie można przyjąć, że skarżąca nie jest w stanie ponieść koniecznych kosztów sądowych. Zdaniem Sądu skarżąca w ponownym wniosku nie wskazała nowych okoliczności świadczących o pogorszeniu jej sytuacji finansowej, które zaistniałyby w sprawie od czasu rozpatrzenia poprzedniego wniosku. W ocenie WSA aktualna pozostaje ocena wyrażona w postanowieniu z 5 czerwca 2013 r., iż dane wynikające z przedłożonych dokumentów nie dają podstaw do uznania, że strona nie jest w stanie zgromadzić środków na opłacenie kosztów sądowych w sprawie, nawet przy uwzględnieniu konieczności ich ponoszenia jednocześnie w wielu sprawach. Z przedłożonego wykazu postępowań egzekucyjnych wynika, że część z tych postępowań została umorzona z powodu braku składników majątkowych. Jednak przedstawione dokumenty dotyczące wyników finansowych świadczą, że okoliczność prowadzenia wobec spółki egzekucji nie miała istotnego wpływu na jej funkcjonowanie. Z bilansu – sprawozdania aktualnego na dzień [...] stycznia 2013 r. (niezawierającego jednak, pomimo wezwania, rachunku zysków i strat) wynika, że spółka posiadała na wskazany dzień aktywa obrotowe w kwocie 1.479.224,74 zł. Po stronie aktywów znajdowały się także należności krótkoterminowe w kwocie 1.429.553,96 zł. Strona nadal prowadzi więc działalność gospodarczą relatywnie znacznych rozmiarów. Z bilansu wynika, że mimo toczących się wobec niej postępowań egzekucyjnych, strona skarżąca dysponuje środkami finansowymi pozwalającymi jej na regulowanie wymagalnych należności związanych z bieżącymi kosztami (należności krótkoterminowe w kwocie 1.035.077,32 zł) w tym dokonuje zakupów (należności z tytułu dostaw i usług o okresie wymagalności do 12 miesięcy – 883.334,89 zł). W ocenie Sądu, dane te wskazują, iż strona dysponuje środkami, które może przeznaczyć na uiszczenie należnych kosztów sądowych. Zdaniem WSA okoliczność zwiększenia obciążenia wysokością wpisów we wszystkich sprawach wszczętych przed tym Sądem nie daje podstawy do zmiany uprzedniego postanowienia i przyznania stronie prawa pomocy. Kwota ta nie jest bowiem znaczna w relacji do przychodów strony w okresie, za który złożyła ona dokumenty. Nie jest także znaczna w relacji do środków obrotowych, którymi strona dysponowała na koniec 2013 r. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego zmianę poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA we W. do ponownego rozpoznania. Zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) poprzez jego błędne niezastosowanie, gdyż pojawiły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej spółki w pełni uzasadniające zmianę uprzedniego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Stosownie do art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zamiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Innymi słowy, postanowienia takie mogą być zmieniane, gdy zmianie ulegną okoliczności faktyczne w sprawie jak i obowiązujące prawo. Zmiany te muszą jednak uzasadniać zmianę dotychczasowego rozstrzygnięcia (T. Ereciński, Kodeks postępowania cywilnego, s. 661, za: J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2012, s. 428). Z zażalenia skarżącej wynika, że przyczyną zmiany postanowienia z 5 czerwca 2012 r. powinno być zwiększenie łącznej kwoty wpisów od skarg w sprawach zawisłych przed WSA z 7.000 zł do 49.640 zł. Naczelny Sąd Administracyjny podziela stanowisko Sądu I instancji, że podana powyżej okoliczność nie przemawia za zmianą prawomocnego postanowienia z 5 czerwca 2013 r. Co prawda, podane przez skarżącą okoliczności uległy zmianie w zakresie kwoty należnych wpisów od skarg we wszystkich sprawach skarżącej, jednak nie uzasadniają one konieczności zmiany poprzedniego postanowienia. Wzrost sumy wpisów we wszystkich sprawach zawisłych przed WSA we W. w porównaniu do wartości obrotów spółki nie jest wystarczającą przesłanką do zmiany postanowienia z 5 czerwca 2013 r. Za takim stanowiskiem przemawia również fakt, że skarżąca nie przedstawiła w pełni swojej sytuacji majątkowej, a zaprezentowała jedynie wybiórczo dokumenty świadczące o stanie jej finansów. Mając powyższe na uwadze, stosownie do art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.