I GZ 226/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Kazimierz Brzeziński po rozpoznaniu w dniu 6 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "S." A. K. spółki jawnej w W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 28 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1695/06 w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "S." A. K. spółki jawnej w W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] października 2006 r., Nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie klasyfikacji taryfowej postanawia: oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 28 maja 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1695/06 Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. po rozpoznaniu sprzeciwu "S." A.K. spółka jawna w W. od postanowienia referendarza sądowego z dnia 3 kwietnia 2007 r., sygn. akt III SA/Gl 1695/06 odmówił stronie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu sądowego od skargi. W uzasadnieniu postanowienia Sąd podał, że spółka złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od wpisu od skargi w wysokości 100 zł. Spółka uzasadniając swój wniosek stwierdziła, że jest stroną ponad 50 postępowań dotyczących zgłoszeń celnych opartych na takim samym stanie faktycznym, dokonanych przez nią w latach 1998-2000. Oddzielne rozpoznanie tych spraw prowadzi, zdaniem skarżącej, do zwielokrotnienia kosztów postępowań, ograniczającego konstytucyjne prawo strony do sądowego dochodzenia praw. Po przeanalizowaniu sytuacji finansowej spółki Sąd doszedł do wniosku, że jest ona w stanie wygospodarować środki potrzebne do uiszczenia wpisu sądowego. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że zadłużenie spółki wynikające z zaciągniętych kredytów wynosiło na dzień 31 grudnia 2006 r. [...].223,41 zł. Z dokumentów źródłowych nie wynika bowiem, by spółka miała problemy z terminowym spłacaniem tego kredytu. W ocenie Sądu spółka nieskutecznie powołuje się również na obciążenie hipoteczne nałożone na część składników jej majątku, gdyż zabezpieczenie wierzytelności na nieruchomości nie oznacza zakazu dalszej eksploatacji takiej nieruchomości oraz czerpania z niej pożytków i przeznaczania ich na pokrycie występujących w sprawie opłat sądowych. Sąd podkreślił, że spółka prowadzi działalność gospodarczą w sposób ciągły, posiada zdolność kredytową i pozyskuje środki pieniężne (w tym dotacje) na dalszą działalność. Przyznanie stronie zwolnienia od kosztów sądowych uzależnione jest z kolei od wykazania, że nie ma ona dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Sąd stwierdził również, iż w orzecznictwie utrwalone jest stanowisko, z którego wynika, że każdy podmiot przewidując realizację swoich praw przed sądem powinien uwzględniać konieczność posiadania środków na prowadzenie procesu sądowego. Dostępność do sądu doznaje pewnych obiektywnie uzasadnionych ograniczeń wskutek ustanowienia wysokości wpisu w zależności od kategorii spraw. W rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 221, poz. 2193) uwzględniono jednakże konstytucyjną zasadę dostępu do sądu - wynikającą z art. 45 ust. 1 Konstytucji RP - oraz zasadę wynikającą z art. 6 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności z dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r., Nr 61, poz. 248 ze zm.). W zażaleniu na powyższe postanowienie "S." A.K.i spółka jawna w W. wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia zgodnie z żądaniami wniosku i przyznanie prawa pomocy - zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu od skargi, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Skarżąca podniosła, że przytoczone w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia argumenty nie stanowią wystarczającej podstawy do obciążania strony kosztami kilkudziesięciu wpisów sądowych, każdy po 100 zł, w sytuacji, gdy skargi opierają się na takim samym stanie faktycznym, a ich rozdzielenie przez organ miało na celu utrudnienie spółce dochodzenia jej praw. Podobnie postąpił Sąd, który mimo tożsamości stron i przedmiotu wszystkich skarg nie połączył ich do łącznego rozpoznania i wezwał do uiszczenia wpisów od skarg w każdej z tych spraw. Rentowność prowadzonej działalności gospodarczej nie może, zdaniem skarżącej, stanowić podstawy do obciążenia strony nieuzasadnionymi kosztami dochodzenia swoich praw. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżając orzeczenie sądu administracyjnego strona postępowania powinna wskazać, w której czynności sądu dopatruje się naruszenia przez ten sąd przepisów postępowania sądowoadministracyjnego. Przepis art. 194 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej p.p.s.a.) wśród wymogów stawianych zażaleniu przewiduje obowiązek podania zwięzłego uzasadnienia zażalenia. W niniejszej sprawie skarżąca ograniczyła się do wskazania, że odmowa przyznania prawa pomocy jest nieuprawniona i krzywdząca, ponieważ zarówno organy, jak i Sąd nie rozpoznały łącznie spraw tożsamych pod względem podmiotowym i przedmiotowym. Argument ten w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie daje podstawy do przyjęcia, że zaskarżone postanowienie narusza prawo. Kwota należnego w sprawie wpisu, podobnie jak w pozostałych kilkudziesięciu tożsamych sprawach prowadzonych wobec spółki, wynosi 100 zł. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, że dowody przedłożone przez skarżącą na uzasadnienie wniosku o przyznanie prawa pomocy, dają podstawę do przyjęcia, ze posiada ona dostateczne środki na pokrycie wpisu sądowego. Prawidłowości tej oceny nie podważa podana we wniosku informacja o istniejącym po stronie spółki obowiązku spłaty kredytu w wysokości [...].223,41 zł, gdyż spółka nie wykazała, że regularne spłaty rat kredytu zostaną zagrożone na skutek obowiązku uiszczenia wpisu w związku z prowadzonymi postępowaniami sądowymi. Nie jest ponadto trafne zawarte w zażaleniu stwierdzenie, że uchybieniem procesowym ze strony Sądu I instancji było zaniechanie połączenia spraw do łącznego rozpoznania, gdyż takie połączenie spraw nie oznaczałoby konieczności pobrania od spółki tylko jednego wpisu. Zgodnie z art. 111 § 1 p.p.s.a. sąd zarządza połączenie kilku oddzielnych spraw toczących się przed nim w celu ich łącznego rozpoznania lub także rozstrzygnięcia, jeżeli mogły być objęte jedną skargą. Stosownie do § 2 tego artykułu sąd może zarządzić połączenie spraw (...), jeżeli pozostają one ze sobą w związku. Należy jednak podkreślić, że mimo połączenia spraw pozostają one nadal sprawami odrębnymi. Z kolei obowiązek uiszczenia wpisu powstaje z chwilą wniesienia pisma wszczynającego postępowanie przed sądem administracyjnym w danej instancji (art. 230 § 1 p.p.s.a.). Skoro zatem strona złożyła więcej niż jedną skargę, to ciąży na niej obowiązek opłacenia wszystkich wniesionych do sądu skarg. Połączenie spraw jest czysto technicznym zabiegiem, mającym na celu usprawnienie i przyspieszenie załatwienia sprawy sądowoadministracyjnej. Sąd administracyjny nadal jednak zobligowany jest do wydania rozstrzygnięcia co do każdej sprawy z osobna. W zależności od tego, czy połączenie dotyczyło jedynie rozpoznania, czy również rozstrzygnięcia spraw, sąd sporządza wyrok dla każdej sprawy z osobna, bądź w jednym orzeczeniu zawiera kilka rozstrzygnięć, odnosząc się do wszystkich spraw połączonych (por. postanowienie NSA z 4 października 2006 r., sygn. akt I GZ 202/06). Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie, jako pozbawione usprawiedliwionych podstaw.