I GZ 24/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Maria Myślińska po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. N. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 19 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1487/11 w zakresie odmowy zmiany postanowienia w sprawie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z dnia [...] sierpnia 2011 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we Wrocławiu NSA/post.1 – postanowienie "ogólne" Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z 19 grudnia 2011 r. sygn. akt I SA/Wr 1487/11 odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z 7 listopada 2011 r., którym odmówiono wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] sierpnia 2011 r., w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podkreślił, że postanowieniem WSA we Wrocławiu z dnia 7 listopada 2011 r., odmówiono [...] – dalej: skarżącemu - wstrzymania wykonania decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] sierpnia 2011 r. – dalej: zaskarżonej decyzji z uwagi na brak jakiegokolwiek uzasadnienia dla wniosku, co uniemożliwiło dokonanie oceny zasadności żądania skarżącego. Następnie skarżący złożył kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji wraz uzasadnieniem oraz stosowną dokumentacją. Skarżący skonkretyzował, jakie szkody mogłoby spowodować wykonanie zaskarżonej decyzji, dokumenty na poparcie powołanych we wniosku okoliczności. Jednakże, w ocenie WSA, nie zostały przez stronę wykazane przesłanki uzasadniające wstrzymanie wykonania decyzji. Skarżący przede wszystkim podniósł, że wyegzekwowanie kwoty zobowiązania w podatku akcyzowym spowoduje utratę płynności finansowej, a w rezultacie pozbawienie go możliwości regulowania na bieżąco zaciągniętych zobowiązań wobec kontrahentów i pracowników. Zdaniem WSA, zgodnie z danymi wykazanymi w załączonym bilansie, wartość składników majątku trwałego wykorzystywanego w działalności gospodarczej, wynosiła na koniec października 2011 r. łącznie [...]zł w tym wartość budynków, lokali i innych obiektów określona została na kwotę [...]zł. Przychody netto do października 2011 r. wyniosły ponad [...] zł. Mając zatem na względzie powyższe wielkości, uiszczenie określonego podatku akcyzowego w wysokości [...] zł mogłoby prowadzić co najwyżej do uszczuplenia zakresu działalności gospodarczej, ale nie do jej całkowitej likwidacji. Być może wiązałoby się to z koniecznością redukcji zatrudnienia, jednakże taka okoliczność nie może być kwalifikowana jako trudny do odwrócenia skutek. Ponowne rozszerzenie prowadzonej działalności daje bowiem możliwość utworzenia nowych miejsc pracy. Przy prowadzeniu działalności o takich rozmiarach, skarżący ma poza tym możliwość zaciągnięcia kredytu na pokrycie zobowiązania podatkowego, który mógłby zostać spłacony w momencie zwrotu podatku, jeżeli okaże się, iż był on pobrany nienależnie. W istocie, zdaniem WSA, stanowiłoby to powiększenie rozmiarów zobowiązań, jednakże przy obecnej ich wielkości z tytułu pożyczek i kredytów, które wynoszą – zgodnie z bilansem – ponad [...] zł, kwota podatku określonego zaskarżoną decyzją nie spowoduje już wielkiej różnicy w sytuacji finansowej firmy prowadzonej przez skarżącego. Sąd I instancji podkreślił, że nie miał możliwości ustosunkowania się do twierdzenia skarżącego, iż zwiększyła się liczba zobowiązań nierozliczonych. Wprawdzie [...] przedłożył kilkanaście stron rozliczeń za sierpień i październik 2011 r., jednakże bez dodatkowych wyjaśnień ani zbiorczych kwot zobowiązań. Z kolei dokonywanie obliczeń nie leży w gestii Sądu, gdy to strona wnosi o uwzględnienie żądania wniosku. W związku z tym, w ocenie WSA nadal nie zostało uprawdopodobnione, aby wykonanie decyzji wskazanej w sentencji niniejszego postanowienia, spowodowało niepowetowaną dla skarżącego szkodę. [...] wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania WSA we Wrocławiu oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które to naruszenie istotnie wpłynęło na wynik postępowania: a) art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.), w wyniku przyjęcia, iż po przekazaniu Sądowi skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] sierpnia 2011 r. nr [...] nie zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia dla skarżącego skutków w sprawie; b) art. 61 § 4 p.p.s.a., w wyniku przyjęcia, iż w sprawie nie zaszła zmiana okoliczności, która mogłaby skutkować wstrzymaniem zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Celnej we W. z [...] sierpnia 2011 r. W uzasadnieniu [...] podniósł, że Sąd w postanowieniu z 7 listopada 2011 r. zarzucił brak dokumentacji, która udowodniłaby złą sytuację finansową skarżącego Wobec tego przy kolejnym wniosku przedstawił dokumentację finansową na poparcie zasadności wniosku o wstrzymanie zaskarżonej decyzji, w postaci m.in. a) wyciągów z rachunków skarżącego w tym m.in. saldo bieżące, dostępne środki i przyznany limit zadłużenia b) bilans firmy Skarżącego z uwzględnieniem bufora wraz z jednostronnym rachunkiem j zysków i strat z uwzględnieniem bufora na dzień [...]. c) wydruk księgowy należności nierozliczonych na dzień [...] d) wydruk księgowy należności nierozliczonych na dzień [...] e) wydruk księgowy zobowiązań nierozliczonych na dzień [...] f) wydruk księgowy zobowiązań nierozliczonych na dzień [...]. W ocenie autora zażalenia załączone do wniosku dokumenty wykazywały, że sytuacja finansowa skarżącego pogorszyła się w stosunku do sytuacji z końca sierpnia 2011 r. bowiem posiada on więcej należności oraz zobowiązań nierozliczonych. Zatem wyegzekwowanie kwoty zobowiązania podatkowego określonego zaskarżoną decyzją ([...]. zł) spowoduje, że skarżący utraci płynność finansową, nie będzie mógł uregulować swoich zobowiązań wobec pracowników, dostawców towarów koniecznych do realizacji zawartych kontraktów, a także zobowiązań publicznoprawnych. Załączenie dokumentacji stanu finansowego firmy Skarżącego nie tylko uprawdopodabniało, ale wręcz udowodniało, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby do znacznej i niepowetowanej szkody po stronie Skarżącego. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. W niniejszej sprawie, WSA we Wrocławiu postanowieniem z 7 listopada 2011 r., 11 (k. [...]. akt sądowych). odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu Sąd podkreślił, że skarżący nie wykazał przesłanek uzasadniających wstrzymanie wykonania decyzji, gdyż nie uprawdopodobnił żadnymi konkretnymi okolicznościami ani dokumentami twierdzenia, że wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadziłoby go do utraty płynności finansowej. Powyższe uniemożliwiło Sądowi dokonania oceny zasadności żądania skarżącego. Następnie [...]. pismem z [...]. października 2011 r. (k. [...]. akt sądowych) – na podstawie art. 61 § 4 p.p.s.a., wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ja decyzji Naczelnika Urzędu Celnego we W z [...]. maja 2011 r. Do wniosku dołączył m.in. bilans z uwzględnieniem bufora (k. [...]. akt sądowych), rachunek zysków i start z uwzględnieniem bufora (k. [...]. akt sądowych) oraz wyciągi z rachunków bankowych skarżącego (k. [...]. akt sądowych). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że skarżący dostosował się do zastrzeżeń zawartych w uzasadnieniu postanowienia WSA we Wrocławiu z 7 listopada 2011 r., a dotyczących obowiązku uprawdopodobnienia okoliczności uzasadniających żądanie wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Skarżący przedłożył dokumenty, które winny być poddane wszechstronnej i rzetelnej analizie przez Sąd, czego w zaskarżonym postanowieniu WSA we W. z [...]. grudnia 2011 r., zabrakło. W tym miejscu należy podkreślić, że stosownie do art. 61 § 4 p.p.s.a., postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a. sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Zatem warunkiem wskazanej zmiany postanowienia jest zmiana takich okoliczności, które usprawiedliwałyby jego podjęcie, tj. były analizowane przy wydawaniu postanowienia w przedmiocie wstrzymania wykonania aktu. Aby możliwe było zastosowanie tej instytucji prawnej strona w pierwszej kolejności jest zobowiązana wskazać istnienie przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. tj. niebezpieczeństwa wystąpienia szkody i wykazać, że szkoda która powstanie na skutek wykonania decyzji, będzie znaczna, a skutki jakie wywoła wykonanie decyzji będą trudne do odwrócenia. Oznacza to, że obowiązek wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności spoczywa na wnioskodawcy, a nie na sądzie. Sąd jedynie ocenia, czy w istocie wskazana przez stronę szkoda ma znaczny rozmiar lub istnieje niebezpieczeństwo spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. W tym celu skarżący winien tak określić ewentualną szkodę lub w taki sposób wskazać skutki, które nastąpiłyby w związku z wykonaniem decyzji, by Sąd mógł stwierdzić w oparciu o konkretne dane (dokumenty źródłowe) na podstawie akt sprawy czy wymienione przesłanki zostały spełnione. Inicjatywa dowodowa zmierzająca do wykazania, iż zachodzą przesłanki uzasadniające zmianę postanowienia w sprawie wstrzymania decyzji spoczywa na wnioskodawcy. Dodatkowo twierdzenia skarżących powinny zostać poparte dokumentami źródłowymi, zwłaszcza dotyczącymi ich sytuacji finansowej oraz majątkowej (por.: J. P. Tarno: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, LexisNexis 2006, s. 188). Z omówionym wyżej obowiązkiem skarżącego powiązany jest obowiązek Sądu do dokonania wszechstronnej i rzetelnej oceny wskazanych we wniosku (załączonych dokumentach) okoliczności z uwzględnieniem zasad logicznego rozumowania, doświadczenia życiowego, dostępnej wiedzy, oraz innych elementów, które pozwalają domniemywać, że wskazane okoliczności mieszczą się w hipotezie art. 61 § 3 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z dnia 15 grudnia 2005 r., sygn. akt I FZ 633/05). W swojej ocenie Sąd związany jest granicami wytyczonymi przez art. 61 § 1 p.p.s.a, tj. zasadę wykonalności zaskarżonej decyzji,. Przy tym Sąd powinien m.in. przytoczyć zastosowane w sprawie przepisy prawne i je wyjaśnić. Motywy orzeczenia powinny mieć więc charakter zwięzły, ale pozwalający na skontrolowanie przez strony postępowania i ewentualnie NSA. W uzasadnieniu powinno znaleźć się ustalenie, jaka norma obowiązuje i jakie jest jej znaczenie. Uzasadnienie ma zatem zawierać interpretację przepisu w odniesieniu do konkretnego stanu faktycznego i powinna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził Sąd stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie (Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, praca zbiorowa pod red. T. Wosia, Warszawa 2005). Z powyższego wynika, że w zażaleniu należy wykazać, iż Sąd nie wywiązał się ze wskazanych obowiązków co słusznie podniósł skarżący. O ile bowiem Sąd I instancji prawidłowo przedstawił przesłanki, którymi powinien się kierować przy podejmowaniu rozstrzygnięcia, o tyle dokonana przez ten Sąd ocena okoliczności faktycznych w sprawie nie daje się pogodzić z brzmieniem art. 61 § 3 p.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w tej sprawie Sąd pierwszej instancji nie dokonał wnikliwej oceny wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W zaskarżonym postanowieniu WSA na poparcie rozstrzygnięcia odwołał się do tego, że nie miał możliwości ustosunkowania się do twierdzenia skarżącego, iż zwiększyła się liczba zobowiązań nierozliczonych. Zaskarżone postanowienie nie zawiera wszechstronnej i wnikliwej analizy danych finansowych zawartych w załączonych do wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji bilansach oraz rachunku zysków i strat. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego pełna ocena sytuacji materialnej przedsiębiorstwa skarżącego, może nastąpić po rzetelnej analizie zobowiązań nierozliczonych (na podstawie przedłożonych przez skarżącego rozrachunków). Sąd I instancji przyjętego stanowiska nie poprzedził tego rodzaju analizą danych finansowych oraz majątkowych skarżącej wynikających z przedłożonych do wniosku dokumentów. WSA nie dokonał bowiem dokładnych porównań zobowiązania podatkowego wynikającego z wykonania zaskarżonej decyzji, do innych zobowiązań skarżącego związanych z jego działalnością gospodarczą i nie odniósł się do rzeczywistej wartości aktywów. Dopiero pełna analiza tych danych może stanowić podstawę do oceny, czy realizacja przez skarżącego zobowiązania wynikającego z zaskarżonej decyzji (obejmującego nie tylko kwotę główną ale i odsetki) spowoduje pogorszenie jego sytuacji finansowej oraz czy owo pogorszenie jest na tyle realne, że uzasadnia przyjęcie, iż zostały spełnione przesłanki z art. 61 § 3 p.p.s.a. w związku z art. 61 § 4 cyt. ustawy Z przyczyn wyżej wskazanych Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak na wstępie na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a.