I GZ 265/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Zbigniew Czarnik po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "E" sp. z o.o. w M na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we W z dnia 9 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Wr 2094/13 w zakresie odmowy zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi "E" sp. z o.o. w M na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W z dnia [...] września 2013 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we W w zaskarżonym postanowieniu z dnia 9 marca 2015 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Wr 2094/13 odmówił zmiany postanowienia tego Sądu z dnia 16 czerwca 2014 r. odmawiającego skarżącej "E" sp. z o.o. w M przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów, w sprawie ze skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W z dnia [..] września 2013 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji podał, że w sprawie orzekano już w przedmiocie wniosku skarżącej spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, zarówno w kontekście przesłanek uzasadniających udzielenie tego prawa, jak i okoliczności, które mogły mieć wpływ na zmianę podjętego w tym przedmiocie rozstrzygnięcia. Sąd dał temu wyraz w postanowieniach z dnia 16 czerwca 2014 r. i 20 października 2014 r., które na skutek wniesionych przez skarżąca spółkę zażaleń, zostały utrzymane w mocy przez Naczelny Sąd Administracyjny (postanowienia z dnia 19 sierpnia 2014 r. i 8 stycznia 2015 r.). Zatem złożony wraz ze skargą kasacyjną kolejny wniosek o udzielenie prawa pomocy w tym samym zakresie, będący przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie, Sąd potraktował jako ponowny wniosek skarżącej spółki o zmianę prawomocnego postanowienia Sądu z dnia 16 czerwca 2014 r. w trybie art. 165 p.p.s.a. Zdaniem Sądu, treść uzasadnienia przyjętego do rozpoznania wniosku nie wskazuje na pogarszającą się sytuację finansową spółki, gdyż zawarta tam argumentacja jest powtórzeniem treści rozpoznanych już wniosków. Brak jest zatem podstaw do uznania, że skarżąca wskazała na nowe i mające wpływ na jej sytuację majątkowo-finansową okoliczności, które wskazują na niemożność uiszczenia kosztów sądowych (na obecnym etapie wpisu sądowego od skargi kasacyjnej). Zarówno bowiem fakt prowadzenia postępowania egzekucyjnego na kwotę ok. 5 milionów złotych oraz argument co do zajęcia towaru na kwotę ponad 300 tysięcy złotych, skarżąca podnosiła już wcześniej, zaś przyczyny dla których okoliczność ta nie mogła stanowić podstawy do przyznania spółce wnioskowanego prawa, zostały wyjaśnione w postanowieniu Sądu z dnia 16 czerwca 2014 r. Odnośnie zawartej w ocenianym wniosku okoliczności jaką jest wydanie w stosunku do spółki kolejnych decyzji wymiarowych na łączną kwotę ok. 6 milionów złotych, dodatkowo opatrzonych rygorem natychmiastowej wykonalności, Sąd wyjaśnił, że przedstawione do akt sprawy kserokopie (niepełne) dwóch postanowień o nadaniu rygoru natychmiastowej wykonalności dotyczą innej decyzji aniżeli przedstawiona wraz z nimi decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej we W z dnia [..] kwietnia 2014 r. Ponadto, z akt sprawy nie wynika aby decyzja ta była ostateczna. Wydanie wobec skarżącej kolejnych decyzji wymiarowych i opatrzenie ich klauzulą natychmiastowej wykonalności, nie przesądza samoistnie o zmianie okoliczności, że spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie. Sąd podniósł również, że z treści ocenianego już wcześniej oświadczenia o majątku i dochodach, powtórzonego w obecnie rozpoznawanym wniosku wynika, że rok 2013 spółka zakończyła z zyskiem na poziomie 444.147,38 zł, zaś deklaracje VAT za kwiecień i maj 2014 r. wskazują, że spółka dokonuje opodatkowanej dostawy towarów i usług. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła "E" sp. z o.o. w M wnosząc o: zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez przyznanie skarżącej prawa pomocy, poprzez zwolnienie od ponoszenia kosztów sądowych, ewentualnie uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu we W do ponownego rozpoznania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 165 p.p.s.a poprzez bledną wykładnię i niezastosowanie, podczas gdy ujawniły się nowe okoliczności dotyczące sytuacji majątkowej spółki w pełni uzasadniające zmianę uprzedniego postanowienia. Okolicznością uzasadniającą pogarszającą się sytuację finansową spółki jest fakt, iż w wyniku przeprowadzonych kontroli przez Urząd Kontroli Skarbowej we W zostały wydane decyzje określające wysokość zobowiązań podatkowych spółki na łączną kwotę 6 mln zł, co do których nadano rygor natychmiastowej wykonalności. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. W pierwszej kolejności należy przypomnieć, że zaskarżone postanowienie rozstrzygało kwestię trzeciego z kolei wniosku "E" sp. z o.o. w M o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi tej spółki na decyzję Dyrektora Izby Celnej we W z dnia 19 września 2013 r. Rozpoznając pierwszy wniosek w tej sprawie Sąd I instancji badał zaistnienie przesłanek z art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), dalej: p.p.s.a. Rozpoznanie kolejnych wniosków sprowadza się do ustalenia, czy okoliczności sprawy uległy zmianie, co uprawniałoby do zmiany prawomocnego postanowienia sądu. Zgodnie z prawidłowo powołanym i zastosowanym przez Sąd I instancji art. 165 p.p.s.a. postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczność sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Jak wskazał NSA w postanowieniu z dnia 8 stycznia 2015 r., sygn. akt I GZ 607/14, stosownie do dyspozycji cytowanego przepisu zmiana takiego postanowienia może nastąpić wyłącznie w sytuacji, gdy nastąpi zmiana okoliczności sprawy. Tymczasem skarżąca we wniosku nie powołuje żadnych innych, nowych okoliczności, które mogłyby doprowadzić do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. To, że skarżąca ocenia swoją sytuację inaczej niż sąd administracyjny rozpatrujący jej wniosek o przyznanie prawa pomocy, nie stanowi przesłanki do zmiany rozstrzygnięcia wydanego w tym zakresie. Instytucja przewidziana w art. 165 p.p.s.a. nie służy do ponownego rozpatrzenia argumentów strony przedstawionych w trakcie rozpoznawania wniosku o przyznanie prawa pomocy, lecz do umożliwienia zmiany postanowień niekończących sprawy (w tym postanowień w przedmiocie przyznania prawa pomocy) w przypadku, gdy okoliczności sprawy uległy zmianie, powodując nieadekwatność poprzednio zapadłego postanowienia do zmienionej sytuacji. W przypadku braku wskazania, iż okoliczności sprawy uległy zmianie art. 165 p.p.s.a., nie znajduje zastosowania, a zatem brak jest przesłanek do zmiany postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Wydanie wobec skarżącej spółki kolejnych decyzji wymiarowych i opatrzenie ich klauzulą natychmiastowej wykonalności nie zmienia zasadniczej okoliczności, że spółka jest w stanie ponieść koszty sądowe w tej sprawie, o czym przede wszystkim przesądza fakt, jak trafnie podkreślił Sąd I instancji, prowadzenia przez nią rentownej działalności gospodarczej, która przynosi zyski. Ponadto spółka nie wykazała, aby wykonanie tych decyzji uniemożliwiło jej opłacenie kosztów sądowych. Z przyczyn powyższych, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny postanowił jak w sentencji.