I GZ 276/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 19 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4520/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w przedmiocie określenia kwoty długu celnego, po wznowieniu postępowania postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. postanowieniem z 19 lutego 2016 r., sygn. akt V SA/Wa 4520/15, odmówił M. P. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie określenia kwoty długu celnego po wznowieniu postępowania. Sąd I instancji orzekał w następującym stanie sprawy: Pełnomocnik M. P. wraz ze skargą na powyższą decyzję wniósł o przywrócenie terminu do jej wniesienia, twierdząc, iż ww. decyzja nie została prawidłowo doręczona, a wiedzę o jej wydaniu powziął z doręczonego mu 7 października 2015 r. postanowienia Dyrektora Izby Celnej w B. Natomiast z treścią tej decyzji zapoznał się 19 października 2015 r. Argumentując nieprawidłowość doręczenia zaskarżonej decyzji, wskazał na nieotrzymanie przez kancelarię awiza dotyczącego przesyłki zawierającej decyzję, a także brak informacji o tej przesyłce w placówce pocztowej, pomimo regularnego odbierania korespondencji przez pracownice kancelarii. Ponadto, na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki nieprawidłowo oznaczono miejsce pozostawienia zarówno pierwszego, jak i drugiego awizo. Pełnomocnik podkreślił, że w związku trudnościami, jakie w przeszłości napotkał w doręczaniu pism i pozostawianiem awiz spowodowanymi specyfiką budynku, w którym znajduje się kancelaria, korzysta on z usługi powiadomienia SMS-owego o próbie doręczenia przesyłek rejestrowanych. Zaznaczył, że w przypadku przesyłki zawierającej decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r. nie otrzymał on stosownego zawiadomienia, co uzasadnia przypuszczenie, że nie została ona awizowana w sposób prawidłowy lub też nie była awizowana w ogóle. W tych okolicznościach skarżący nie poniósł winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Odmawiając skarżącemu przywrócenia terminu do wniesienia skargi, Sąd I instancji wskazał, że argumenty przytoczone we wniosku o przywrócenie terminu odnosiły się wyłącznie do kwestii prawidłowości doręczenia decyzji, a więc kwestii rozpoczęcia biegu terminu do złożenia skargi. Zdaniem Sądu, ta okoliczność może być rozpatrywana przez Sąd na etapie kontroli wstępnej wniesionej skargi w aspekcie dochowania terminu do jej złożenia, a nie jest przesłanką przywrócenia terminu. Doręczenie korespondencji w sposób nieprawidłowy powoduje, że termin do dokonania danej czynności w ogóle nie rozpoczyna biegu, a tym samym nie można przyjąć, by doszło do uchybienia terminu, co powodu, że wniosek o jego przywrócenie jest bezprzedmiotowy. Jednocześnie Sąd uznał, że podniesione we wniosku okoliczności co do organizacji biura kancelarii (tj. że budynek ma trzy odrębne wejścia) i związane z tym kłopoty z doręczaniem korespondencji, nie mogą świadczyć o braku winy w uchybieniu terminu. Organizacja pracy biura leży po stronie pełnomocnika, który powinien dbać o dostęp do kancelarii zarówno dla petentów, jak i doręczycieli. Fakt nieotrzymania przez pełnomocnika powiadomienia SMS o doręczeniu przesyłki również nie stanowi okoliczności wyłączającej winę w uchybieniu terminu. Jedynie pełnomocnik może reklamować niewykonanie usługi oraz żądać odszkodowania za jej niewykonanie. Sąd podkreślił, że to stronie profesjonalnego pełnomocnika leży obowiązek tak kształtowania swoich umów z kontrahentami, aby mógł on prowadzić swoją działalność bez zakłóceń. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył M. P., wnosząc o jego zmianę poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie art. 86 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) poprzez błędne przyjęcie, iż: 1. w przypadku kwestionowania skuteczności doręczenia decyzji, którą organ pozostawił w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia, nie ma podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję, podczas gdy pozostawienie decyzji w aktach sprawy skutkuje rozpoczęciem biegu terminu do wniesienia środka zaskarżenia, zaś ewentualne wykazanie, iż nie było podstaw do przyjęcia, że przesyłka zawierająca decyzję została stronie prawidłowo awizowana, stanowi okoliczność świadczącą o braku winy przy przekroczenu terminu do wniesienia skargi; 2. konstrukcja budynku (trzy odrębne wejścia do budynku) i związane z nią "kłopoty z doręczeniem korespondencji" stanowi okoliczność świadczącą o niedbałości po stronie profesjonalnego pełnomocnika, podczas gdy pełnomocnik odpowiada jedynie za prawidłowe oznaczenie lokalu, zaś doręczyciel (Poczta Polska) odpowiada za prawidłowe umieszczenie powiadomienia o doręczeniu przesyłki w drzwiach lokalu (a nie budynku) oraz jego prawidłowe uzupełnienie o wymagane prawem treści. Ponadto, skarżący wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z dokumentów: pism P. L. z dnia 23 października 2015 r., 20 listopada 2015 r., 21 grudnia 2015 r. oraz pism Poczty Polskiej z dnia 30 października 2015 r., 11 grudnia 2015 r. i 21 stycznia 2016 r. – na fakt zgłoszenia i przebiegu postępowania reklamacyjnego dotyczącego doręczenia przesyłki zawierającej odpis decyzji Dyrektora Izby Celnej w W. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Instytucja przywrócenia terminu w postępowaniu sądowoadministracyjnym unormowana jest w dziale III rozdziale 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. W myśl art. 85 p.p.s.a. czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna. Zgodnie z art. 86 § 1 zd. 1 p.p.s.a. jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swojej winy, sąd na jej wniosek postanowi przywrócenie terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu (art. 87 § 1 p.p.s.a.). W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu (art. 87 § 2 p.p.s.a.). Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie (art. 87 § 4 p.p.s.a.). Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z powyższych przepisów należy wywieść, że Sąd, badając wniosek o przywrócenie terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowoadministracyjnym, w pierwszej kolejności powinien ustalić, czy czynność ta została dokonana z uchybieniem terminu. W niniejszej sprawie strona złożyła skargę na decyzję, której prawidłowość doręczenia jest przez nią kwestionowana. Zatem rozpoznając wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi, Sąd I instancji powinien był przede wszystkim zbadać, czy i kiedy doszło do doręczenia przedmiotowej decyzji zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej. Kwestia ta jest o tyle istotna, że dopiero od momentu prawidłowego (zgodnego z prawem) doręczenia stronie decyzji, zaczyna biec termin do wniesienia skargi. Gdyby bowiem okazało się, że do doręczenia decyzji w istocie nie doszło, to należałoby uznać, że bieg terminu do wniesienia skargi nie rozpoczął biegu, a zatem wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia byłby niedopuszczalny i podlegał odrzuceniu na podstawie art. 88 p.p.s.a. Uchylenie się przez Sąd I instancji od oceny, czy decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. została prawidłowo doręczona, spowodowało, że zaskarżone postanowienie należało uznać za niezgodnie z prawem. Dopiero po stwierdzeniu, że w sprawie doszło do uchybienia terminowi do wniesienia skargi, Sąd może merytorycznie rozpoznać wniosek strony o przywrócenie terminu do dokonania tej czynności, tj. przywrócić termin bądź wniosek oddalić. Natomiast, jak wynika z art. 88 p.p.s.a., spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie termin (a za taki niewątpliwie należy uznać wniosek o przywrócenie terminu, który nie został uchybiony) podlega odrzuceniu. W konsekwencji Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że ocena winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi dokonana przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu była przedwczesna. Rozpoznając ponownie wniosek M. P. o przywrócenie terminu do wniesienia skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] czerwca 2015 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. ustali, czy i kiedy doszło do prawidłowego doręczenia tej decyzji, od którego to momentu rozpoczął bieg termin, o którym mowa w art. 53 § 1 p.p.s.a. Powinien mieć przy tym na uwadze zarówno akta sprawy, jak również to, że z art. 92 ust. 1 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (Dz. U. z 2012 r. poz. 1529) wynika, że w przypadku niewykonania lub nienależytego wykonania usługi pocztowej, prawo wniesienia reklamacji przysługuje – co do zasady – nadawcy. Adresat może reklamację złożyć tylko wówczas, gdy nadawca zrzeknie się na jego rzecz prawa dochodzenia roszczeń albo gdy przesyłka pocztowa lub kwota pieniężna określona w przekazie pocztowym zostanie doręczona adresatowi. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji postanowienia. O kosztach postępowania Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekał, ponieważ zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi.