I GZ 29/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 21 lutego 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A Spółka z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 446/23 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi A Spółka z o.o. w P. na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 19 września 2023 r. nr 9/p/2023 w przedmiocie zobowiązania do zwrotu środków otrzymanych w ramach umowy o dofinansowanie projektu postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 14 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Ol 446/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1634 z późn. zm., dalej: p.p.s.a.), oddalił wniosek A Spółka z o.o. w P. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie z jej skargi na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 19 września 2023 r. nr 9/p/2023 w przedmiocie zwrotu środków na realizację projektu. Skarżąca spółka wniosła skargę na decyzję Zarządu Województwa Warmińsko-Mazurskiego w Olsztynie z dnia 19 września 2023 r. Zwróciła się w skardze o wstrzymanie w całości decyzji z dnia 13 czerwca 2023 r. przez IZ. Wojewódzki Sąd Administracyjny rozpoznając wniosek uznał, że nie ma podstaw do wstrzymania wykonania decyzji. W ocenie WSA nic nie wiadomo o założeniach biznesplanu i ewentualnym wpływie i skutkach wykonania decyzji na realizację biznesplanu, a przynajmniej autor wniosku ich nie sprecyzował ani nie omówił. Przedstawiona sytuacja nie jest zdaniem Sądu pierwszej instancji pełna. Załączona dokumentacja dotyczy lat 2021-2022. Natomiast skarga zawierająca rozpoznawany przez Sąd wniosek, została sporządzona w dniu 10 listopada 2023 r. Oznacza to, że Spółka dysponuje bardziej aktualnymi danymi. Do rozpoznania wniosku Spółki o wstrzymanie wykonania zabrakło zatem informacji o jej kondycji finansowej na dzień składania wniosku, popartej stosownym materiałem dowodowym. Nie przedstawiono bieżącej sytuacji w sposób pełny. Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie nie przekonała argumentacja wniosku, że zachodzi niebezpieczeństwo zachwiania stabilności finansowej strony przez wykonanie decyzji, które zagraża realizacji innych przedsięwzięć. Sąd uznał, że wnioskodawca nie wykazał, aby względem niego zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zażalenie na to postanowienie złożyła skarżąca wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji zarzucając: - naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez jego niezastosowanie, pomimo uprawdopodobnienia przez skarżącą istnienia przesłanek warunkujących udzielenie ochrony w postaci wstrzymania wykonalności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie znajduje usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1 tego przepisu, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Jak wynika z treści cytowanego przepisu, przesłankami do wstrzymania wykonania decyzji przez sąd są niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym zaznaczyć należy, że szkoda nie musi mieć charakteru materialnego, natomiast trudne do odwrócenia skutki to skutki faktyczne lub prawne, które raz zaistniałe spowodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, a powrót do stanu poprzedniego może nie nastąpić lub nastąpić po długim czasie czy przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W piśmiennictwie i judykaturze zgodnie przyjmuje się, że art. 61 § 3 p.p.s.a. zobowiązuje stronę wnioskującą o udzielenie ochrony tymczasowej na jego podstawie do wskazania przesłanek wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności, nie nakładając obowiązku ich udowodnienia. Na wnioskodawcy spoczywa więc obowiązek jedynie uprawdopodobnienia istnienia przesłanek wstrzymania wykonania aktu lub czynności (por. M. Jagielska, pkt 7 komentarza do art. 61 § 3 p.p.s.a. [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz, pod red. Romana Hausera i Marka Wierzbowskiego, 5. wyd. zmienione i uzupełnione, wyd. C.H.BECK, Warszawa 2017, str. 406-407 oraz powołane tam orzecznictwo). Poza tym, jak wskazywano już w judykaturze wielokrotnie, skutki wykonania decyzji zobowiązującej stronę do zapłaty określonej kwoty pieniężnej są z natury rzeczy odwracalne (por. np. postanowienie NSA z dnia 27 października 2016 r. o sygn. akt II GZ 1099/16 i powołane tam orzecznictwo; dostępne w CBOSA). W przypadku uchylenia decyzji, uiszczona należność podlega bowiem zwrotowi (por. postanowienie NSA z dnia 20 grudnia 2011 r., sygn. akt I GZ 217/11). Nie bez znaczenia dla oceny wystąpienia przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. jest to, że w przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi uiszczone, a nienależne zobowiązanie będzie podlegać zwrotowi wraz z odsetkami, stanowiącymi swoistą formę odszkodowania, co dodatkowo przemawia za "odwracalnością" skutków, które może spowodować dla strony wykonanie zaskarżonej decyzji. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Taką okolicznością nie jest wyłącznie sama wysokość należności. Okoliczność ta sama z siebie nie uzasadnia wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji bowiem każda decyzja zobowiązująca do uiszczenia należności pieniężnych pociąga za sobą dolegliwość rodzącą określony skutek faktyczny w finansach zobowiązanego (por. postanowienie NSA z 18 października 2011 r., sygn. akt II GSK 1799/11). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, objęte kontrolą postanowienie Sądu o oddaleniu wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest zgodne z prawem i nie podważa go argumentacja zażalenia. Wbrew twierdzeniom strony skarżącej, WSA nie naruszył art. 61 § 3 p.p.s.a. W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia WSA ocenił, że skarżący nie wykazał czy zachodzą przesłanki zawarte w tym przepisie. Z tego względu za prawidłową należy uznać ocenę Sądu I instancji, że skarżący nie uprawdopodobnił, że w tej sprawie wystąpiły przesłanki przewidzianej na gruncie art. 61 § 3 p.p.s.a. umożliwiającej zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Brak wiedzy Sądu I instancji w zakresie rzeczywistej (dającej się zweryfikować) sytuacji majątkowej skarżącej nie pozwalał bowiem na ocenę spełnienia przesłanek zastosowania ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym przewidzianych w art. 61 § 3 p.p.s.a., co oznacza, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zasadnie odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Odnosząc się z kolei do dokumentacji, którą spółka dołączyła do zażalenia, należy zauważyć, że są to nowe okoliczności podniesiono dopiero na etapie postępowania zażaleniowego. Sąd I instancji nie miał wiedzy na ten temat, w związku z tym nie mógł dokonać oceny tych okoliczności. Należy podkreślić, że zadaniem NSA nie jest ponowna ocena wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, uzupełnionego ewentualnie o okoliczności podniesione w zażaleniu, lecz kontrola postanowienia wydanego przez WSA w Olsztynie. Wobec tego nie było podstaw, aby odnieść się do nowych okoliczności, powołanych w zażaleniu i uwzględnić je przy wydawaniu rozstrzygnięcia w przedmiocie postanowienia o odmowie wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. postanowienia w sprawie wstrzymania aktu lub czynności wydane na podstawie art. 61 § 2 i 3 p.p.s.a., sąd może zmienić lub uchylić w każdym czasie w razie zmiany okoliczności. Gdyby zatem taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie, strona może wówczas przedstawić stosowną dokumentację wraz z nowym wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji. Wskazać przy tym należy, że braki wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie mogą być uzupełnione w zażaleniu, natomiast - jak wskazano powyżej - na każdym etapie postępowania może zostać złożony nowy wniosek o zastosowanie ochrony tymczasowej wraz z dokumentami uzasadniającymi rzeczywiste możliwości finansowe strony. Ze wskazanych powodów, działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.