I GZ 303/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Piotr Pietrasz po rozpoznaniu w dniu 18 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 7 lipca 2023 r., sygn. akt V SPP/Wa 298/22 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. nr 1401-IEE1.711.1.245.2020.6.KO w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 7 lipca 2023 r., sygn. akt V SPP/Wa 298/22 po rozpoznaniu wniosku S. W. z 13 grudnia 2022 r. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi S. W. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. nr 1401-IEE1.711.1.245.2020.6.KO w przedmiocie uznania zarzutów zgłoszonych w postępowaniu egzekucyjnym za nieuzasadnione: odmówił przyznania prawa pomocy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym niniejszą skargą skarżący ubiegał się już o prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wydano postanowienia w tym przedmiocie z 30 listopada 2021 r. sygn. V SPP/Wa 309/20, z 14 kwietnia 2022 r. sygn. V SPP/Wa 6/22, z 26 października 2022 r. sygn. V SPP/Wa 165/22, na które skarżący złożył zażalenia. Postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2022 r. sygn. I GZ 183/22, z 14 czerwca 2022 r. I GZ 184/22 oraz z 8 lutego 2023 r. sygn. I GZ 12/23 wszystkie zażalenia zostały oddalone. Dokonując oceny zasadności ponownego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych Sąd stwierdził, że skarżący nie wykazał by w jego sytuacji finansowej czy życiowej nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych lub prawnych, która uzasadniałaby zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w niniejszej sprawie, tj. postanowienia Sądu z 26 października 2022 r. V SPP/Wa 165/22. Dane zawarte w formularzu PPF z 13 grudnia 2022 r. i argumentacja wniosku są niemalże całkowicie tożsame z danymi wpisanymi w formularzach PPF w sprawach o sygn. V SPP/Wa 309/20, sygn. V SPP/Wa 6/22, oraz sygn. V SPP/Wa 165/22. W niniejszej sprawie nie było też podstaw do tego, aby wezwać skarżącego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy w trybie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 329; dalej "p.p.s.a."). Do skarżącego wystosowano już takie wezwanie, tj. w piśmie z 3 marca 2022 r. V SPP/Wa 6/22. Skarżący jest więc świadomy, że warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy jest w pierwszej kolejności pełne i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Składając kolejny wniosek mógł wyjaśnić kwestie wątpliwe i przedstawić wymagane dokumenty. Jednakże zdecydował się po raz kolejny złożyć formularz PPF o treści niemalże całkowicie identycznej, co poprzedni. Postanowił też nie załączać do niego żadnych dokumentów. Strona więc wyraźnie i świadomie unika przedstawienia wymaganych informacji i dokumentów, choć posiada pełną wiedzę, o jakie dane chodzi. Sąd I instancji wskazał również, że skarżący składa do tut. Sądu liczne wnioski o prawo pomocy, które nie są uwzględniane. Przyczyną tego jest składanie niewiarygodnych oświadczeń, odmowa wyjaśnienia wątpliwości oraz przesłania dokumentów. Wobec takiej postawy strony, Sąd I instancji mając na uwadze ekonomikę procesową, uznał że nie istnieją żadne przesłanki ku temu, aby przedłużać postępowanie i wzywać skarżącego do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, kolejnego już w niniejszej sprawie. Kolejne wnioski o przyznanie prawa pomocy stanowią wyraz nadużycia przez skarżącego przysługujących mu praw procesowych i zmierzają jedynie do dalszego przedłużania postępowania w sprawie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł S. W. zaskarżając je w całości. Postanowieniu temu zarzucił obrazę przepisów p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów i uznanie, że skarżący nie wykazał takich okoliczności osobistych i trudności materialnych które winny skutkować uwzględnieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy zgodnie z jego treścią. Zaskarżonemu postanowieniu ponadto zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na tym, iż Sąd błędnie przyjął w uzasadnieniu postanowienia iż nie ma podstaw do uwzględnienia wniosku o zwolnienie mnie od kosztów sądowych - przyznania prawa pomocy oraz, że w/w koszty sądowe w sprawie nie będą stanowić dla mnie uszczerbku w koniecznym utrzymaniu, podczas gdy w rzeczywistości nie jestem w stanie ponieść tej opłaty, zgodnie z przedstawioną dokumentacją oraz oświadczeniem o stanie rodzinnym, majątku i dochodach na temat moich dochodów oraz niezbędnych kosztów utrzymania. Skarżący wniósł o zmianę, względne uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, uwzględnienie wniosku i przyznanie skarżącemu prawa pomocy w zakresie wskazanym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera uzasadnionych podstaw. Zgodnie z art. 258 § 1 p.p.s.a. czynności w zakresie przyznania prawa pomocy co do zasady wykonuje referendarz sądowy. Ustawodawca w art. 258 § 4 p.p.s.a. wskazał jednak, że czynności te w szczególnie uzasadnionych przypadkach może wykonywać sąd. Tak też było w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. Stosownie do art. 243 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania, który powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane wskazane na urzędowym formularzu według ustalonego wzoru tj. dane o stanie majątkowym i dochodach, jak również dane o stanie rodzinnym (art. 252 p.p.p.s.). Na wstępie należy wskazać, że w niniejszej sprawie w postępowaniu sądowoadministracyjnym zainicjowanym skargą na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie z dnia 5 listopada 2020 r. skarżący ubiegał się już o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. W niniejszej sprawie wydano postanowienia w tym przedmiocie z 30 listopada 2021 r. sygn. V SPP/Wa 309/20, z 14 kwietnia 2022 r. sygn. V SPP/Wa 6/22, z 26 października 2022 r. sygn. V SPP/Wa 165/22, na które skarżący złożył zażalenia. Postanowieniami Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 czerwca 2022 r. sygn. I GZ 183/22, z 14 czerwca 2022 r. I GZ 184/22 oraz z 8 lutego 2023 r. sygn. I GZ 12/23 wszystkie zażalenia zostały oddalone. Zatem w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji dokonując oceny zasadności ponownie złożonego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych prawidłowo stwierdził, że skarżący nie wykazał by w jego sytuacji finansowej czy życiowej nastąpiła zmiana okoliczności faktycznych lub prawnych, która uzasadniałaby zmianę prawomocnego rozstrzygnięcia w przedmiocie prawa pomocy w niniejszej sprawie, tj. postanowienia Sądu z 26 października 2022 r. V SPP/Wa 165/22. Dane zawarte w złożony w niniejszej sprawie wniosku o przyznanie prawa pomocy z dnia 13 grudnia 2022 r. i jego argumentacja, który jest już czwartym wnioskiem skarżącego złożonym w niniejszej sprawie, są właściwie tożsame ze złożonymi poprzednio wnioskami o przyznanie prawa pomocy. Prawidłowo Sąd I instancji przyjął, że wskazane przez skarżącego dane zawarte w rozpoznawanym wniosku są niewystarczające do oceny jego sytuacji materialnej. Skarżący nie przedstawił dokumentów, które w sposób wystarczający potwierdzałyby trudną sytuację materialną i wyjaśniałyby uzasadnione wątpliwości, co do wysokości osiąganych przez żalącego dochodów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego Sąd I instancji trafne wskazał również, że podnoszone przez skarżącego okoliczności dotyczące jego rzekomo trudnej sytuacji materialnej, nie mogły być uznane za dowody w wystarczającym stopniu obrazujące jego rzeczywistą sytuację materialną. Trafnie wskazał Sąd I instancji na nieścisłości, które pojawiły się w toku postępowania. Skarżący nie przedstawił żadnego dokumentu obrazującego jego miesięczne dochody ani dokumentów dotyczących kosztów składających się na jego bieżące utrzymanie wskazujących wysokość i rodzaj wydatków oraz potwierdzających faktyczną ich zapłatę. Skarżący też, nie wyjaśnił kwestii gospodarstwa domowego, na podstawie jakie tytułu prawnego zajmuje dom podany jako miejsce zamieszkania oraz tego kto i w jakim zakresie opłaca wydatki związane z mediami i utrzymaniem domu. Należy zgodzić się z Sądem I instancji, że bezcelowe było wezwanie skarżącego w trybie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia obecnie rozpoznawanego wniosku o prawo pomocy z dnia 13 grudnia 2022 r. Mając na uwadze ekonomikę procesową, nie istniały żadne przesłanki ku temu, aby przedłużać postępowanie. Zastanawiająca jest w tym względzie bierna postawa skarżącego, który był kilkakrotnie wzywany w toku postępowania w trybie art. 255 p.p.s.a. do uzupełnienia złożonych wniosków o przyznanie prawa pomocy i pomimo wezwań, nie wyjaśnił kwestii gospodarstwa domowego, na podstawie jakiego tytułu prawnego zajmuje dom podany jako miejsce zamieszkania oraz tego kto i w jakim zakresie opłaca wydatki związane z mediami i utrzymaniem domu. Zatem skarżący jest świadomy, że warunkiem niezbędnym do przyznania prawa pomocy jest w pierwszej kolejności pełne i rzetelne przedstawienie swojej sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych. Składając kolejny już wniosek o prawo pomocy skarżący mógł wyjaśnić kwestie wątpliwe i przedstawić wymagane dokumenty. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w zażaleniu należy wskazać, że Sąd I instancji podjął bowiem wszystkie wymagane czynności aby rzetelnie rozpoznać wniosek, a następnie w sposób właściwy ocenił okoliczności istotne w świetle przepisów warunkujących przyznanie prawa pomocy. Podnoszony przez skarżącego fakt nie posiadania środków pieniężnych do uiszczenia kosztów sądowych nie mógł mieć decydującego znaczenia zwłaszcza, że skarżący nie udzielili szczegółowych informacji w tym zakresie. W rezultacie prawidłowo przyjął Sąd I instancji, że skarżący nie wykazał w przekonujący sposób, iż znajduje się w sytuacji materialnej kwalifikującej do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym. Z powyższych względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji.