I GZ 320/23

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 27 października 2023 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 6 lipca 2023 r. sygn. akt III SA/Łd 762/22 o wyłączenie sędziów NSA; Pawła Janickiego, Janusza Nowackiego oraz sędziów WSA: Magdaleny Sieniuć, Roberta Adamczewskiego, Michała Zbrojewskiego, Jarosława Czerwa, Agnieszki Krawczyk, Małgorzaty Kowalskiej, Pawła Dańczaka, Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Moniki Krzyżaniak oraz Ewy Alberciak w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 26 sierpnia 2022 r., nr [...] w przedmiocie niedopuszczalności zażalenia w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego postanawia: 1. odrzucić zażalenie w części dotyczącej punktu 1 zaskarżonego postanowienia; 2. oddalić zażalenie w części dotyczącej punktu 2 zaskarżonego postanowienia. WSA w Łodzi postanowieniem z dnia 6 lipca 2023 r., sygn. akt III SA/Łd 762/22 w pkt 1 odrzucił wnioski [...] (skarżącego) o wyłączenie sędziów WSA: Małgorzaty Kowalskiej, Moniki Krzyżaniak, Pawła Dańczaka, Magdaleny Sieniuć, Agnieszki Krawczyk i Michała Zbrojewskiego. W pkt 2 oddalił wnioski skarżącego o wyłączenie sędziów NSA: Pawła Janickiego, Janusza Nowackiego oraz sędziów WSA: Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Jarosława Czerwa, Roberta Adamczewskiego, Ewy Alberciak. W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że WSA w Łodzi postanowieniem z 21 marca 2023 r. odrzucił wniosek [...] o zbadanie niezawisłości i bezstronności sędziego WSA Moniki Krzyżaniak, sędziego WSA Małgorzaty Kowalskiej, sędziego WSA Pawła Dańczaka w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 26 sierpnia 2022 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi wyrokiem z 30 marca 2023 r. oddalił skargę [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 26 sierpnia 2022 r. Następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 30 maja 2023 r. odrzucił zażalenie [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 21 marca 2023 r. W zażaleniu tym zawarty został wniosek o wyłączenie sędziów WSA Małgorzaty Kowalskiej, Moniki Krzyżaniak, Pawła Dańczaka, Magdaleny Sieniuć, Agnieszki Krawczyk i Michała Zdrojewskiego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z 16 czerwca 2023 r. oddalił wniosek [...] o wyłączenie sędziów WSA Małgorzaty Kowalskiej, Moniki Krzyżaniak, Pawła Dańczaka, Magdaleny Sieniuć, Agnieszki Krawczyk i Michała Zbrojewskiego. Skarżący w piśmie z 19 czerwca 2023 r. wniósł ponownie o wyłączenie sędziów WSA: Małgorzaty Kowalskiej, Moniki Krzyżaniak, Pawła Dańczaka, Magdaleny Sieniuć, Agnieszki Krawczyk i Michała Zbrojewskiego oraz ponadto o wyłączenie sędziów NSA: Pawła Janickiego, Janusza Nowackiego oraz sędziów WSA Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Jarosława Czerwa, Roberta Adamczewskiego, Ewy Alberciak. Skarżący w piśmie z dnia 26 czerwca 2023 r. ponowił wniosek o wyłączenie sędziów WSA: Moniki Krzyżaniak, Małgorzaty Kowalskiej oraz Pawła Dańczaka Sędziowie NSA: Paweł Janicki, i Janusz Nowacki oraz sędziowie WSA Ewa Aiberciak, Joanna Wyporska-Frankiewicz, Jarosław Czerw, Robert Adamczewski złożyli oświadczenia, że nie zachodzą w ich przypadku okoliczności przewidziane w art. 18 i art. 19 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 259), dalej p.p.s.a. Uzasadniając zaskarżone postanowienie WSA w Łodzi przytoczył treść art. 18 § 1 p.p.s.a. oraz art. 19, art. 20 oraz 22 § 1, 2 i 4 p.p.s.a. i wskazał, że wnioski skarżącego o wyłączenie, będące przedmiotem niniejszego postanowienia dotyczyły sędziów WSA: Małgorzaty Kowalskiej, Moniki Krzyżaniak, Pawła Dańczaka, Magdaleny Sieniuć, Agnieszki Krawczyk i Michała Zbrojewskiego, co do których postanowieniem z 16 czerwca 2023 r. Sąd oddalił wcześniejszy wniosek o ich wyłączenie. Sąd I instancji podkreślił, że w ponownym wniosku skarżący nie zawarł podstaw wyłączenia, w żaden sposób go też nie uzasadnił. Oznacza to, stosownie do cytowanego wyżej art. 22 § 4 p.p.s.a., że wniosek w części dotyczącej wskazanych sędziów jest niedopuszczalny i podlega odrzuceniu. Zdaniem WSA wniosek w części dotyczącej wyłączenia sędziów NSA: Pawła Janickiego, Janusza Nowackiego oraz sędziów WSA: Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Jarosława Czerwa, Roberta Adamczewskiego, Ewy Alberciak. jest niezasadny. Sąd podniósł, że sama podejrzliwość strony, brak zaufania do bezstronności sędziego, czy też przeświadczenie o prowadzeniu przez sędziego postępowania w sposób wadliwy i nieobiektywny, nie stanowią przesłanki uzasadniającej wyłączenie sędziego od orzekania w danej sprawie. Subiektywne przekonanie skarżącego co do istnienia przyczyn wyłączenia sędziego, niepoparte przy tym żadnymi dowodami, nie może stanowić podstawy wyłączenia sędziego stosownie do art. 19 p.p.s.a. Nie jest wystarczająca sama utrata wiary w bezstronność sędziego wynikająca z jednostronnych odczuć wnioskującego, konieczne jest wskazanie obiektywnych, poważnych powodów wnoszenia żądania. Rozpatrzenie wniosku o wyłączenie sędziego lub sędziów powinno odbywać się każdorazowo w odniesieniu do okoliczności konkretnej sprawy. Niedopuszczalne jest bowiem formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności jednostkowej sprawy. Zdaniem WSA skarżący we wnioskach o wyłączenie nie sformułował żadnych konkretnych zarzutów dotyczących wskazanych we wniosku sędziów, nie wskazał także podstaw do ich wyłączenia. Stwierdził jedynie, że art. 13 Konstytucji jest dla sądu niezrozumiały, sędziowie jawnie propagują komunizm i sędziom nie podoba się fakt wysłania wniosku o stwierdzenie braku niezawisłości. Sędziowie Paweł Janicki, Janusz Nowacki, Joanna Wyporska-Frankiewicz, Jarosław Czerw, Robert Adamczewski oraz Ewa Alberciak. złożyli oświadczenia, że nie są im znane żadne okoliczności, które mogłyby wywołać uzasadnione wątpliwości, co do ich bezstronności w sprawie i nie zachodzą żadne podstawy do wyłączenia określone w art. 18 p.p.s.a., uzasadniające uwzględnienie wniosku strony skarżącej. Prawdziwość tych oświadczeń nie budzi wątpliwości. Podniesione przez skarżącego okoliczności nie świadczą o spełnieniu którejkolwiek z przesłanek określonych w art. 18 i art. 19 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega rozpoznaniu jedynie w tej części, w której dotyczy oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów NSA: Pawła Janickiego, Janusza Nowackiego oraz sędziów WSA: Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Jarosława Czerwa, Roberta Adamczewskiego, Ewy Alberciak. Zażalenie w części dotyczącej odrzucenia wniosku o wyłączenie sędziów WWSA: Małgorzaty Kowalskiej, Moniki Krzyżaniak, Pawła Dańczaka, Magdaleny Sieniuć, Agnieszki Krawczyk i Michała Zbrojewskiego jest niedopuszczalne, gdyż na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego, wydane na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a., zażalenie nie przysługuje. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 6 p.p.s.a. zażalenie przysługuje na postanowienie o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego. Żaden przepis Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie stanowi, aby zażalenie przysługiwało na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego wydane na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a. Taką literalną wykładnię przepisów potwierdza cel wprowadzenia do postępowania przed sądami administracyjnymi przepisu umożliwiającego odrzucenie ponownego wniosku o wyłączenie sędziego. Celem tym było – jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy z dnia 9 kwietnia 2015 r. o zmianie ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2015 r., poz. 658), którą do art. 22 p.p.s.a. dodano § 4 przewidujący, m.in., że ponowny wniosek o wyłączenie sędziego niezawierający podstaw wyłączenia albo oparty na tych samych okolicznościach, podlega odrzuceniu bez składania wyjaśnień przez sędziego, którego dotyczy - przyspieszenie postępowania (druk Sejmu VII Kadencji nr 1633). Celu tego nie można by osiągnąć, gdyby na postanowienie o odrzuceniu ponownego wniosku o wyłączenie sędziego przysługiwało – tak jak w przypadku postanowienia o oddaleniu wniosku o wyłączenie sędziego – zażalenie. Zwrócić też należy uwagę na to, że art. 22 § 4 p.p.s.a. wzorowany jest na art. 531 k.p.c., przy wykładni którego przyjmuje się, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu ponownego wniosku o wyłączenie sędziego nie przysługuje (tak w uzasadnieniu uchwały Sądu Najwyższego z dnia 18 marca 2011 r., sygn. akt III CZP 138/10). W związku z tym, że na postanowienie o odrzuceniu wniosku o wyłączenie sędziego, wydane na podstawie art. 22 § 4 p.p.s.a., nie przysługuje zażalenie, zażalenie skarżącego w tym zakresie, na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., podlegało odrzuceniu przez Sąd I instancji. Jeżeli chodzi o zażalenie w części, w której dotyczy oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów NSA: Pawła Janickiego, Janusza Nowackiego oraz sędziów WSA: Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Jarosława Czerwa, Roberta Adamczewskiego, Ewy Alberciak, to należy stwierdzić, że skarżący nie podważył skutecznie stanowiska Sądu pierwszej instancji, że brak podstaw do wyłączenia tych sędziów. Argumentacja skarżącego, mająca stanowić podstawę jego wniosku o wyłączenie sędziów, opiera się na subiektywnej ocenie o statusie danych Sędziów. W związku z tym należy zauważyć, że ewentualne błędy lub naruszenie prawa przez sąd, a więc sędziów, podlegają ocenie w postępowaniu instancyjnym. Inaczej mówiąc, jeżeli skarżący uważa, że orzekający w jego sprawie sędziowie naruszyli prawo, to może to wykazywać poprzez wniesienie odpowiedniego środka zaskarżenia od orzeczeń sądu. Twierdzenie o niezgodnym z prawem postępowaniu sędziów orzekających w sprawie nie jest natomiast, w świetle art. 18 i art. 19 p.p.s.a., podstawą wyłączenia sędziego. Taką podstawą nie jest też dalej idące, subiektywne twierdzenie skarżącego, że orzekający w jego sprawie sędziowie nie są bezstronni. Mając to na uwadze zażalenie skarżącego w części dotyczącej oddalenia jego wniosku o wyłączenie sędziów NSA: Pawła Janickiego, Janusza Nowackiego oraz sędziów WSA: Joanny Wyporskiej-Frankiewicz, Jarosława Czerwa, Roberta Adamczewskiego, Ewy Alberciak nie jest zasadne i na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. podlega oddaleniu. Z tego względu NSA orzekł jak w punkcie drugim sentencji postanowienia.