I GZ 349/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 23 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia A. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 26 sierpnia 2019 r.; sygn. akt I SA/Ol 63/19 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej A. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 63/19 w sprawie ze skargi A. B. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z dnia [...] listopada 2018 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017 r. postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie postanowieniem z 26 sierpnia 2019 r., sygn. akt I SA/Ol 63/19, odrzucił skargę kasacyjną A. B. od wyroku tego Sądu z 10 kwietnia 2019 r. oddalającego skargę A. B. na decyzję Dyrektora Warmińsko-Mazurskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Olsztynie z 5 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy przyznania płatności dla obszarów z ograniczeniami naturalnymi lub innymi szczególnymi ograniczeniami na rok 2017. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji podniósł, że zgodnie z art. 176 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom formalnym przewidzianym dla pisma strony. Zgodnie z art. 47 § 1 i 2 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy jego załączników dla doręczenia ich stronom a ponadto – jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale – po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Sąd wskazał, że odpis wyroku został doręczony skarżącej 31 maja 2019 r. 4 lipca 2019 r. do Sądu wpłynęła skarga kasacyjna nadana 1 lipca 2019 r. Zarządzeniem z 8 lipca 2019 r. Sąd zażądał od pełnomocnika skarżącej uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez nadesłanie w wyznaczonym terminie podpisanego odpisu ww. skargi, pod rygorem jej odrzucenia. 19 lipca 2019 r. do Sądu wpłynęło pismo pełnomocnika skarżącej, w którym wskazano, że do pisma załączono 2 odpisy skargi kasacyjnej. Na dokumentach tych nie ma podpisu pełnomocnika, gdyż są to kserokopie skargi kasacyjnej. Ponieważ strona nie uzupełniła braków skargi kasacyjnej w wyznaczonym terminie Sąd na podstawie art. 178 p.p.s.a. odrzucił skargę kasacyjną. Zażalenie na powyższe postanowienie wywiodła skarżąca, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, zaskarżając je w całości, wnosząc o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie: 1. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 47 § 1 p.p.s.a. poprzez uznanie, że skarżąca nie przedłożyła skargi kasacyjnej podczas gdy złożyła odpis ze skargą kasacyjną, a także ponownie po wezwaniu jej do uzupełnienia braków formalnych skargi kasacyjnej; b) art. 47 § 2 w zw. z art. 178 p.p.s.a. poprzez uznanie, że nieprzedłożenie odpisów skargi kasacyjnej, brak ich podpisu oraz uwierzytelnienia stanowiło brak istotny skargi kasacyjnej, skutkujący jej odrzuceniem mimo spełnienia przez nią innych wymogów proceduralnych; c) art. 49 § 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi mimo, że treść wezwania w przedmiocie braków formalnych skargi kasacyjnej była nieprecyzyjna i budziła wątpliwości co do tego jakie braki skargi kasacyjnej stwierdził Sąd pierwszej instancji oraz w jaki sposób braki te mają zostać uzupełnione przez stronę; 2. naruszenie prawa materialnego tj. art. 2 i art. 78 Konstytucji poprzez nieuprawnione ograniczenie przez Sąd prawa do sądu i oddalenie spełniającej wymogi skargi kasacyjnej z uwagi na przedłożenie odpisu skargi kasacyjnej będącej kserokopią. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 176 § 2 p.p.s.a. poza wymaganiami, o których mowa w § 1, skarga kasacyjna powinna czynić zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony oraz zawierać wniosek o jej rozpoznanie na rozprawie albo oświadczenie o zrzeczeniu się rozprawy. Przez "czynienie zadość wymaganiom przewidzianym dla pisma strony" należy rozumieć dochowanie warunków formalnych każdego pisma procesowego składanego do sądu administracyjnego, określonych w art. 46 i art. 47 p.p.s.a. Natomiast zgodnie z art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a. każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika, zaś stosownie do art. 47 § 1 p.p.s.a. do pisma strony należy dołączyć jego odpisy i odpisy załączników dla doręczenia ich stronom, a ponadto, jeżeli w sądzie nie złożono załączników w oryginale, po jednym odpisie każdego załącznika do akt sądowych. Braki formalne skargi kasacyjnej podlegają sanacji – jeżeli skarga kasacyjna nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę do usunięcia braków w terminie siedmiu dni pod rygorem jej odrzucenia (art. 177a p.p.s.a.). Stosownie zaś do art. 178 p.p.s.a., wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Na postanowienie WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej przysługuje – w myśl art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a. – zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Wskazać należy, że brakiem uniemożliwiającym nadanie dalszego biegu pismu jakim jest skarga kasacyjna, jest m.in. niedołączenie do skargi kasacyjnej jej odpisów dla każdej ze stron. Ponadto, zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 18 grudnia 2013 r., sygn. akt I OPS 13/13, niedołączenie przez skarżącego wymaganej liczby odpisów skargi i odpisów załączników, zgodnie z art. 47 § 1 p.p.s.a., jest brakiem formalnym skargi, o którym mowa w art. 49 § 1 w związku z art. 57 § 1 p.p.s.a., uniemożliwiającym nadanie skardze prawidłowego biegu, który nie może być usunięty przez sporządzenie odpisów skargi przez sąd. W uzasadnieniu uchwały stwierdzono w szczególności, że ustawodawca nie przewidział prawnych możliwości uzupełniania braków formalnych żadnych pism procesowych przez sąd, ani nie dokonał rozróżnienia na braki "istotne" i "nieistotne", a jedynie wskazał na braki, które uniemożliwiają nadanie pismu prawidłowego biegu, co przemawia za przyjęciem ścisłej wykładni omawianych przepisów. Rolą Sądu nie jest zastępowanie strony w dokonywaniu czynności procesowych, leżących w jej interesie i stanowiących jej ustawowy obowiązek. Nie ma żadnych przeszkód prawnych by powyższą interpretację wymienionego w uchwale art. 47 § 1 oraz art. 49 § 1 p.p.s.a., stosować także do braków pisma jakim jest skarga kasacyjna. Tym samym stwierdzić należy, że brak odpisów skargi kasacyjnej dla pozostałych uczestników postępowania jest istotnym brakiem formalnym, którego nieuzupełnienie uniemożliwia nadanie tej skardze prawidłowego biegu. Konsekwencją niewykonania żądania Sądu wzywającego do usunięcia w terminie 7 dni braków skargi kasacyjnej, pod rygorem jej odrzucenia, musi być zatem jej odrzucenie. W sprawie pełnomocnik strony skarżącej został prawidłowo wezwany do usunięcia zaistniałych braków formalnych skargi kasacyjnej przez nadesłanie odpisu skargi kasacyjnej, w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Powyższe wezwanie zostało doręczone pełnomocnikowi 11 lipca 2019 r. Pismem z 17 lipca 2019 r. (nadanym 18 lipca 2019 r.) zatytułowanym "Uzupełnienie braków skargi kasacyjnej" pełnomocnik przesłał jedynie 2 kserokopie skargi kasacyjnej, a nie jej odpisy do czego został przez Sąd wezwany. Tym samym, Sąd pierwszej instancji zasadnie, na podstawie art. 178 p.p.s.a., odrzucił skargę kasacyjną. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a, orzekł jak w sentencji.