I GZ 359/19

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 29 października 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 205/19 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz uzupełnienia braków formalnych skargi w sprawie ze skargi [...] na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w K. z dnia 29 listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne postanawia: 1. uchylić zaskarżone postanowienie, 2. przywrócić termin do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu sądowego od skargi Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 24 czerwca 2019 r., sygn. akt I SA/Kr 205/19 odmówił [...] przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 29 listopada 2018 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności postanowienia umarzającego postępowanie egzekucyjne W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Zarządzeniami Przewodniczącego Wydziału I WSA w Krakowie z dnia 14 lutego 2019 r. oraz z dnia 21 lutego 2019 r. [...] – dalej: skarżąca Spółka – została wezwana do usunięcia braków formalnych oraz fiskalnych. Oba wezwania przesłano na adres Spółki, jednak pomimo dwukrotnego awizowania w dniach 1 i 11 marca 2019 r. przesyłki zawierające nie zostały odebrane z placówki pocztowej. Spółka pismem z dnia 10 kwietnia 2019 r. wniosła o przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi. W uzasadnieniu wniosku podkreślono, że korespondencja sądowa zawierająca wezwania nie została odebrana na poczcie, gdyż pomimo zlecenia usługi "e-awizo" Spółka nie została poinformowana w tej formie, ani w żadnej innej o korespondencji. Skarżąca zawsze odbiera całą korespondencję, a na okoliczność nieprawidłowego wykonania obowiązków przez operatora pocztowego złożyła skargę. O fakcie nieodebrania korespondencji Spółka dowiedziała się 3 kwietnia 2019 r. podczas wizyty w urzędzie pocztowym, a kopie korespondencji uzyskała w Sądzie w dniu 4 kwietnia 2019 r. Uzasadniając odmowę przywrócenia terminu do uiszczenia wpisu oraz do uzupełnienia braków formalnych skargi WSA w Krakowie podkreślił, że skarżąca nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu ww. terminach. Sąd I instancji podniósł, że w myśl art. 65 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej: p.p.s.a.), sąd dokonuje doręczeń przez operatora pocztowego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe (Dz. U. poz. 1529), przez swoich pracowników lub przez inne upoważnione przez sąd osoby lub organy albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej, na warunkach określonych w art. 74a. Z kolei stosownie do art. 65 § 2 p.p.s.a., do doręczania pism w postępowaniu sądowym przez operatora pocztowego, stosuje się tryb doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym, jeżeli przepisy niniejszego działu nie stanowią inaczej. Oznacza to, że aby w sposób prawidłowy (zgodny z art. 65 § 2 p.p.s.a.) doręczyć pismo sądowe należy zastosować tryb, o jakim mowa w przepisach rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym (Dz. U. z 2015 r., poz. 1222 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Zgodnie zaś z art. 73 § 1 p.p.s.a. w razie niemożności doręczenia pisma w sposób określony w art. 65-72, pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe. W przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. WSA zauważył, że w myśl § 7 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia po pozostawieniu zawiadomienia o możliwości odbioru przesyłki we właściwej placówce pocztowej operatora lub właściwym urzędzie gminy doręczający dokonuje adnotacji o niedoręczeniu przesyłki na formularzu potwierdzenia odbioru oraz adnotacji "awizowano dnia" na stronie adresowej niedoręczonej przesyłki i składa swój podpis. Placówka pocztowa operatora lub urząd gminy potwierdzają przyjęcie od doręczającego awizowanej przesyłki przez umieszczenie na przesyłce odcisku datownika i podpisu przyjmującego (§ 7 ust. 2 rozporządzenia). Analogiczny tryb postępowania stosuje się w przypadku powtórnego zawiadomienia o możliwości odbioru pisma, z tym, że na adresowej stronie niedoręczonej przesyłki doręczający zaznacza dokonanie powtórnego zawiadomienia adnotacją "awizowano powtórnie dnia" i podpisem (§ 8 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). Z uwagi na skutki procesowe, jakie wiążą się dla strony z zastosowaniem trybu doręczeń przesyłek sądowych, szczególnie rygorystycznie należy przestrzegać procedury wymienionej we wskazanych przepisach ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. Sąd wskazał, że wezwania do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz do usunięcia braków formalnych skargi zostały przesłane na adres Spółki. Znajdujące się w aktach sprawy dokumenty zwrotnego potwierdzenia odbioru - w związku z niedoręczeniem przesyłek w sposób opisany w art. 67 § 2 i § 3 p.p.s.a. - w dniu 1 marca 2019 r. – zawierają adnotację o pozostawieniu spornych przesyłek w Urzędzie Pocztowym nr 7. Skarżąca miała zostać poinformowana o tym poprzez umieszczenie zawiadomień w oddawczej skrzynce pocztowej. Adnotacje o awizowaniu przesyłek w ww. dacie zostały umieszczone również na stronie adresowej niedoręczonych przesyłek. Następnie w dniu 11 marca 2019 r. dokonano powtórnej awizacji, również zamieszczając na stronie adresowej niedoręczonych przesyłek stosowne adnotacje. Zostały one przy tym opatrzone podpisami doręczającego. Wprawdzie podpisy te są nieczytelne (parafa) i uniemożliwiają identyfikację osoby, która je złożyła, niemniej jednak w świetle regulacji rozporządzenia pozostaje to bez wpływu na prawidłowość awizowania spornej przesyłki. Następnie w dniu 19 marca 2019 r. - w związku z niezgłoszeniem się Spółki w wyznaczonym terminie po odbiór przesyłek oczekujących w placówce pocztowej - odesłano Sądowi niepodjęte przesyłki, opatrując je na stronie adresowej stosowną adnotacją. W ocenie WSA zarzucany przez Spółkę brak otrzymania od Poczty Polskiej maila informującego o pozostawieniu pism sądowych w placówce nie ma wpływu na sposób ich doręczenia uregulowany w art. 73 p.p.s.a. Mailowe powiadamianie o możliwości odbioru listów poleconych na poczcie (e-awizo) jest jedynie dodatkową usługą w ramach oferty e-Usługi Poczty Polskiej S.A., jaką firma ta oferuje swoim klientom. Mail z informacją o możliwości odbioru przesyłki poleconej w placówce pocztowej w przypadku pism nadawanych w oparciu o przepisy ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zastępuje jednak tradycyjnego papierowego awizo, jakie adresat otrzymuje zgodnie z art. 73 p.p.s.a. Tym samym zastrzeżenia do świadczonej usługi nie mają wpływu na sposób doręczenia prawidłowo awizowanych przesyłek zawierających wezwanie do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Treść pisma operatora pocztowego z dnia 24 kwietnia 2019r., jakie ten wystosował do skarżącej w odpowiedzi na jej skargę nie wskazuje, iż Poczta Polska S.A. uznała skargę Spółki za zasadną. Zarówno informacje widniejące na kopercie zawierającej przesyłkę jak i dane zawarte na stronie operatora pocztowego https://emonitoring.poczta-polska.pl/, zgodnie wskazują, iż korespondencja sądowa o nr [...] była dwukrotnie awizowana pod wskazanym adresem tj. w dniach 1 i 11 marca 2019 r. W toku postępowania skarżąca nie uprawdopodobniła w sposób dostateczny, iż z uwagi na wadliwe awizowanie ww. przesyłki za pośrednictwem jej oddawczej skrzynki pocztowej nie mogła ona skutecznie podjąć kierowanej do niej korespondencji. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i przywrócenie terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi oraz uzupełnienia jej braków formalnych. Względnie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez WSA w Krakowie. W każdym z przypadków skarżąca wniosła o zasądzenie kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Należy wskazać, że prawidłowo Sąd I instancji uznał, że art. 86 § 1 p.p.s.a. przywrócenie terminu uzależnia od braku winy strony w jego uchybieniu, trafnie też zwrócił uwagę na konieczność zbadania, czy strona dołożyła należytej staranności w dbaniu o własne interesy i stwierdził – w oparciu o ugruntowane orzecznictwo – że przywrócenie terminu może mieć miejsce jedynie wtedy, gdy jego uchybienie nastąpiło wskutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Odnosząc te rozważania do wniosku skarżącej Sąd I instancji ograniczył się jednak do wskazania, że spółka nie uprawdopodobniła w sposób dostateczny, iż z uwagi na wadliwe awizowanie przesyłki z Sądu nie mogła ona skutecznie podjąć kierowanej do niej korespondencji. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego samo powołanie się na skuteczność i prawidłowość doręczenia w oparciu o wyjaśnienia operatora pocztowego nie oznacza automatycznie, że w odniesieniu do spornej przesyłki również brak było nieprawidłowości, a nieodebranie tej przesyłki było spowodowane niedołożeniem należytej staranności przez skarżącą. WSA w swych rozważaniach nie odniósł się do argumentacji spółki odnośnie wyjaśnień operatora pocztowego dotyczących sposobu doręczenie przesyłki zawartych w jego odpowiedzi na reklamację spółki. Nie wyjaśniono również i tego jak ostatecznie Poczta Polska odniosła się do uzupełnienia skargi spółki na reklamację doręczenia przesyłki (pismo skarżącej z 27 maja 2019 r. k. 52 akt sądowych). Oznacza to, że ocena merytoryczna wniosku o przywrócenie terminu była fragmentaryczna i nie może zostać uznana za prawidłową. Uchylając zaskarżone postanowienie Naczelny Sąd Administracyjny uznał równocześnie, że istota sprawy jest dostatecznie wyjaśniona, i możliwe jest ocenienie na podstawie akt sprawy zasadności wniosku skarżącej. Dokonując takiej oceny należy przede wszystkim wskazać, że przesłanki przywrócenia terminu zawarte w art. 86 i art. 87 p.p.s.a. nie uzależniają pozytywnego dla wnioskodawcy rozstrzygnięcia wniosku w tym przedmiocie od udowodnienia przez niego braku winy w uchybieniu terminu. Przepis art. 87 § 2 p.p.s.a. przewiduje jednoznacznie, że we wniosku o przywrócenie terminu należy jedynie uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w świetle wniosku i dokumentów przedłożonych przez skarżącą należało uznać, iż uprawdopodobnił on okoliczności wskazujące na brak swojej winy w uchybieniu terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Podstawowym dokumentem, który uprawdopodabnia wersję wydarzeń przedstawianą przez skarżącą jest odpowiedź Poczty Polskiej na reklamację złożoną przez skarżącą. W piśmie z dnia 21 maja 2019 r. Poczta Polska wskazała Sądowi I instancji, że "skarga została załatwiona jako inna co oznacza, że ani nie uznano zarzutów firmy ani też nie było podstaw do ich odrzucenia". Analiza stanowiska Poczty Polskiej prowadzi zatem do wniosku, że - mimo nieuwzględnienia skargi (reklamacji) spółki - doręczyciel w istocie przyznał, że nie jest w stanie jednoznacznie przesądzić o kwestii prawidłowości doręczenia przesyłki. W takiej sytuacji, mając też na uwadze przedłożone przez skarżącą pisma reklamacyjne kierowane do Poczty Polskiej, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak jest podstaw do stwierdzenia, że skarżący nie zadbał wystarczająco o swoje interesy i mogła przy dołożeniu odpowiedniego wysiłku usunąć przeszkodę w dochowaniu terminu do uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Warto też zwrócić uwagę na to, że skarżąca wyrażała zainteresowanie sprawą. Podjęła niezwłocznie działania mające na celu złożenie uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi. Chodzi tu o złożenie wniosku o przywrócenie terminu oraz wywiedzenie reklamacji do Poczty polskiej wraz z jej uzupełnieniem. Z opisanych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że w rozpatrywanym przypadku skarżąca uprawdopodobniła, że bez swojej winy nie uzupełnienia braków formalnych i fiskalnych skargi, a w konsekwencji, działając na podstawie art. 188 w zw. z art. 197 § 2 oraz w zw. z art. 86 § 1 p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie w całości oraz przywrócił termin do złożenia wskazanego wniosku. O kosztach postępowania zażaleniowego Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł, ponieważ zgodnie z art. 209 p.p.s.a. o zwrocie kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę oraz w orzeczeniu, o którym mowa w art. 201, art. 203 i art. 204 p.p.s.a. Zgodnie z powyższą zasadą Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany jest rozstrzygać o kosztach postępowania kasacyjnego w orzeczeniu wydanym w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej od wyroku, natomiast w niniejszej sprawie zostało rozpoznane zażalenie od postanowienia w zakresie kosztów postępowania