I GZ 369/16

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Henryk Wach po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia I. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 1 lutego 2016 r., sygn. akt III SA/Gl 1580/15 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu w sprawie ze skargi I. W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2015 r., nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. zaskarżonym postanowieniem z dnia 1 lutego 2016 r. sygn. akt III SA/Gl 1580/15 odmówił skarżącej – I. W.przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu od postanowienia referendarza sądowego z dnia 21 października 2015 r. o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w sprawie z jej skargi na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] czerwca 2015 r. w przedmiocie podatku akcyzowego. W uzasadnieniu Sąd I instancji stwierdził, że odpis postanowienia z dnia 21 października 2015 r. został doręczony pełnomocnikowi skarżącej w dniu 2 listopada 2015 r. W dniu 9 listopada 2015 r. wniesiony został sprzeciw od tego postanowienia, jednakże niezawierający podpisu. Dlatego też na mocy zarządzenia z 17 listopada 2015 r. pełnomocnik skarżącej wezwany został do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu pod rygorem jego odrzucenia w terminie 7 dni. Odpis pisma zawierającego to wezwanie został doręczony pełnomocnikowi w dniu 7 grudnia 2015 r. W terminie, który upłynął w dniu 14 grudnia 2015 r. braki formalne nie zostały uzupełnione. Pismem datowanym na 7 stycznia 2016 r. skarżąca wniosła sporządzony przez siebie wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu wraz z podpisanym przez siebie egzemplarzem sprzeciwu. W uzasadnieniu podniosła, że jej pełnomocnik, po otrzymaniu wezwania z Sądu przesłał je skarżącej za pośrednictwem poczty elektronicznej, jednakże stosowna wiadomość nie dotarła do skarżącej z powodu "niewyjaśnionych przyczyn technicznych". Okoliczność tę skarżąca ustaliła w dniu 5 stycznia 2016 r. w wyniku audytu stanu spraw prowadzonych przed tutejszym Sądem. Zdaniem Sądu I instancji skarżąca nie uprawdopodobniła, że uchybienie terminu nastąpiło na skutek okoliczności od niej niezależnych. Sąd zwrócił w szczególności uwagę, że skarżąca jest w sprawie reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika i fakt osobistego jej działania w sprawie nie ma wpływu na wynikający z art. 67 § 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej: p.p.s.a., obowiązek Sądu doręczania pism wyłącznie pełnomocnikowi. Skarżąca w treści złożonego w sprawie pełnomocnictwa z dnia [...] kwietnia 2012 r. nie ograniczyła zakresu umocowania pełnomocnika. Przyjmując obiektywny miernik staranności w działaniach pełnomocnika, który należycie dba o interesy swojego klienta, Sąd I instancji uznał, że brak staranności w prowadzeniu spraw, czy brak nadzoru nad korespondencją kierowaną do strony nie może być rekompensowany przywróceniem terminu, zaś nieuwagi czy zaniedbania pełnomocnika (który z niewyjaśnionych przyczyn uchyla się od podpisania złożonego przez stronę sprzeciwu) nie można kwalifikować jako brak winy. Uchybienia czy zaniedbania pełnomocnika obciążają samą stronę. W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie. W uzasadnieniu stwierdziła, że dołożyła należytej staranności, co do wyjaśnienia sprawy, a uchybienie terminu do uzupełnienia braków formalnych złożonego sprzeciwu nastąpiło bez jej winy. We wniosku o przywrócenie terminu wskazywała ona bowiem, że zakres świadczonych usług przez pełnomocnika nie obejmuje "procedury obsługi przyznania pomocy prawnej i dlatego przesłanie mailem otrzymanej korespondencji zostało potraktowane przez pełnomocnika jako przekazanie do wiadomości skarżącej spraw, które strona samodzielnie prowadzi we własnym imieniu. Zdaniem skarżącej, brak uprawdopodobnienia niewyjaśnionych zakłóceń technicznych nie powinien skutkować odmową przywrócenia terminu do uzupełnienia braków formalnych sprzeciwu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z treścią art. 86 § 1 p.p.s.a., sąd przywróci stronie termin, o ile uchybienie było niezawinione przez stronę. W doktrynie i utrwalonym orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że kryterium braku winy, jako przesłanka zasadności takiego wniosku polega na dopełnieniu przez stronę obowiązku dołożenia szczególnej staranności przy dokonywaniu czynności procesowej, rozumianej obiektywnie, to jest takiej, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. (por. J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis, Warszawa 2004, str. 149). W rozpoznawanej sprawie skarżąca jako przyczynę uchybienia terminu wskazała, że pełnomocnik, po otrzymaniu wezwania z Sądu o uzupełnienie braku formalnego sprzeciwu przesłał je skarżącej za pośrednictwem poczty elektronicznej, jednakże stosowna wiadomość nie dotarła do skarżącej z powodu "niewyjaśnionych przyczyn technicznych". Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazywane przez stronę okoliczności nie uprawdopodabniają braku winy jej pełnomocnika w uchybieniu terminu. W przypadku bowiem, gdy strona reprezentowana jest przez profesjonalnego pełnomocnika, to jego brak winy jest warunkiem przywrócenia terminu przez sąd, bowiem to na nim spoczywa obowiązek zadbania o prawidłowe i terminowe dokonanie czynności procesowych. Jednocześnie kryterium należytej staranności jest podwyższone, ponieważ adwokat czy radca prawny posiadają stosowne przygotowanie i znajomość procedur sądowoadministracyjnych zapewniające prawidłowe prowadzenie sprawy. Oznacza to, że dla przyjęcia winy pełnomocnika wystarczy nawet lekkie niedbalstwo (zob. postanowienie NSA z dnia 31 marca 2009 r., I FZ 69/09, LEX nr 565711). Strona w żaden sposób nie uprawdopodobniła, że uzupełnienie braku formalnego sprzeciwu przez jej pełnomocnika nie było możliwe ze względu na przeszkody, którym pełnomocnik nie mógł zapobiec przy zachowaniu należytej staranności. Strona powołała się natomiast na okoliczności, które dotyczą jej samej, a które nie miały znaczenia w sprawie, skoro spełnienie przesłanki braku winy w uchybieniu terminu - z powodów wskazanych wyżej - należało odnieść do działań ustanowionego w tym postępowaniu pełnomocnika strony. Oceniając brak winy pełnomocnika skarżącej w tej sprawie Sąd miał też na uwadze bezzasadne twierdzenie skarżącej, że zakres świadczonych przez jej pełnomocnika usług nie obejmuje przyznania prawa pomocy. W aktach sprawy znajduje się bowiem pełnomocnictwo ogólne z dnia [...] kwietnia 2012 r. (k. 25 akt sądowych) do reprezentowania skarżącej we wszelkich postępowaniach przed organami podatkowymi, Wojewódzkim Sądem Administracyjnym i Naczelnym Sądem Administracyjnym. Skarżąca – na co trafnie zwrócił uwagę Sąd I instancji – w toku postępowania nie ograniczyła zakresu tego umocowania. Z powyższych względów należało podzielić stanowisko Sądu I instancji wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił, jak w sentencji