I GZ 447/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt III SA/Po 946/17 w zakresie odrzucenia skargi oraz umorzenia postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi D. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia [...] października 2017 r. nr [...] w przedmiocie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z dnia 12 października 2018 r., sygn. akt III SA/Po 946/17, w punkcie 1. odrzucił skargę D. K. na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z 16 października 2017 r. w przedmiocie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2015; w punkcie 2. umorzył postępowanie w przedmiocie prawa pomocy. Sąd orzekał w następującym stanie faktycznym sprawy: W petitum skargi z 20 listopada 2017 r. strona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego z urzędu. Postanowieniem z 2 marca 2018 r. referendarz sądowy odmówił przyznania prawa pomocy. Na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 28 marca 2018 r. utrzymał w mocy powyższe postanowienie referendarza sądowego, uznając że wykazana przez wnioskodawcę sytuacja majątkowa i osobista nie daje podstaw do przyjęcia, iż nie jest on wstanie wygospodarować środków koniecznych do pokrycia kosztów związanych z prowadzonymi sprawami. Zarządzeniem z 11 kwietnia 2018 r. Przewodniczący Wydziału III WSA w Poznaniu wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł. Zażalenie na to zarządzenie zostało oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 25 maja 2018 r., sygn. akt I GZ 135/18. W wyniku ponowionego jednocześnie wniosku o przyznanie prawa pomocy postanowieniem z 12 lipca 2018 r. referendarz sądowy umorzył postępowanie w tym przedmiocie. Na skutek złożonego sprzeciwu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 6 sierpnia 2018 r. utrzymał w mocy ostatnio wskazane postanowienie referendarza sądowego, podając że w wykazanej sytuacji majątkowej i osobistej wnioskodawcy nie doszło do takiej zmiany okoliczności, która przemawiałaby za zmianą prawomocnego postanowienia o odmowie przyznania prawa pomocy. Pismem z 17 września 2018 r. wezwano stronę do wykonania prawomocnego zarządzenia z 11 kwietnia 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 200 zł w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie to doręczono skarżącemu 20 września 2018 r. Skarżący nie uiścił należnego wpisu, natomiast 27 września 2018 r. ponownie wystąpił o przyznanie prawa pomocy. Zdaniem WSA, ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy, złożony w sytuacji, gdy sąd prawomocnym postanowieniem ocenił, że skarżący nie spełnia przesłanek zwolnienia go z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu wskazanego przez sąd w wezwaniu do dokonania tej czynności oraz nie chroni strony przed skutkami niezastosowania się do treści wezwania we wskazanym przez sąd terminie. Wobec niewykonania wezwania z 17 września 2018 r. w wyznaczonym terminie Sąd odrzucił skargę na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W związku z tym, zdaniem WSA, rozpoznanie ponowionego wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne, co skutkowało umorzeniem postępowania wpadkowego wywołanego tym wnioskiem stosownie do art. 249a p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył D. K., wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 220 § 1 p.p.s.a. sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma (w tym przypadku skargi), od którego nie zostanie uiszczona należna opłata (w tym przypadku wpis). W razie nieopłacenia skargi wzywa się wnoszącego, aby uiścił należny wpis, a niewykonanie tego wezwania w terminie skutkuje odrzuceniem zażalenia na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie wniosek skarżącego o zwolnienie od kosztów sądowych został merytorycznie i prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem Sądu I instancji z dnia 28 marca 2018 r. (odmowa przyznania prawa pomocy). Skarżący ponownie wnosił o przyznanie prawa pomocy, lecz postanowieniem z 12 lipca 2018 r. (utrzymanym następnie w mocy postanowieniem z 6 sierpnia 2018 r.) umorzono postępowanie w tym przedmiocie ze względu na niewykazanie zmiany okoliczności dotyczących sytuacji materialnej skarżącego. W związku z powyższym, prawidłowo wezwano skarżącego do wykonania prawomocnego zarządzenia z dnia 11 kwietnia 2018 r. o wezwaniu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, z pouczeniem o terminie jego wykonania oraz rygorze nieziszczenia wpisu. Skarżący nie uiścił w terminie wpisu sadowego; złożył kolejny wniosek o przyznanie mu prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu sądowego złożenie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy w sytuacji, gdy wniesiony on został po merytorycznie i prawomocnie rozstrzygniętym uprzednim wniosku w tym przedmiocie. Ponowne złożenie wniosku nie może bowiem uchylić skutków prawomocności pierwotnego rozstrzygnięcia w kwestii prawa pomocy. W związku z powyższym, skoro wpis od skargi nie został uiszczony w terminie zakreślonym w wezwaniu, skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 220 § 3 p.p.s.a. Natomiast wobec odrzucenia skargi, Sąd I instancji zasadnie uznał, że w tej sytuacji rozpoznanie kolejnego wniosku o przyznanie prawa pomocy stało się zbędne w rozumieniu art. 249a p.p.s.a. i postępowanie w tym zakresie podlegało umorzeniu. Wskazać w tym miejscu należy, że zgodnie z art. 220 § 4 p.p.s.a. zażalenie na postanowienie o odrzuceniu skargi jest wolne od wpisu sądowego, zatem na etapie postępowania sprowadzającego się – wobec niewypełnienia obowiązku uiszczenia wpisu od skargi – do ewentualnej możliwości zaskarżenia w drodze zażalenia postanowienia o odrzuceniu skargi, zasadne było zastosowanie art. 249a p.p.s.a. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.