I GZ 471/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Bogdan Fischer po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia S. w M. reprezentowanego przez kuratora na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt III SPP/Po 49/24 odrzucającego sprzeciw w sprawie ze skargi S. w M. reprezentowanego przez kuratora na postanowienie Zarządu Województwa Wielkopolskiego z dnia [...] maja 2024 r. nr [...] w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji w przedmiocie określenia przypadającej do zwrotu kwoty dofinansowania z udziałem środków z budżetu Unii Europejskiej postanawia: oddalić zażalenie. W piśmie z 28 września 2024 r. skarżący, reprezentowany przez kuratora K. J., wniósł o doręczanie pism za pomocą środków komunikacji elektronicznej (k. 78). Postanowieniem z 10 października 2024 r. referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. W terminie do wniesienia sprzeciwu od powyższego postanowienia skarżący za pomocą środków komunikacji elektronicznej wniósł pismo z 2 listopada 2024 r. zatytułowane "skarga na postanowienie referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy" (k. 222-223), które nie zostało podpisane podpisem elektronicznym. Pismem z 5 listopada 2024 r. skarżącego, za pośrednictwem kuratora, wezwano do usunięcia braku formalnego pisma z 2 listopada 2024 r. przez jego podpisanie podpisem elektronicznym w terminie siedmiu dni pod rygorem jego odrzucenia (k. 294). Wezwanie doręczono kuratorowi skarżącego 18 listopada 2024 r. (k. 296). W stanowiącym odpowiedź na wezwanie piśmie z 22 listopada 2024 r. (k. 297-298) kurator skarżącego zakwestionował zasadność wezwania, a sprzeciwu nie podpisał podpisem elektronicznym. Mając powyższe na uwadze, Sąd I instancji postanowieniem z dnia 27 listopada 2024 r., sygn. akt III SPP/Po 49/24 odrzucił sprzeciw, wskazując że pomimo wezwania do usunięcia braków formalnych sprzeciwu, ten nie został w terminie podpisany. Zażalenie na postanowienie dnia 27 listopada 2024 r. wniósł skarżący. Wniósł o jego uchylenie i zarzucił Sądowi I instancji: a) naruszenie art. 46 § 1 oraz art. 46 § 2a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a." poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że brak podpisu kwalifikowanego, zaufanego lub osobistego pod sprzeciwem wniesionym za pośrednictwem ePUAP stanowi brak formalny uniemożliwiający nadanie mu biegu, podczas gdy autentyczność dokumentu została potwierdzona Urzędowym Poświadczeniem Przedłożenia (UPP); b) naruszenie art. 259 § 2 oraz art. 194 § 3 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie, polegające na przyjęciu, że niepodpisanie sprzeciwu kwalifikowanym podpisem elektronicznym uniemożliwia nadanie mu biegu, pomimo skutecznego złożenia dokumentu przez ePUAP i jego autoryzacji poprzez UPP. c) naruszenie zasady proporcjonalności wynikającej z p.p.s.a., poprzez przyjęcie nadmiernych wymogów formalnych, które spowodowały odrzucenie sprzeciwu pomimo zachowania wszelkich gwarancji autentyczność dokumentu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 259 § 1 p.p.s.a. od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Sprzeciw wniesiony po terminie oraz sprzeciw, którego braki formalne nie zostały uzupełnione, a także sprzeciw wniesiony przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, niezawierający uzasadnienia, sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 259 § 2 p.p.s.a.). Z kolei w myśl art. 46 § 1 pkt 4 p.p.s.a., każde pismo strony powinno zawierać podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika. Przepis art. 46 § 2a p.p.s.a. stanowi natomiast, że w przypadku gdy pismo strony jest wnoszone w formie dokumentu elektronicznego, powinno ponadto zawierać adres elektroniczny oraz zostać podpisane przez stronę albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym. Zasady podpisywania przewidziane w § 2a dotyczą także załączników wnoszonych w formie dokumentu elektronicznego (art. 46 § 2b p.p.s.a). zgodnie z treścią art. 49 § 1 p.p.s.a. jeżeli pismo strony nie może otrzymać prawidłowego biegu wskutek niezachowania warunków formalnych, przewodniczący wzywa stronę o jego uzupełnienie lub poprawienie w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania, chyba że ustawa stanowi inaczej. W § 2 cytowanego przepisu wskazano, że jeżeli strona nie uzupełniła lub nie poprawiła pisma w terminie, przewodniczący zarządza pozostawienie pisma bez rozpoznania. Spór w sprawie dotyczy prawidłowości podpisania sprzeciwu złożonego przez stronę w dniu 2 listopada 2024 r. Sprzeciw został złożony za pośrednictwem poczty elektronicznej ePUAP, w związku z czym sąd wezwał stronę za pośrednictwem kuratora pismem z dnia 5 listopada 2024 r. do jego podpisania. Skarżący, w wykonaniu tego wezwania, w dniu 22 listopada 2024 r. przesłał pismo, w którym podważył zasadność wezwania do usunięcia braków formalnych sprzeciwu i jednocześnie nie podpisał go. Takie działanie strony nie mogło zostać uznane za skuteczne. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji słusznie zaskarżonym postanowieniem odrzucił sprzeciw. W niniejszej sprawie sprzeciw został sformułowany w piśmie z dnia 2 listopada 2024 r. i przesłany za pośrednictwem ePUAP, jednakże nie został on podpisany podpisem elektronicznym. Co istotne, jak wynika z uzasadnienia zażalenia, strona nie kwestionuje, że do sądu dotarła niepodpisana wersja sprzeciwu, a jednym z powodów jego niepodpisania jest uznanie, że samo jego przesłanie za pośrednictwem ePUAP i jego autoryzacja przez UPP jest wystarczające do uznania, że został on podpisany. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnia, że zasady doręczania dokumentów drogą elektroniczną za pośrednictwem platformy e-PUAP określają przepisy ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (t.j. Dz. U. z 2023 r. poz. 57 z póżn. zm.), dalej "ustawa o informatyzacji" oraz rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 14 września 2011 r. w sprawie sporządzania i doręczania dokumentów elektronicznych oraz udostępniania formularzy, wzorów i kopii dokumentów elektronicznych (t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 180 z póżn. zm.), dalej "rozporządzenie". Według art. 3 pkt 20 ustawy o informatyzacji urzędowe poświadczenie odbioru to dane elektroniczne powiązane z dokumentem elektronicznym doręczonym podmiotowi publicznemu lub przez niego doręczanym w sposób zapewniający rozpoznawalność późniejszych zmian dokonanych w tych danych, określające m.in. pełną nazwę podmiotu publicznego, któremu doręczono dokument elektroniczny lub który doręcza dokument, datę i godzinę podpisania urzędowego poświadczenia odbioru przez adresata z użyciem mechanizmów, o których mowa w art. 20a ust. 1 albo 2 – w odniesieniu do dokumentu doręczanego przez podmiot publiczny. W myśl § 8 ust. 3 rozporządzenia doręczenia dokonywane za pomocą ePUAP uważa się za dokonane przez podmiot publiczny lub do podmiotu publicznego, który utworzył na ePUAP elektroniczną skrzynkę podawczą. Za pomocą ePUAP możliwe jest przekazywanie doręczanych podmiotowi publicznemu dokumentów elektronicznych do jego systemu teleinformatycznego. Szczególne znaczenie dla prawidłowości ustalenia, czy sprzeciw został wniesiony w terminie ma brzmienie § 11 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wedle którego doręczenie dokumentu elektronicznego na informatycznym nośniku danych może być potwierdzone poświadczeniem przedłożenia, które jest przesyłane na adres poczty elektronicznej wskazany przez doręczającego (§ 11 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia). W przypadku, o którym mowa w ust. 1 pkt 1 dokument elektroniczny powinien być podpisany kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo opatrzony kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną (art. 11 ust. 2 pkt 1). Jednakże w przypadku odebrania dokumentu elektronicznego przez elektroniczną skrzynkę podawczą podmiotu publicznego poświadczenie przedłożenia jest automatycznie tworzone i udostępniane nadawcy tego dokumentu przez system teleinformatyczny służący do obsługi doręczeń (§ 13 ust. 1). W literaturze wskazuje się, że dochodzi tu do automatycznego wygenerowania poświadczenia przedłożenia, bez udziału człowieka (por. K. Wojsyk, w: G. Szpor, C. Martysz, K. Wojsyk, Ustawa o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne, Komentarz, Warszawa 2015, s. 164). Oznacza to, że poświadczenie przedłożenia tworzone jest z chwilą doręczenia dokumentu adresatowi, nie zaś z chwilą wysłania go przez nadawcę. Urzędowe poświadczenie przedłożenia ma więc charakter zbliżony do "tradycyjnego" zwrotnego potwierdzenia odbioru, nie zaś potwierdzenia nadania. Uwzględniając powyższe, urzędowe poświadczenie odbioru (przedłożenia) stanowi niezaprzeczalny dowód doręczenia w obiegu korespondencji między podmiotami publicznymi (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 15 marca 2017 r., sygn. akt: I OSK 1729/15; z dnia 17 marca 2022 r., sygn. akt: II OSK 880/21; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 kwietnia 2022 r., sygn. akt: III OZ 264/22). W praktyce oznacza to, że jeżeli wniesiono dokument elektroniczny na informatycznym nośniku danych, zgodnie z warunkami korzystania z platformy e-PUAP, to automatyczne wygenerowanie UPP pozwala przyjąć, że dokument ten wpłynął do Sądu, samo zaś UPP, stosownie do § 11 ust. 1 pkt 1 stanowi potwierdzenie doręczenia dokumentu elektronicznego (por. postanowienie WSA w Warszawie z dnia 28 lutego 2022 r., sygn. akt: IV SA/Wa 70/22). Poświadczenie doręczenia przedłożenia (UPP) jest więc w takim przypadku urzędowym poświadczeniem odbioru i nie wymaga potwierdzenia na skutek wygenerowania urzędowego poświadczenia doręczenia (UPD). Mając na uwadze wskazane wyżej przepisy, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, wbrew stanowisku zawartemu w zażaleniu, wygenerowany UPP, nie stanowi potwierdzenia podpisania dokumentu przesłanego do Sądu, nie może on zastąpić prawidłowo podpisanego dokumentu elektronicznego kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo podpisem potwierdzonym profilem zaufanym ePUAP, albo opatrzony kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną (art. 11 ust. 2 pkt 1 rozporządzenia). Wobec powyższego, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie zaktualizował się skutek procesowy, o którym mowa w art. 259 § 2 p.p.s.a. Pomimo wezwania do uzupełnienia braku formalnego sprzeciwu poprzez jego podpisanie, skarżący nie zastosował się do wezwania sądu co skutkowało koniecznością jego odrzucenia. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny nie znajdując podstaw do podważenia stanowiska sądu pierwszej instancji, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. oddalił zażalenie.