I GZ 65/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia [...] na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 29 stycznia 2021 r., sygn. akt III SPP/Po 53/20 w przedmiocie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi [...] na decyzję Dyrektora Wielkopolskiego Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Poznaniu z dnia 5 czerwca 2020 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności ekologicznej postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu postanowieniem z 29 stycznia 2021 r., sygn. akt III SPP/Po 53/20 odrzucił zażalenie [...] (skarżącego) na postanowienie tego Sądu z 10 listopada 2020 r. którym utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego w przedmiocie odmowy przyznania skarżącemu prawa pomocy W uzasadnieniu Sąd I instancji podniósł, że postanowieniem z 5 października 2020 r., sygn. akt III SPP/Po 53/20, starszy referendarz sądowy odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy. Na skutek wniesionego sprzeciwu WSA w Poznaniu postanowieniem z 10 listopada 2020 r. utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego. Skarżący wniósł zażalenie na ww. postanowienie. Uzasadniając odrzucenie zażalenie skarżącego na ww. postanowienie WSA w Poznaniu podkreślił, że wniesiony środek odwoławczy jest niedopuszczalny. Sąd I instancji podkreślił, że zgodnie z art. 259 § 1 zd. 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm., dalej: p.p.s.a.) od zarządzeń i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a. – w tym od postanowienia referendarza sądowego o przyznaniu, cofnięciu, odmowie przyznania prawa pomocy albo umorzeniu postępowania w sprawie przyznania prawa pomocy (pkt 7) – strona albo adwokat, radca prawny, doradca podatkowy lub rzecznik patentowy mogą wnieść do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego sprzeciw w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia zarządzenia lub postanowienia. Jak stanowi zaś art. 260 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprzeciw od zarządzenia i postanowień, o których mowa w art. 258 § 2 pkt 6-8 p.p.s.a., sąd wydaje postanowienie, w którym zaskarżone zarządzenie lub postanowienie referendarza sądowego zmienia albo utrzymuje w mocy. Sąd – o czym mowa już w art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. – orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. Sąd wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym rozpoznając merytorycznie sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego wydanego w sprawie przyznania prawa pomocy (art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a.) sąd wypowiada się o zasadności tego postanowienia – zmieniając je albo utrzymując w mocy. Sąd rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego orzeka, jako sąd II instancji, o czym wprost stanowi przywołany już art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. Wydane przez sąd orzeczenie prawomocnie kończy przez to postępowanie w sprawie przyznania prawa pomocy i nie przysługuje na nie żaden dalszy, zwyczajny środek zaskarżenia. Zdaniem WSA w sprawie skarżący złożył zażalenie na postanowienie Sądu, w którym utrzymano w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego. Złożone tak zażalenie (art. 194 § 1 p.p.s.a.) należało w konsekwencji uznać za niedopuszczalne, jako że jego przedmiotem skarżący uczynił prawomocne postanowienie Sądu. Przy tym o niezaskarżalności tego postanowienia skarżący pouczony został przy jego doręczeniu. Skarżący złożył zażalenie na postanowienie WSA z 29 stycznia 2021 r. domagając się jego uchylenia, jako niezgodnego ze stanem faktycznym i prawnym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Z uwagi na treść zażalenia wyjaśnienia wymaga, że na obecnym etapie postępowania obowiązkiem Naczelnego Sądu Administracyjnego jest wyłącznie ocena zgodności z prawem postanowienia WSA z 29 stycznia 2021 r. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że w zaskarżonym postanowieniu z 29 stycznia 2021 r. WSA zgodnie z prawem uznał, że zażalenie Skarżącego na postanowienie WSA z 10 listopada 2020 r. było niedopuszczalne. Podkreślić należy, że nie wszystkie orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego podlegają zaskarżeniu do Naczelnego Sądu Administracyjnego przez złożenie środka odwoławczego (skargi kasacyjnej lub zażalenia). Zgodnie z art. 194 § 1 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia wymienione w art. 194 § 1 pkt 1-10 p.p.s.a. Zażalenie przysługuje, zatem wyłącznie wtedy, gdy przewiduje to przepis ustawowy. Trafne jest stanowisko WSA, że żaden przepis prawa nie przewiduje możliwości złożenia zażalenia na postanowienie wojewódzkiego sądu administracyjnego wydane na podstawie art. 260 p.p.s.a., utrzymujące w mocy postanowienie referendarza sądowego w przedmiocie prawa pomocy. Z art. 260 § 1 p.p.s.a. wynika, że rozpoznając sprzeciw od postanowienia referendarza sądowego o odmowie przyznania prawa pomocy wojewódzki sąd administracyjny wydaje postanowienie, w którym zmienia albo utrzymuje w mocy zaskarżone postanowienie referendarza sądowego. W art. 260 § 2 zd. 2 p.p.s.a. ustawodawca określił, że w takim postępowaniu wojewódzki sąd administracyjny orzeka, jako sąd drugiej instancji, stosując odpowiednio przepisy o zażaleniu. W sprawie wniosek Skarżącego o przyznanie prawa pomocy został rozpoznany - zgodnie z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 p.p.s.a. - przez referendarza sądowego. Skarżący nie zgodził się z tym postanowieniem, składając od niego sprzeciw. Sprzeciw ten został następnie rozpoznany przez WSA, który wydając postanowienie z 10 listopada 2020 r. orzekał, jako sąd drugiej instancji i stosował odpowiednio przepisy o zażaleniu. Tym samym wniosek o przyznanie prawa pomocy podlegał dwukrotnemu merytorycznemu rozpoznaniu - przez referendarza i przez WSA. Ustawodawca nie przewidział w takiej sytuacji uprawnienia do złożenia zażalenia do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Zatem WSA prawidłowo uznał, że zażalenie Skarżącego z 24 listopada 2020 r. było niedopuszczalne i z tego powodu podlegało odrzuceniu na podstawie art. 178 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. Z przepisów tych wynika, bowiem, że wojewódzki sąd administracyjny ma obowiązek odrzucenia na posiedzeniu niejawnym zażalenia wniesionego po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalnego, jak również zażalenia, którego braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.