I GZ 66/18

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2018 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia Z. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 stycznia 2018 r., sygn. akt V SA/Wa 911/17 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi Z. B. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] marca 2017 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 stycznia 2018 r., V SA/Wa 911/17 odrzucił zażalenie [...] na postanowienie tego Sądu z dnia 14 grudnia 2017 r., o odrzuceniu skargi [...] w sprawie stwierdzenia niezgodności z prawem prawomocnego postanowienia WSA w Warszawie z dnia 9 listopada 2017 r. sygn. akt V SA/Wa 911/17 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 6 marca 2017 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 9 listopada 2017 r. utrzymał w mocy postanowienie starszego referendarza sądowego z dnia 7 września 2017 r. o odmowie przyznania [...] (dalej: skarżącemu) prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Skarżący pismem z 23 listopada 2017 r. osobiście wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia z 9 listopada 2017 r. WSA w Warszawie postanowieniem z 14 grudnia 2017 r. odrzucił skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia z 9 listopada 2017 r. W dniu 27 grudnia 2017 r. skarżący osobiście wniósł zażalenie na postanowienie Sądu z 14 grudnia 2017 r. Uzasadniając odrzucenie zażalenia Sąd I instancji podniósł, że zasady wnoszenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia zostały określone w art. 285a-285l ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm., dalej p.p.s.a.). Zgodnie z art. 285 f § 3 p.p.s.a. skargę nieopłaconą, skargę wniesioną z naruszeniem art. 175 § 1 oraz skargę, której braków strona nie uzupełniła w terminie, sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 285l p.p.s.a. w przypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego działu do postępowania wywołanego wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 i § 2 p.p.s.a. na odrzucenie skargi kasacyjnej (lub jak w sprawie na odrzucenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia) przysługuje zażalenie, które wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. Jednakże zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej (lub odrzucenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia), powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Tymczasem wniesione przez skarżącego zażalenie zostało przez niego podpisane osobiście. Nie zachowane, zatem zostały wymogi formalne wniesionego środka zaskarżenia. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył [...] wnosząc o jego uchylenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 p.p.s.a. zażalenie do Naczelnego Sądu Administracyjnego przysługuje na postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego w przypadkach przewidzianych w ustawie, a ponadto na postanowienia, których przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej. Zgodnie zaś z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 17 stycznia 2018 r., V SA/Wa 911/17 odrzucił zażalenie skarżącego albowiem jego środek odwoławczy nie był sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika. Zasady wnoszenia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego zgodnie z art. 285 f § 3 p.p.s.a. skargę nieopłaconą, skargę wniesioną z naruszeniem art. 175 § 1 oraz skargę, której braków strona nie uzupełniła w terminie, sąd odrzuca na posiedzeniu niejawnym. W myśl art. 285l p.p.s.a. w przypadkach nieuregulowanych przepisami niniejszego działu do postępowania wywołanego wniesieniem skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej. Zgodnie z art. 194 § 1 pkt 7 i § 2 p.p.s.a. na odrzucenie skargi kasacyjnej (jak w niniejszej sprawie na odrzucenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia) przysługuje zażalenie, które wnosi się w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia. Zgodnie z art. 194 § 4 p.p.s.a. zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej (lub odrzucenie skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia), powinno być sporządzone przez adwokata lub radcę prawnego. Zgodnie z art. 178 p.p.s.a. wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a. do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, WSA w Warszawie powinien był, więc tak wniesioną skargę kasacyjną odrzucić, co prawidłowo uczynił, wobec wywiedzenia środka odwoławczego osobiście przez skarżącego. Obowiązek ustanowiony w art. 194 § 4 p.p.s.a. ma charakter bezwzględny i żadne szczególne okoliczności nie uprawniają strony do osobistego sporządzenia zażalenia na postanowienie odrzucające skargę kasacyjną. Okolicznością taką nie może być podniesiona sytuacja braku możliwości opłacenia profesjonalnej pomocy prawnej. W takim przypadku, zgodnie z art. 199 p.p.s.a. przysługuje możliwość wnioskowania o zwolnienie od kosztów sądowych (zob. postanowienia NSA: z 29 września 2014 r., II FZ 1376/14; z 17 października 2013 r., I OZ 902/13). Wskazuje się ponadto, że niezachowanie przymusu adwokacko-radcowskiego w odniesieniu do zażalenia na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej stanowi brak niepodlegający uzupełnieniu w trybie art. 49 p.p.s.a. Jest to brak nieusuwalny (zob. postanowienie NSA z 2 października 2012 r., II OZ 832/12). Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że aby Sąd mógł merytorycznie rozpoznać sprawę wniesiony środek prawny (skarga, zażalenie itd.) musi spełniać wymogi formalne. Sąd bada, zatem w pierwszej kolejności spełnienie tych wymogów przez stronę. Jeśli środek prawny jest wniesiony prawidłowo pod względem formalnym – Sąd może przejść do merytorycznego jego rozpoznania, jeżeli zaś zawiera braki czy uchybienia – sąd nie może podjąć merytorycznej decyzji w sprawie. Wymogi formalne obowiązują wszystkich. Gdyby Sąd rozpoznał sprawę merytorycznie mimo tego, że skarżący nie zastosował się do przepisów prawa regulujących formalny aspekt wnoszenia pism do sądu, naruszyłby prawo. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.