I GZ 77/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jan Bała po rozpoznaniu w dniu 16 kwietnia 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w G. z dnia 24 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1643/13 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi E. K. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w K. z dnia [...] lipca 2013 r. Nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie podatku akcyzowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w G., postanowieniem z 24 lutego 2014 r., sygn. akt III SA/Gl 1643/13, odmówił E. K. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Sąd wskazał, że z oświadczenia wnioskodawcy wynika, że uzyskuje dochód z tytułu emerytury w kwocie 687 zł miesięcznie, prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z córką D. K. (22 lata) i synem D. K. (21 lat), którzy nie osiągają żadnego dochodu. Co do tej ostatniej okoliczności skarżący, na skutek wezwania referendarza sądowego z [...] października 2013 r., dosłał zaświadczenie o nieosiąganiu dochodów przez córkę, natomiast w aktach sprawy nie ma stosownego zaświadczenia dotyczącego syna. Skarżący oszacował wydatki związane z miesięcznym utrzymaniem, podając kwoty opłat: woda – 150 zł; prąd – 755 zł (co dwa miesiące); gaz – 300 zł, na potwierdzenie czego przesłał stosowne dokumenty. Ponadto załączył potwierdzenie wpłaty opłaty za odpady w kwocie 42 zł/m-c. Skarżący nie wskazał, jaki charakter ma zajmowane przez niego mieszkanie o pow. 80 m2 i jakie ponosi z tego tytułu koszty czynszu bądź innych opłat związanych z jego własnością (opłata za zarządzanie, fundusz remontowy, bieżące utrzymanie części wspólnych nieruchomości). Zdaniem WSA z porównania deklarowanych przez skarżącego miesięcznych dochodów (687 zł) i dokonywanych wydatków (ok. 870 zł) wynika, że opłaty stałe przekraczają w sposób wyraźny deklarowany dochód wnioskodawcy. Skarżący w sprzeciwie od postanowienia referendarza nie wyjaśnił niejasności związanych z rozbieżnościami dotyczącymi dochodów i wydatków w ramach prowadzenia gospodarstwa domowego, w szczególności nie odniósł się do wątpliwości dotyczących wysokości miesięcznych kosztów utrzymania rodziny i mieszkania w stosunku do uzyskiwanych dochodów, które to nasuwały wątpliwości co do rzetelności danych przedstawionych przez skarżącego. Wobec powyższego, zdaniem Sądu I instancji, skarżący nie udowodnił w sposób niebudzący wątpliwości, aby znajdował się w sytuacji uzasadniającej przyznanie prawa pomocy. W zażaleniu na wskazane postanowienie E. K. wniósł o jego zmianę przez przyznanie prawa pomocy i nadanie sprawie dalszego biegu, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy WSA w G. do ponownego rozpoznania. Skarżący stwierdził, że zarządzeniem referendarza sądowego z [...] października 2013 r. został wezwany do uzupełnienia wniosku, jednak ze względu na zbyt krótki czas wyznaczony do uzupełnienia wniosku, nie był w stanie zgromadzić wszystkich żądanych dokumentów. Oświadczył, że jego sytuacja nie pozwala mu na poniesienie kosztów opłaty sądowej od skarg. Nie posiada żadnego rachunku bankowego i mieszka z uczącymi się dziećmi, którym pomaga, zapewniając im potrzeby mieszkaniowe. M. K. (była żona skarżącego) jest zameldowana w mieszkaniu, ale nie mieszka w nim od dłuższego czasu. Źródłem utrzymania skarżącego jest renta w wykazanej wysokości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest pozbawione usprawiedliwionych podstaw, więc podlega oddaleniu. Stosownie do przepisu art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; dalej p.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym osobie fizycznej następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania dla siebie i rodziny. Z treści tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania, że znajduje się w sytuacji, która została uznana przez ustawodawcę za usprawiedliwiającą przyznanie prawa pomocy. Należy też zauważyć, że w przypadku, gdy Sąd w celu uzyskania pełniejszego obrazu sytuacji rodzinnej i majątkowej wnioskodawcy wzywa go do złożenia dodatkowych oświadczeń czy dokumentów źródłowych, tj. korzysta z trybu przewidzianego w art. 255 p.p.s.a., wnioskodawca powinien uczynić zadość takiemu wezwaniu, a nie może go realizować wybiórczo czy w sposób niedokładny, a tym bardziej ignorować. Uchylając się od pełnej współpracy z Sądem w wyjaśnianiu niejasności związanych z rzeczywistymi możliwościami finansowymi, wnioskodawca powinien mieć świadomość, że ponosi w ten sposób ryzyko stwierdzenia przez Sąd, że nie wykazał spełniania przesłanek przyznania prawa pomocy wskazanych w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Przenosząc te uwagi na grunt rozpoznawanej sprawy, należy podzielić pogląd Sądu I instancji, że E. K. nie wykazał przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy. Skarżący we wniosku przedstawił jedynie częściowo swoją sytuację finansową, a następnie odpowiedział wybiórczo na wezwanie referendarza sądowego. Do chwili obecnej, nie zostały wyjaśnione: wątpliwości, jaki charakter ma zajmowane przez niego mieszkanie i jakie ponosi z tego tytułu opłaty (czynsz bądź inne opłaty związane z własnością), rozbieżności dotyczące dochodów i wydatków skarżącego w ramach prowadzonego gospodarstwa domowego, miesięcznych kosztów utrzymania dla siebie i rodziny oraz kwestia zatrudnienia syna skarżącego. Wobec powyższego należy uznać, że nie jest znana Sądowi pełna sytuacja finansowa skarżącego, która uzasadniałaby przyznanie prawa pomocy. Należy przy tym podkreślić, że Sąd I instancji nie ograniczył się do zbadania przedstawionych przez skarżącego dokumentów, lecz wezwał go również, na zasadzie art. 255 p.p.s.a., do przesłania dokumentów wykazujących bardziej szczegółowo sytuację finansową. E. K. nie wykonał jednak w pełni wezwania z [...] października 2013 r. Wobec tego Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w G. dysponując niepełnymi informacjami na temat sytuacji finansowej rodziny skarżącego, słusznie doszedł do wniosku, że nie można stwierdzić, czy istotnie skarżący nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Odnosząc się do argumentacji skarżącego, że termin zakreślony przez referendarza sądowego w wezwaniu z [...] października 2013 r. był zbyt krótki, aby zgromadzić i przesłać żądane dokumenty, należy stwierdzić, że do chwili obecnej skarżący nie przesłał wszystkich dokumentów, do nadesłania których został wezwany. W ocenie Naczelnego Sądu administracyjnego, niedoręczenie, nawet w późniejszym terminie, dokumentów, potwierdza pogląd WSA, że niemożliwe jest rzetelne ocenienie sytuacji finansowej skarżącego na podstawie danych zgromadzonych w aktach sprawy. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.