I GZ 85/24

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Grzelak po rozpoznaniu w dniu 5 kwietnia 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia M. G. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 19 grudnia 2023 r.; sygn. akt I SA/Bk 237/23 w przedmiocie odrzucenia skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi M. G. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2023 r.; nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia: odrzucić zażalenie. Postanowieniem z 19 grudnia 2023 r., sygn. akt I SA/Bk 237/23 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odrzucił skargę kasacyjną M. G. od wyroku WSA w Białymstoku z dnia 4 października 2023 r., w sprawie ze skargi skarżącego na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, że WSA w Białymstoku wyrokiem z 4 października 2023 r. oddalił skargę M. G. na decyzję Prezesa ZUS w Warszawie z [...] kwietnia 2023 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Odpis tego orzeczenia z uzasadnieniem oraz z pouczeniem o sposobie i terminie wniesienia skargi kasacyjnej został doręczony skarżącemu 15 listopada 2023 r. (k. 80-81). Skarżący został także pouczony m.in. o tym, że skarga kasacyjna powinna zostać - pod rygorem odrzucenia - sporządzona przez profesjonalnego pełnomocnika, a także o możliwości wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, obejmującego ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Pismem z 11 grudnia 2023 r. (data nadania 13 grudnia 2023 r.) skarżący, nie będąc reprezentowanym przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł skargę kasacyjną od ww. wyroku. Skarga kasacyjna została podpisana osobiście przez skarżącego. Wojewódzki Sąd Administracyjny podniósł, że krąg osób upoważnionych do wniesienia skargi kasacyjnej został wskazany w art. 175 § 1-3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634, dalej: "p.p.s.a."). Zgodnie z § 1 tego przepisu, skarga kasacyjna powinna być sporządzona przez adwokata lub radcę prawnego, z zastrzeżeniem § 2-3. Przepisu § 1 nie stosuje się, jeżeli skargę kasacyjną sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli skargę kasacyjną wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka, o czym stanowi § 2. Zgodnie z § 2a, przepisu § 1 nie stosuje się także wtedy, gdy stroną postępowania jest Prezes Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, a także wówczas, gdy czynności w postępowaniu za organy administracji rządowej, państwowe jednostki organizacyjne nieposiadające osobowości prawnej lub Skarb Państwa podejmowane są przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej. Przepis § 3 z kolei stanowi, że skarga kasacyjna może być sporządzona przez: 1) doradcę podatkowego - w sprawach obowiązków podatkowych i celnych oraz w sprawach egzekucji administracyjnej związanej z tymi obowiązkami; 2) rzecznika patentowego - w sprawach własności przemysłowej. Zatem, zdaniem Sądu I instancji, skarga kasacyjna złożona i podpisana osobiście przez skarżącego, który nie jest reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika (będącego adwokatem lub radcą prawnym), nie spełnia wymagań formalnych wynikających z art. 175 § 1 p.p.s.a., co skutkuje jej odrzuceniem. Zażalenie - sporządzone osobiście - na powyższe postanowienie złożył skarżący. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie podlega odrzuceniu. Zgodnie z treścią art. 194 § 2 i § 4 p.p.s.a., zażalenie wnosi się w terminie siedmiu dni od doręczenia postanowienia, przy czym zażalenie, którego przedmiotem jest odrzucenie skargi kasacyjnej, powinno być sporządzone przez pełnomocnika będącego adwokatem lub radcą prawnym. Powyższego wymogu nie stosuje się, jeżeli takie zażalenie sporządza sędzia, prokurator, notariusz, radca Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa albo profesor lub doktor habilitowany nauk prawnych, będący stroną, jej przedstawicielem lub pełnomocnikiem albo jeżeli zażalenie takie wnosi prokurator, Rzecznik Praw Obywatelskich lub Rzecznik Praw Dziecka (art. 175 § 2 w zw. z art. 194 § 4 p.p.s.a.). Ponadto, w sprawach wskazanych w art. 175 § 3 p.p.s.a. zażalenie takie może sporządzić także doradca podatkowy i rzecznik patentowy. Wymóg ten ma na celu zapewnienie zażaleniu odpowiedniego poziomu merytorycznego i formalnego, gdyż temu środkowi odwoławczemu, jak i skardze kasacyjnej stawia się wysokie wymagania formalne, których niezachowanie grozi odrzuceniem pisma bez merytorycznego rozpoznania. Na mocy bowiem art. 178 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym zażalenie wniesione po upływie terminu przewidzianego do jego wniesienia, jak również z innych przyczyn niedopuszczalne. W rozpatrywanej sprawie, wraz z doręczeniem zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu skargi kasacyjnej, skarżący został pouczony w piśmie przewodnim z 19 grudnia 2023 r. o sposobie wniesienia zażalenia, terminie, jak również o wymogach formalnych zażalenia wynikających z art. 194 § 2-4 p.p.s.a. (pkt 1-8 pouczenia, k. 123 akt sądowych). Z akt sprawy wynika natomiast, że skarżący nie będąc jednym z podmiotów wskazanych w powołanym przepisie, samodzielnie sporządził i wniósł w dniu 15 stycznia 2024 r. zażalenie. W tej sytuacji zażalenie skarżącego na postanowienie o odrzuceniu skargi kasacyjnej podlega odrzuceniu z tego powodu, że zostało sporządzone przez podmiot nieuprawniony, przy czym, w takim przypadku sporządzenie opisanego zażalenia osobiście przez osobę nielegitymowaną stanowi brak formalny, który nie może zostać skutecznie uzupełniony (por. postanowienie NSA z 18.10.2007 r., sygn. akt. II FZ 548/07). Z przedstawionych wyżej przyczyn, na podstawie art. 178 p.p.s.a. w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. i art. 194 § 4 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia.