I OPP 154/05

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu w dniu 24 czerwca 2005 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Adama B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie I SA/Wa 1146/04 w sprawie ze skargi Adama B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 maja 2004 r., (...) w przedmiocie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego postanawia - stwierdzić, że w postępowaniu w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania; (...). Adam B. w piśmie z dnia 29 września 2004 r., na podstawie ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki /Dz.U. nr 179 poz. 1843/ zwanej dalej ustawą, złożył skargę na przewlekłe prowadzenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie sprawy z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 25 maja 2004 r., (...) umarzającej postępowanie w sprawie przyznania pomocy finansowej w formie zasiłku okresowego. Poza żądaniem stwierdzenia przewlekłości postępowania Adam B. domaga się przyznania sumy pieniężnej w wysokości 10.000 zł oraz wydania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie zalecenia niezwłocznego wyznaczenia terminu w przedmiotowej sprawie. Swoje żądania Adam B. uzasadnia szczególnym charakterem sprawy /sprawa o zasiłek okresowy dla rodziny skarżącego z małoletnim dzieckiem w wysokości 922 zł miesięcznie/, która ma wyjątkowe znaczenie dla skarżącego i jego rodziny /żony i małoletniego dziecka/. Skarżący podnosi, że jego rodzina od października 2003 r. pozostaje bez środków do życia, nie posiada żadnych zasobów finansowych, a każdy dzień przewlekłości zwiększa zagrożenie dla zdrowia i życia jej członków. Skarżący wskazuje również fakt zwrócenia się do Sądu o wyznaczenie terminu sprawy poza kolejnością jej wpływu jednak cyt.: "WSA nie skierował sprawy do Prezesa Izby w trybie par. 39 pkt 2 Trybu czynności sądowych, by mógł zarządzić rozpoznanie sprawy poza kolejnością, a zamiast tego "zaproponował" 15 miesięcy oczekiwania na rozprawę". Z akt sprawy /I SA/Wa 1146/04/ wynika, że w lipcu 2004 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze przesłało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie opisaną wyżej skargę Adama B. na decyzję tego organu z dnia 25 maja 2004 r. wraz z odpowiedzią na skargę i aktami sprawy. Od tego czasu sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu, co - jak wynika z pisma Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 14 czerwca 2005 r. przesyłającego skargę - prawdopodobnie będzie miało miejsce w trzecim kwartale 2005 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona i zasługuje na uwzględnienie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki /art. 1 ust. 1 ustawy/. Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym /przewlekłość postępowania/ oraz, że jest ona nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron /w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania/ stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości oraz znaczenie sprawy dla strony, która wniosła skargę rozstrzygniętych w niej zagadnień. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie do przepisu par. 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczpospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2003r. - Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych /Dz.U. nr 169 poz. 1646/ sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznawana /nie można wyznaczyć terminu rozprawy/ przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznania spraw, wynikające bądź to wprost z przepisów ustaw, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością /par. 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia/ oraz tryb uproszczony, o którym mowa w art. 119-122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./ Postępowanie uproszczone pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konieczny jest wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W skardze na przewlekłość postępowania skarżący podnosi, że zwracał się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o wyznaczenie terminu sprawy poza kolejnością jej wpływu do Sądu, jednak Sąd ten nie uwzględnił jego wniosku nie nadając mu biegu. Trudno odnieść się do tego zarzutu skarżącego skoro w aktach sprawy brak dowodu potwierdzającego fakt wystąpienia z takim wnioskiem do Sądu. Nawet jednak jeśli przyjmiemy, że skarżący nie wykorzystał przewidzianych prawem, wskazanych wyżej możliwości przyspieszenia wyznaczenia terminu rozprawy lub nie uczynił tego w sposób skuteczny, należy stwierdzić, że w okolicznościach tej sprawy oczekiwanie na wyznaczenie terminu niemalże rok /na dzień wydawania niniejszego orzeczenia/ licząc od daty przedstawienia odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych stanowi naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i to pomimo tego, że przyczyną tej zwłoki był duży wpływ spraw przekraczający możliwości ich rozpoznania przez sąd. Również charakter sprawy, której przedmiotem jest przyznanie zasiłku okresowego, jej znaczenie dla skarżącego oraz stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości przemawia za stwierdzeniem, że w tej sprawie doszło do przewlekłości postępowania w rozumieniu powołanego art. 2 ustawy. Mając powyższe względy na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i stwierdził, że w tej sprawie miała miejsce przewlekłość postępowania. Sąd w oparciu o art. 12 ust. 3 ustawy uwzględnił również wniosek skarżącego w przedmiocie zalecenia Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie podjęcia odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie zobowiązując ten Sąd do wyznaczenia posiedzenia w tej sprawie w terminie dwóch miesięcy. Mając na względzie przedmiot sprawy i jej znaczenie dla skarżącego oraz okres oczekiwania na wyznaczenie terminu, ale także brak udowodnionych działań skarżącego w celu przyspieszenia rozpoznania sprawy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 4 ustawy przyznał skarżącemu od Skarbu Państwa odpowiednią sumę pieniężną określając ją na kwotę 300 zł. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 12 ust. 2, 3 i 4 ustawy Naczelny Sąd Administracyjny orzekła jak w pkt 1, 2 i 3 sentencji postanowienia.