I OPP 4/25

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia NSA Piotr Przybysz po rozpoznaniu w dniu 12 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi J.K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku w sprawie o sygn. akt II SA/Bk 581/25 ze skargi J.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Białymstoku z dnia 2 stycznia 2025 r. nr 406.844/E-1/XIX/24 w przedmiocie zasiłku celowego postanawia: oddalić skargę na przewlekłość postępowania. Pismem z 27 lutego 2025 r. J. K. (dalej także: "skarżący") złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. z 2 stycznia 2025 r. nr 406.844/E-1/XIX/24. Przy piśmie z 2 lipca 2025 r. skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku. W uzasadnieniu skargi skarżący wskazał, że przewlekłość postępowania w sprawie trwa od 55 lat, wskazał na naruszenia prawa do których w jego ocenie doszło w postępowaniu oraz na fakt udziału w postępowaniu tzw. "neosędziów". Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r. poz. 1725, dalej: "ustawa"), skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki. Konieczne jest zatem ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że jest ona nieuzasadniona. Stosownie zaś do art. 2 ust. 1 i 2 powołanej ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej, niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, biorąc pod uwagę charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej zawiłości, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być jednak oderwana od obowiązku sądu rozpoznania wszystkich wniesionych spraw bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Należy również zauważyć, że ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewną wskazówkę może stanowić jednak art. 14 tej ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, że ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia Naczelnego Sadu Administracyjnego z: 7 marca 2014 r., sygn. akt II OPP 14/14, 25 lipca 2013 r., sygn. akt II OPP 25/13, 19 sierpnia 2011 r., sygn. akt II OPP 27/11 i 3 października 2014 r., sygn. akt I OPP 101/14). Istotne są bowiem ustalenia faktyczne danej sprawy. W rozpoznawanej sprawie skarga wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku 28 lutego 2025 r. 5 marca 2025 r. skargę odesłano do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. w celu jej przesłania do sądu wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy. 4 kwietnia 2025 r. skarga wpłynęła do sądu wraz z odpowiedzią na skargę oraz aktami sprawy i tego samego dnia została zarejestrowana w Wydziale II Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Zarządzeniem z 30 kwietnia 2025 r. sprawę skierowano do rozpoznania na rozprawie. Zarządzeniem z 5 maja 2025 r. wyznaczono skład orzekający oraz termin rozpoznania sprawy na 3 czerwca 2025 r. Przy piśmie z 27 maja 2025 r. skarżący złożył wniosek oznaczony jako wniosek o wyłączenie sędziów, z jego treści wynikało jednak że jest to wniosek o zbadanie spełnienia przez trzech sędziów ze składu orzekającego wymogów niezawisłości i bezstronności. Zarządzeniami z 28 maja 2025 r. zdjęto sprawę z wokandy rozprawy oraz wylosowano skład orzekający do rozpoznania wniosku, jak również zwrócono się do sędziów o złożenie oświadczeń. Pismem z 2 czerwca 2025 r. skarżący złożył dodatkowo wniosek o zbadanie wymogów niezawisłości i bezstronności asesora sądowego. Zarządzeniem z 3 czerwca 2025 r. wylosowano skład orzekający co do wniosku o wyłączenie asesora oraz zwrócono się do asesora o złożenie oświadczenia, zaś postanowieniem z tego samego dnia odrzucono wniosek co do trzech sędziów WSA w Białymstoku. Przy piśmie z 10 czerwca 2025 r. skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie. Postanowieniami z 25 czerwca 2025 r. odrzucono zażalenie skarżącego oraz odrzucono wniosek o zbadanie spełnienia wymogów niezawisłości i bezstronności w zakresie asesora sądowego. Pismem z 2 lipca 2025 r. (data wpływu – 3 lipca 2025 r.) skarżący złożył skargę na przewlekłość postępowania przed WSA. Zarządzeniem z 3 lipca 2025 r. wyłączono wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy do odrębnych decyzji, zaś zarządzeniem z 7 lipca 2022 r. nadano bieg skardze z 2 lipca 2025 r. Skarga wraz z aktami sprawy wpłynęła do Naczelnego Sądu Administracyjnego 10 lipca 2025 r. Wobec powyższego należy stwierdzić, że od momentu wpływu skargi na decyzję do Sądu I instancji do dnia złożenia skargi na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Białymstoku upłynęło niespełna pięć miesięcy. Czas trwania postępowania sądowego nie przekroczył zatem dwunastu miesięcy o których mowa w art. 14 ustawy, a zatem zgodnie z utrwalonym orzecznictwem nie może stanowić o nieuzasadnionej zwłoce Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku. Odnosząc się natomiast do argumentów zawartych w skardze na przewlekłość należy przede wszystkim zauważyć, że zgodnie z zgodnie z art. 2 ust. 1 i 2 ustawy przedmiotem postępowania ze skargi na przewlekłość postępowania sądowego jest wyłącznie ocena prawidłowości i terminowości podejmowanych w sprawie czynności sądowych, zmierzających do rozpoznania sprawy. Przedmiotem tego postępowania nie jest natomiast ocena prawidłowości zapadłych w tym postępowaniu orzeczeń ani również jakiegokolwiek rodzaju kontrola działalności organów administracji publicznej w postępowaniu administracyjnym. Orzeczenia zapadłe w postępowaniu sądowym mogą być kwestionowane w ramach przysługujących stronie środków zaskarżenia na zasadach określonych w przepisach ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), zaś w celu zwalczania przewlekłości bądź bezczynności organów administracji publicznej stronie przysługuje wyłącznie skarga na przewlekłość lub bezczynność organu, także na zasadach określonych w przepisach powyższej ustawy. Z tych względów zarówno ewentualna wadliwość orzeczeń wydanych w postepowaniu sądowym jak i rozstrzygnięć zapadłych w postępowaniu administracyjnym, a także przewlekłość postępowania administracyjnego nie mają wpływu na zasadność rozpoznawanej skargi. Mając powyższe na uwadze, czynności podejmowane sprawie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku należy ocenić jako prawidłowe oraz podejmowane bez zbędnej zwłoki. Termin rozpoznania sprawy został pierwotnie wyznaczony na 3 czerwca 2025 r., a zatem niewiele ponad trzy miesiące po wniesieniu skargi, co nie wykazuje żadnych cech przewlekłości. Złożenie przez skarżącego wniosków o zbadanie spełnienia przez sędziów i asesora wymogów niezawisłości i bezstronności uruchomiło procedurę zmierzającą do ich rozpoznania, co musiało skutkować zdjęciem sprawy z wokandy rozprawy wyznaczonej na 3 czerwca 2025 r., z uwagi na konieczność rozpoznania wniosków skarżącego przed rozpoznaniem sprawy i podjęcia szeregu czynności z tym związanych. Skarżący był rzecz jasna uprawniony do skorzystania z uprawnienia procesowego przewidzianego w ustawie, jednakże musi w takiej sytuacji jaka wystąpiła w sprawie liczyć się z opóźnieniem w jej rozpoznaniu. Opóźnienie w rozpoznaniu sprawy wynikło zatem wyłącznie z działania skarżącego. Również czynności podejmowane w ramach rozpoznania powyższych wniosków należy ocenić jako prawidłowe oraz bezzwłoczne. Ponieważ sama prawidłowość wydanych w sprawie postanowień nie podlega ocenie w ramach rozpoznania skargi na przewlekłość postępowania sądowego, fakt nierozpoznania wniosków skarżącego zgodnie z jego życzeniem nie może świadczyć o przewlekłości postępowania w sprawie. Także kontrowersje związane z funkcjonowaniem Krajowej Rady Sądownictwa w obecnym kształcie i przedstawianiem przez ten organ nominacji sędziowskich pozostają bez wpływu na ocenę przewlekłości postępowania w sprawie, gdyż nie rzutują w żaden sposób na prawidłowość i terminowość czynności podejmowanych w sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego w procedowaniu sprawy przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku nie sposób dostrzec jakiegokolwiek stopnia przewlekłości. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy, orzekł jak w sentencji postanowienia.