I OPP 41/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędzia NSA Maria Rzążewska Sędzia NSA Elżbieta Stebnicka (spr.) po rozpoznaniu w dniu 15 listopada 2007 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Stowarzyszenia [...] w K. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie, sygn. akt II SAB/Kr 46/07 w sprawie ze skargi Stowarzyszenia [...] w K. na bezczynność Rady Miejskiej w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: 1. stwierdzić przewlekłość postępowania; 2. przyznać skarżącemu Stowarzyszeniu [...] w K. od Skarbu Państwa (Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie) kwotę 500 (słownie: pięćset) złotych. W dniu 20 kwietnia 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...] w K. na bezczynność Rady Miejskiej w T. w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej wraz z odpowiedzią Gminy Miasta T. na tę skargę. Zarządzeniem z dnia 9 maja 2007 r. sprawę skierowano na posiedzenie niejawne w dniu 18 maja 2007 r. Następnie wyznaczony w sprawie sędzia sprawozdawca zarządzeniem z dnia 18 maja 2007 r. postanowił o zdjęciu sprawy z wokandy posiedzenia niejawnego i przekazaniu akt sprawy Przewodniczącemu Wydziału celem rozdzielenia dokumentów dotyczących dwóch skarg – na bezczynność Prezydenta Miasta T. oraz na bezczynność Rady Miasta T. oraz o wezwaniu tych organów do udzielenia odpowiedzi na skargi. W punkcie trzecim zarządzenia wskazano na konieczność wystąpienia do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w T. o nadesłanie akt administracyjnych o stosownym numerze. W wykonaniu niniejszego zarządzenia pismami z dnia 21 maja 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wezwał Radę Miasta T. o udzielenie odpowiedzi na skargę Stowarzyszenia [...] w K. oraz Samorządowe Kolegium Odwoławcze w T. o nadesłanie akt administracyjnych sprawy. W dniu 6 czerwca 2007 r. do sądu wojewódzkiego wpłynęły żądane akta administracyjne. Sprawa została ponownie skierowana na posiedzenie niejawne, a następnie zdjęta z wokandy posiedzenia niejawnego i zarządzeniem z dnia 10 lipca 2007 r. skierowana do rozpoznania na rozprawie w dniu 3 września 2007 r. Następnie w dniu 12 lipca 2007 r. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła odpowiedź Rady Miasta T. na skargę Stowarzyszenia [...] w K. Na posiedzeniu w dniu 3 września 2007 r. Sąd odroczył rozprawę bez podania przyczyny odroczenia. Nowy termin ustalono na dzień 18 października 2007 r. Na posiedzeniu w dniu 18 października 2007 r. stwierdzono natomiast brak dowodu doręczenia organowi zawiadomienia o terminie rozprawy, wobec czego Sąd postanowił rozprawę w tym dniu odroczyć, a kolejny termin wyznaczyć z urzędu i poinformować o nim strony na piśmie. Zarządzeniem z dnia 22 października 2007 r. nową datę posiedzenia jawnego ustalono na dzień 8 listopada 2007 r., jednakże z uwagi na zawarty w piśmie strony skarżącej z dnia 6 listopada 2007 r. wniosek o wyłączenie od rozpoznawania w niniejszej sprawy sędziego sprawozdawcy, sprawa i tym razem została zdjęta z wokandy. W dniu 21 września 2007 r. do Naczelnego Sądu Administracyjnego za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wpłynęła skarga Stowarzyszenia [...] w K. na przewlekłość postępowania przed tym sądem wojewódzkim. W powyższej skardze podkreślono, iż zgodnie z treścią art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz.1198 ze zm.) sąd administracyjny powinien skargę rozpoznać w terminie 30 dni od dnia otrzymania akt sprawy wraz z odpowiedzią organu na skargę, natomiast w przedmiotowej sprawie "pierwszy termin rozprawy wyznaczono na dzień przypadający w terminie czterech miesięcy od dnia usunięcia wszelkich przeszkód do rozpatrzenia sprawy". Strona skarżąca podkreśliła również, że Sąd wyznaczając termin drugiego posiedzenia na dzień 18 października 2007 r. nie wziął pod uwagę zgłoszonych przez nią zastrzeżeń i kolejny raz zlekceważył termin 30 dni przewidziany w ustawie o dostępie do informacji publicznej. Wobec powyższego stowarzyszenie wniosło o stwierdzenie przewlekłości niniejszego postępowania sądowego, nakazanie Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie wyznaczenie terminu posiedzenia na dzień "przypadający w okresie 2 dni od otrzymania rozstrzygnięcia NSA w niniejszej sprawie" oraz o zasądzenie na jego rzecz kwoty 10 000 zł. Pismem z dnia 7 listopada 2007 r. Stowarzyszenie [...] w K. uzupełniło powyższą skargę na przewlekłość o dodatkowy zarzut naruszenia przez sąd wojewódzki art. 7 ustawy z dnia17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843) poprzez podjęcie przez Sąd czynności sądowych już po wniesieniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga Stowarzyszenia [...] na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie zasługuje na uwzględnienie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. – o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, Dz. U. nr 179, poz. 1843 – zwaną dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnienia przepisów nakazujących rozpoznanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Skarga Stowarzyszenia [...] w K. na przewlekłość postępowania dotyczy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie prowadzonej ze skargi na bezczynności organu w zakresie obowiązku udzielenia informacji publicznej. Stosownie do treści art. 21 pkt 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.) dla spraw tego typu ustawodawca przewidział 30-dniowy termin do rozpatrzenia skargi, liczony od dnia otrzymania przez Sąd akt wraz z odpowiedzią na skargę. Termin ten ma zastosowanie, o ile skarga nie wymaga usunięcia braków formalnych oraz gdy nie ma konieczności podjęcia innych czynności sądowych jeszcze przed wyznaczeniem rozprawy np. rozpoznania wniosku strony o przyznanie prawa pomocy. Innymi słowy od momentu kiedy skarga może zostać skierowana do rozpoznania wojewódzki sąd administracyjny powinien w terminie 30 dni wydać w jej przedmiocie rozstrzygnięcie. Powyższy termin ma charakter instrukcyjny i stanowi jedynie środek dyscyplinujący sąd do możliwie najszybszego rozpoznania spraw tej kategorii. Jeżeli zatem sąd termin ten nieznacznie przekroczy lub owo przekroczenie ma uzasadnione powody, to czynienie z tego powodu zarzutów sądowi jest nieuprawnione. W rozpoznawanej sprawie należy jednak podzielić stanowisko strony skarżącej i stwierdzić przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie. Działania sądu wojewódzkiego doprowadziły bowiem do nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie dysponując już w dniu 20 kwietnia 2007 r. odpowiedzią Gminy Miasta T. na skargę Stowarzyszenia [...] w K., niepotrzebnie pismem z dnia 21 maja 2007 r. wezwał Radę Gminy T. do nadesłania odpowiedzi na skargę. Nie było takiej konieczności, bowiem rada gminy jest organem jednostki samorządu terytorialnego, jaką jest gmina. Ponadto czekając na nadesłanie żądanej odpowiedzi Sąd winien - z uwagi na szczególnie krótki termin przewidziany ustawą o dostępie o informacji publicznej - wyznaczyć termin rozprawy. Obowiązku tego dopełnił jednak dopiero w dniu 10 lipca 2007 r. przy czym termin posiedzenia wyznaczył na dzień 3 września 2007 r. tj. niemalże po upływie dwóch miesięcy. Także dalsze działania sądu wojewódzkiego budzą wątpliwości. Na rozprawie w dniu 3 września 2007 r. Sąd odroczył posiedzenie bez podania jakiejkolwiek przyczyny. Zasadą postępowania sądowoadministracyjnego wyrażoną w art. 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) jest natomiast podejmowanie przez Sąd czynności zmierzających do szybkiego załatwienia sprawy i dążenie do rozstrzygnięcia na pierwszym posiedzeniu. Sąd zatem odraczając rozprawę bez wskazania powodów naruszył zarówno podany art. 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jak również art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Ponadto kolejny termin posiedzenia wyznaczono dopiero na dzień 18 października 2007 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie – jak bezsprzecznie wynika z protokołu rozprawy z dnia 3 września 2007 r. - nie uwzględnił wniosku Stowarzyszenia [...] o przyśpieszenie rozpoznania skargi, mimo iż strona skarżąca zwracała uwagę na przedmiot tej skargi oraz ustawowy termin 30 dni do jej rozpoznania. Natomiast dwie kolejne okoliczności, które uniemożliwiły Sądowi rozpoznanie sprawy były już od niego niezależne. Na posiedzeniu w dniu 18 października 2007 r. stwierdzono bowiem brak zwrotnego poświadczenia odbioru przez organ zawiadomienia o terminie rozprawy, a zatem wobec nieobecności organu na tym posiedzeniu rozprawę należało odroczyć. Następnie strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o wyłączenie sędziego, w związku z czym zarządzeniem z dnia 6 listopada 2007 r. sprawa została zdjęta z wokandy z dnia 8 listopada 2007 r. i do dnia dzisiejszego nie została jeszcze rozpoznana. W tym stanie rzeczy zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego należy stwierdzić, iż w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie wystąpiła przewlekłość postępowania. Przewlekłość ta nie ma jednak rażącego charakteru, dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny uwzględniając wniosek strony o zasądzenie z tego tytułu kwoty pieniężnej, za stosowną sumę uznał 500 zł. Na obecnym etapie postępowania w przedmiotowej sprawie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie powinien jak najszybciej rozpoznać wniosek skarżącego o wyłączenie sędziego, a następnie w terminie nie dłuższym niż 30 dni od prawomocnego zakończenia tego postępowania rozpoznać skargę Stowarzyszenia [...] w K. na bezczynność Rady Miejskiej w T. Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia przez sąd wojewódzki art. 7 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki należy podkreślić, iż rozpoznawaną skargę na przewlekłość postępowania Stowarzyszenie [...] w K. złożyło już po pierwszym posiedzeniu sądu, na którym to wyznaczony został drugi termin rozprawy. W takiej sytuacji zasada ekonomi procesowej i szybkości postępowania zwłaszcza w związku ze szczególną regulacją wynikającą z art. 21 pkt 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej wymagały uprzedniego rozpoznania sprawy. Dlatego też powyższy zarzut należy uznać za bezzasadny. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. – o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. Nr 179, poz. 1843), postanowił jak w sentencji.