I OPP 44/05

Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi Marka D. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we W. w sprawie ze skargi Marka D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 14 marca 2002 r. (...) w przedmiocie zasiłku okresowego 4/II SA/Wr 1074/02 postanawia stwierdzić, że w postępowaniu w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania, (...). Marek D. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie ze skargi Marka D. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 14 marca 2002 r. (...) domagając się stwierdzenia, że nastąpiła przewlekłość postępowania oraz przyznania odpowiedniej sumy pieniężnej od Skarbu Państwa. Z akt sprawy wynika, że Marek D. w maju 2002 r. zaskarżył do sądu administracyjnego decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia 14 marca 2002 r., którą utrzymana została w mocy decyzja Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w W. z dnia 28 lutego 2002 r., odmawiająca przyznania zasiłku okresowego. W skardze Marek D. wniósł o wyłączenie sędziów. Wniosek ten został oddalony postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2003 r. Następnie postanowieniem z dnia 15 kwietnia 2003 r. skarżący został zwolniony od kosztów sądowych. W czerwcu 2003 r. organ przedstawił odpowiedź na skargę wraz z aktami sprawy. Sprawa oczekuje na wyznaczenie terminu rozprawy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeżeli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki /art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. nr 179 poz. 1843 zwanej dalej ustawą/. Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym /przewlekłość postępowania/ oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeżeli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzucała przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Stosownie do przepisu par. 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 kwietnia 2003 r. - Regulaminu wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych /Dz.U. nr 169 poz. 1646/ sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oznacza, że sprawa wniesiona później nie może być rozpoznawana /nie można wyznaczyć terminu rozprawy/ przed rozpoznaniem spraw, które zostały wniesione do sądu wcześniej. Liczba spraw wniesionych do sądu jest przyczyną oczekiwania na wyznaczenie terminu rozprawy. Istnieją jednak podstawy do szybszego rozpoznania spraw wynikające bądź to wprost z przepisów ustaw, które określają terminy rozpoznawania spraw przez sąd, bądź to z przepisów regulujących tryb postępowania umożliwiający rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Ma to szczególne znaczenie w sprawach, których stopień faktycznej i prawnej zawiłości nie jest znaczny, a ich charakter prawny i znaczenie dla strony przemawia za szybszym rozpoznaniem sprawy. Takie możliwości stwarza zarządzenie rozpoznania sprawy poza kolejnością przez prezesa sądu, jeżeli strona przedstawi powody uzasadniające rozpoznanie sprawy poza kolejnością /par. 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia/ oraz tryb uproszczony, o którym mowa w art. 119-122 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. nr 153 poz. 1270 ze zm./. Przepisy regulujące postępowanie uproszczone mają zastosowanie także w sprawach, w których skargi zostały wniesione przed 1 stycznia 2004 r. i postępowanie nie zostało zakończone. Postępowanie uproszczone pozwala na szybsze rozpoznanie sprawy bez wyznaczania rozprawy, jednakże w przypadku, o którym mowa w art. 119 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, konieczny jest wniosek strony o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie występował wprawdzie o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu ani też z wnioskiem o rozpoznanie tej sprawy w trybie uproszczonym, to jednak należy stwierdzić, że w okolicznościach tej sprawy oczekiwanie na wyznaczenie terminu rozprawy ponad półtora roku licząc od daty przedstawienia odpowiedzi na skargę i akt administracyjnych stanowi naruszenie prawa skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki i to pomimo tego, że przyczyną tej zwłoki był duży wpływ spraw przekraczający możliwości ich rozpoznania przez sąd. Ustawa z dnia 17 czerwca 2004 r. nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 tej ustawy, który to przepis stanowi, że ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po wpływie 12 miesięcy. Skoro bowiem ponowna skarga może być wniesiona po upływie 12 miesięcy, to należy przyjąć, że o przewlekłości postępowania można mówić, jeżeli czas oczekiwania na wyznaczenie rozprawy w sprawie sądowoadministracyjnej przekracza znacząco 12 miesięcy. Również charakter sprawy, której przedmiotem jest odmowa przyznania zasiłku celowego, jej znaczenie dla skarżącego oraz stopień jej faktycznej i prawnej zawiłości przemawia za stwierdzeniem, że w tej sprawie doszło do przewlekłości postępowania w rozumieniu art. 2 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Mając na uwadze powyższe względy Naczelny Sąd Administracyjny uwzględnił skargę i stwierdził, że w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania. Sąd uwzględnił również żądanie skarżącego co do przyznania odpowiedniej sumy pieniężnej od Skarbu Państwa, określając tę sumę na kwotę 100 zł. Sąd miał na uwadze dotychczasowy okres oczekiwania w tej sprawie na wyznaczenie terminu rozprawy, przedmiot sprawy, brak inicjatywy skarżącego w zakresie wystąpienia z wnioskiem o rozpoznanie sprawy poza kolejnością wpływu lub w trybie uproszczonym, a także liczbę spraw tego samego rodzaju toczących się na skutek skarg wniesionych przez skarżącego. W tym stanie rzeczy na podstawie art. 12 ust 2 i 4 powołanej ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji postanowienia.