I OPP 5/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Marek Stojanowski, Sędziowie NSA: Zofia Flasińska (spr.), Grzegorz Czerwiński, po rozpoznaniu w dniu 6 lutego 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi H. B. na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1095/13 ze skargi kasacyjnej H. B. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2012 r., sygn. akt IV SA/Wr 77/12 w sprawie ze skargi H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] listopada 2011 r., nr SKO [...] w przedmiocie przyznania zasiłku stałego postanawia: 1. stwierdzić przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym, 2. przyznać H. B. od Skarbu Państwa – Naczelnego Sądu Administracyjnego sumę pieniężną w wysokości 2000 (dwa tysiące) złotych. Skarga H. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia [...] listopada 2011 r. w przedmiocie przyznania zasiłku stałego wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu 6 lutego 2012 r. (sygn. akt IV SA/Wr 77/12). Wyrokiem z dnia 18 lipca 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu oddalił tę skargę. Postanowieniem z dnia 27 lipca 2012 r. referendarz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Na skutek sprzeciwu skarżącego od tego postanowienia, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu rozpoznał wniosek skarżącego na nowo i przyznał mu prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z dnia 12 października 2012 r., I OPP 29/12 Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę H. B. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu w sprawie o sygn. akt IV SA/Wr 77/12. W okresie od listopada 2012 r. do marca 2013 r. toczyło się postępowanie przed Okręgową Radą Adwokacką we W. i w W. mające na celu wyznaczenie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu. W dniu 26 marca 2013 r. pełnomocnik skarżącego wniósł skargę kasacyjną od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjny we Wrocławiu z dnia 18 lipca 2012 r. Akta sprawy zostały przekazane do Naczelnego Sądu Administracyjnego w dniu 17 maja 2013 r. i zarejestrowane pod sygn. akt I OSK 1095/13. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I Izby Ogólnoadministracyjnej z dnia 30 października 2014 r. wyznaczono termin rozprawy w tej sprawie na dzień 15 stycznia 2015 r. Rozprawa w tym dniu została odroczona z uwagi na wniosek skarżącego, który chciałby osobiście uczestniczyć w rozprawie, a jest inwalidą i musi odpowiednio do swojego stanu zdrowia zorganizować transport do Sądu. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału I z dnia 20 stycznia 2015 r. wyznaczono kolejny termin rozprawy w tej sprawie na dzień 12 marca 2015 r. W dniu 22 stycznia 2015 r. H. B. wniósł skargę na przewlekłość postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1095/13, żądając zasądzenia od Skarbu Państwa – Naczelnego Sądu Administracyjnego kwoty 20 000 zł. Skarżący podniósł, iż od 2012 r. jego skarga kasacyjna nie została przez Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznana. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga H. B. na naruszenie jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w postępowaniu toczącym się przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w sprawie o sygn. akt I OSK 1095/13 zasługuje na uwzględnienie. Skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności tego sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm.). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz że zwłoka ta jest nieuzasadniona. Stosownie do art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost, jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Pewna wskazówka wynika jednak z art. 14 ustawy, który stanowi, że skarżący może wystąpić z nową skargą w tej samej sprawie po upływnie 12 miesięcy. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wskazuje się więc, iż ustawodawca uznał za przewlekłe takie postępowanie, które trwa dłużej niż 12 miesięcy. Przy czym, jeżeli postępowanie trwa dłużej niż 12 miesięcy nie oznacza to samo przez się, że nastąpiła przewlekłość postępowania w rozumieniu tej ustawy (por. postanowienia NSA: z dnia 7 marca 2014 r., II OPP 14/14, z dnia 25 lipca 2013 r., II OPP 25/13, z dnia 19 sierpnia 2011 r., II OPP 27/11, publikowane w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, www.nsa.gov.pl). Postępowanie sądowe w tej sprawie trwa już blisko 3 lata. Postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym we Wrocławiu od dnia wpływu skargi do dnia wydania wyroku trwało 5 miesięcy, a do dnia przekazania skargi kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego – 15 miesięcy. Natomiast postępowanie przez Naczelnym Sądem Administracyjnym, któremu strona skarżąca zarzuca przewlekłość, trwa 20 miesięcy. Z uwagi na to, że czas trwania postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym znacznie przekroczył 12 miesięcy, a sprawa dotyczy przyznania stronie zasiłku stałego z pomocy społecznej, co dodatkowo przemawia za jej szybkim rozpoznaniem, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że prawo skarżącego do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki zostało w tej sprawie naruszone. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, uwzględniając skargę H. B., stwierdził, że w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym w tej sprawie nastąpiła przewlekłość postępowania (art. 12 ust. 2 ustawy) oraz przyznał skarżącemu jako odpowiednią sumę pieniężną od Skarbu Państwa – Naczelnego Sądu Administracyjnego kwotę 2 000 zł (art. 12 ust. 4 ustawy). Określając wysokość przyznanej skarżącemu sumy pieniężnej z tytułu przewlekłości postępowania, Sąd miał na uwadze to, że działania skarżącego przyczyniły się do przedłużenia postępowania sądowego w tej sprawie. W postępowaniu przed Sądem I instancji skarżący złożył środek zaskarżenia od korzystnego dla siebie postanowienia w przedmiocie przyznania prawa pomocy. W okresie od listopada 2012 r. do marca 2013 r. toczyło się postępowanie przed Okręgową Radą Adwokacką we W. i w W. mające na celu wyznaczenie dla skarżącego pełnomocnika z urzędu, albowiem skarżący domagał się zmiany osoby wyznaczonego dla niego pełnomocnika, jak również wyznaczeni pełnomocnicy wnioskowali o zwolnienie od obowiązku reprezentacji skarżącego w tym postępowaniu. Ponadto w postępowaniu przed Naczelnym Sądem Administracyjnym skarżący wniósł o odroczenie rozprawy w dniu 15 stycznia 2015 r. z uwagi na to, że pomimo iż był reprezentowany przez pełnomocnika z urzędu, chciałby osobiście uczestniczyć w rozprawie. Istotne również jest to, że w tej sprawie wyznaczono już kolejny termin rozprawy na dzień 12 marca 2015 r. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 2 i ust. 4 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. orzekł jak w sentencji.