I OPP 71/11

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Włodzimierz Ryms Sędziowie NSA Zofia Flasińska Marek Stojanowski (spr.) po rozpoznaniu w dniu 6 października 2011 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi D. D. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa 5/11 w sprawie ze skargi D. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej postanawia oddalić skargę na przewlekłość postępowania. W dniu 15 września 2011 r. (data nadania w urzędzie pocztowym) D. D., działając przez swojego pełnomocnika, złożyła skargę na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie z jej skargi na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. nr [...] w przedmiocie potwierdzenia prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia nieruchomości poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. D. D. wniosła o stwierdzenie przewlekłości postępowania w toczącym się postępowaniu sądowoadministracyjnym o sygn. akt I SA/Wa 5/11 oraz o zasądzenie od Skarbu Państwa na jej rzecz kwoty 20 tys. złotych. W uzasadnieniu skargi wskazała, że nie otrzymała od Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie informacji dotyczących przebiegu postępowania, aż do dnia 8 sierpnia 2011 r., kiedy pełnomocnikowi skarżącej doręczono wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, następnie pełnomocnik skarżącej w dniu 5 września 2011 r. został zawiadomiony o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 21 października 2011 r. tj. prawie rok od daty wydania zaskarżonej decyzji, a blisko 11 miesięcy od daty wniesienia skargi do sądu administracyjnego. Skarżąca wskazała, że nastąpiło rażące naruszenie jej prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, gdyż postępowanie trwa zdecydowanie dłużej, niż jest to konieczne dla wyjaśnienia okoliczności faktycznych i prawnych istotnych dla jej rozstrzygnięcia. Skarżąca zwróciła uwagę, że Sąd rozpatrzył kwestię poprawności formalnej wniesionej skargi dopiero po upływie 10 miesięcy od daty jej wpływu. Z akt sprawy wynika, że skarga D. D. na decyzję Ministra Skarbu Państwa z dnia [...] października 2010 r. wpłynęła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wraz z odpowiedzią na skargę w dniu 3 stycznia 2011 r. W związku z dołączonym do skargi wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych. Następnie pełnomocnik skarżącej poinformował w piśmie z dnia 24 stycznia 2011 r. o uiszczeniu wpisu sądowego od skargi. Zarządzeniem z dnia 23 marca 2011 r. sędzia sprawozdawca skierował sprawę na termin rozprawy według kolejności wpływu. W dniu 28 lipca 2011 r. wezwano pełnomocnika skarżącej do uzupełnienia skargi przez nadesłanie 8 odpisów skargi wraz z załącznikami. Wezwanie Sądu zostało wykonane przez pełnomocnika skarżącej w dniu 16 sierpnia 2011 r. Zarządzeniem z dnia 26 sierpnia 2011 r. wyznaczono termin rozprawy na dzień 21 października 2011 r. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W przedstawionym stanie faktycznym skarga D. D. na przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy podnieść, iż skarga o stwierdzenie, że w postępowaniu przed wojewódzkim sądem administracyjnym nastąpiła przewlekłość postępowania może być uwzględniona, jeśli są podstawy do przyjęcia, że na skutek działania lub bezczynności sądu naruszone zostało prawo strony do rozpoznania jej sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki - Dz.U. Nr 179, poz. 1843 ze zm. - zwanej dalej ustawą). Konieczne jest więc ustalenie, że wystąpiła zwłoka w postępowaniu sądowym (przewlekłość postępowania) oraz, że zwłoka w postępowaniu sądowym jest nieuzasadniona. Stosownie do przepisu art. 2 ustawy, o nieuzasadnionej zwłoce można mówić wówczas, jeśli postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne do jego zakończenia, uwzględniając ocenę terminowości i prawidłowości czynności sądowych, ale także zachowań stron, a w szczególności strony, która zarzuca przewlekłość postępowania. Ocena ta nie może być oderwana od obowiązku sądu rozpoznawania wszystkich spraw wniesionych do sądu bez nieuzasadnionej zwłoki, przy zachowaniu zasady rozpoznawania spraw według kolejności ich wpływu oraz uwzględnieniu przepisów nakazujących rozpoznawanie niektórych rodzajów spraw w ustawowo określonych terminach. Ustawa nie określa wprost jaki okres oczekiwania na rozpoznanie sprawy należy uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Jednakże zgodnie z art. 14 ustawy ponowna skarga na przewlekłość postępowania w tej samej sprawie może być wniesiona po upływie 12 miesięcy. Oznacza to zatem, że ustawodawca uznał za przewlekłe postępowanie, które z przyczyn nieuzasadnionych trwa dłużej niż 12 miesięcy. Z analizy akt sądowych wynika, że wszelkie podjęte przez Sąd w toku tego postępowania czynności dokonano w rozsądnych terminach, nie naruszając zasady sprawności postępowania. Podkreślić należy, że niezwłocznie po nadesłaniu przez organ skargi D. D. wraz z aktami sprawy (3 stycznia 2011 r.), zawarty w skardze wniosek o przyznanie prawa pomocy został przekazany do rozpoznania referendarzowi sądowemu. Referendarz sądowy WSA w Warszawie postanowieniem z dnia 12 stycznia 2011 r. rozpoznał wspomniany wniosek. Upływ dziewięciu dni od wpływu skargi do Sądu do wydania postanowienia wpadkowego w kwestii prawa pomocy świadczy o znacznej sprawności postępowania sądowego. Po uiszczeniu wpisu sądowego od skargi, sprawa oczekiwała na termin rozprawy według kolejności wpływu. Okoliczność, że dopiero w lipcu 2011 r. dostrzeżono brak formalny skargi polegający na niedołączeniu odpowiedniej liczby jej odpisów, nie wpłynęła w żaden sposób na przedłużenie czasu oczekiwania sprawy na wyznaczenie terminu rozprawy. Zaznaczyć należy, iż stosownie do przepisu § 31 ust. 1 rozporządzenia Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 18 września 2003 r. Regulamin wewnętrznego urzędowania wojewódzkich sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 169, poz. 1646) sprawy wniesione do sądu rozpoznaje się według kolejności ich wpływu, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Zasada rozpoznawania spraw według kolejności wpływu oznacza, że sprawa skarżącego nie może być rozpoznana (nie można wyznaczyć terminu rozprawy) przed rozpoznaniem spraw wniesionych wcześniej. Istnieje jednak podstawa do rozpoznania sprawy poza kolejnością, w drodze zarządzenia prezesa sądu, jeżeli jest to uzasadnione (§ 31 ust. 2 powołanego rozporządzenia). Skorzystanie z tego trybu wymaga wystąpienia z takim wnioskiem przez stronę oraz podania okoliczności uzasadniających rozpoznanie sprawy poza kolejnością. Z akt nie wynika, aby skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika złożyła wniosek o przyspieszenie rozpoznania sprawy. Podkreślić należy, że przed wniesieniem skargi na przewlekłość postępowania (15 września 2011 r.) zostało wydane w dniu 26 sierpnia 2011 r. zarządzenie o wyznaczeniu terminu rozprawy na dzień 21 października 2011 r., a zatem sprawa zostanie rozpoznana w pierwszej instancji w dziesięć miesięcy od wpływu skargi do Sądu. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego czynności sądu zmierzające do wydania w sprawie rozstrzygnięcia podejmowane były terminowo i w prawidłowy sposób, a okresu oczekiwania na wyznaczenie rozprawy, w związku z brakiem wniosku strony o rozpoznanie sprawy poza kolejnością, nie można uznać za nieuzasadnioną zwłokę. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 12 ust. 1 ustawy orzekł o oddaleniu skargi na przewlekłość postępowania.