I OSK 1052/20

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2020-10-15

Skład orzekający: Marek Stojanowski, Mirosław Wincenciak, Marian Wolanin

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ prowadzący ewidencję gruntów i budynków może dokonać aktualizacji danych ewidencyjnych dotyczących granic i powierzchni działek na podstawie starszego operatu geodezyjnego, jeśli istnieją prawomocne orzeczenia sądów powszechnych (np. o zasiedzeniu) ustalające te granice i powierzchnie?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uchylił zaskarżony wyrok oraz decyzję organu, uznając, że organy i Sąd I instancji pominęły istotny fakt prawotwórczy w postaci prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu zasiedzenia, które ustaliło powierzchnię i granice działek. Ewidencja gruntów ma charakter informacyjny i nie może nieuwzględniać danych o prawie własności wynikających z prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych. Aktualizacja danych ewidencyjnych nie może prowadzić do zmiany zapisów dotyczących powierzchni prawa własności określonej w prawomocnym postanowieniu sądu powszechnego, zwłaszcza jeśli opiera się na danych sprzed daty wydania tego postanowienia.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków w zakresie przebiegu granic i powierzchni działek. Starosta wydał decyzję o zmianie granic i powierzchni, którą utrzymał w mocy Wojewódzki Inspektor Nadzoru Geodezyjny i Kartograficzny. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę właścicieli działek, uznając, że aktualizacja była zasadna na podstawie istniejących dokumentów. W skardze kasacyjnej właściciele zarzucili naruszenie przepisów prawa materialnego i procesowego, wskazując na istnienie prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych ustalających granice nieruchomości, które nie zostały uwzględnione.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie oraz zaskarżoną decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i zasądził od organu na rzecz skarżących zwrot kosztów postępowania sądowego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Marek Stojanowski Sędziowie Sędzia NSA Mirosław Wincenciak (spr.) Sędzia NSA Marian Wolanin po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M.P. i P.P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 874/19 w sprawie ze skargi M.P. i P.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków 1. uchyla zaskarżony wyrok oraz zaskarżoną decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...]; 2. zasądza od [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...] na rzecz M.P. i P.P. kwotę 800 (osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Zaskarżonym wyrokiem z 11 grudnia 2019 r., sygn. akt II SA/Rz 874/19, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie, dalej również jako "WSA", oddalił skargę M.P. i P.P. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego w [...], dalej jako "WINGiK", z dnia [...] czerwca 2019 r., nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian w operacie ewidencji gruntów i budynków. U podstaw rozstrzygnięcia Sądu I instancji legły następujące ustalenia oraz ocena prawna Decyzją WINGiK z dnia [...] czerwca 2019 r., utrzymano w mocy orzeczenie Starosty [...] znak: [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r. orzekającej o wprowadzeniu zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków w obrębie [...], miasto Z., polegającej na zmianie przebiegu granic i powierzchni działek nr: [...], [...], [...], [...] i [...] zgodnie z załącznikiem graficznym stanowiącym integralną część tej decyzji. W uzasadnieniu wyroku WSA wskazał, że wprowadzenie zmiany w operacie ewidencji gruntów i budynków obrębu [...], nastąpiło w trybie aktualizacji informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków, o którym mowa w art. 24 ust. 2a i 2b ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne (Dz.U. z 2019 r. poz. 725 ze zm.), dalej jako "p.g.k.". Zaznaczył przy tym, że niezgodność danych ewidencyjnych w przedmiotowej sprawie jest oczywista, bowiem wynika wprost z dokumentów już istniejących i włączonych do zasobu geodezyjnego i kartograficznego. WSA zgodził się ze stanowiskiem organu odwoławczego, że skoro dotychczasowy przebieg spornej granicy jest błędny i nie wynika z dokumentów, o których mowa w § 36 rozporządzenia, a dotychczasowe materiały źródłowe pozwalają na określenie nowego numerycznego opisu granic w sposób, o którym mowa w § 61 rozporządzenia, to należało dokonać stosownych zmian w drodze decyzji administracyjnej. Ponadto w jego ocenie zasadnie również przyjęto, że dokumentacja geodezyjna wpisana do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu [...] kwietnia 2019 r., pod identyfikatorem [...], pozwala usunąć popełniony wcześniej błąd i jest ona wystarczającą podstawą do aktualizacji operatu ewidencyjnego, w celu sprostowania błędnych danych. WSA uznał też, że wniosek o aktualizację informacji zawartych w operacie ewidencji gruntów i budynków złożony przez podmiot, który nie był właścicielem działki w dacie powstania błędu w operacie, ale obecnie legitymuje się prawem własności nieruchomości nabytym w drodze jej zasiedzenia, uznać należy za dopuszczalny i podlegający merytorycznemu rozpatrzeniu przez organy administracji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wnieśli M.P. oraz P.P., zaskarżając go w całości. W skardze kasacyjnej zarzucili naruszenie: 1) przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.", w zw. z art. 151 p.p.s.a. i art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy l i II instancji decyzji i tym samym nieuzasadnione oddalenie skargi wniesionej przez skarżących z uwagi na dokonanie błędnej subsumpcji przepisu prawa materialnego w ustalonym stanie faktycznym sprawy skutkujące niewłaściwym przyjęciem, że w sprawie zaistniały okoliczności do przeprowadzenia aktualizacji danych zgromadzonych w operacie ewidencji gruntów i budynków na podstawie decyzji administracyjnej podczas, gdy aktualizacja została przeprowadzona na podstawie dokumentu archiwalnego i w zakresie naruszającym granice nieruchomości prawomocnie ustalone w odrębnym postępowaniu sądowym; 2) przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., art. 113 p.p.s.a. oraz art. 24 ust. 2b pkt 1 ppkt 3 p.g.k., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy I i Il instancji decyzji i tym samym nieuzasadnione oddalenie skargi wniesionej przez skarżących z uwagi na brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, co skutkowało brakiem wyczerpującego ustalenia stanu faktycznego sprawy i pominięcia okoliczności związanej z poprzednio dokonaną aktualizacją operatu ewidencji gruntów budynków na podstawie prawomocnego orzeczenia wydanego w postępowaniu sądowym przed Sądem Okręgowym w [...] (sygn. akt [...]), gdzie dokonano ustalenia granic spornych nieruchomości, a które to ustalenia nie zostały zakwestionowane na drodze prawnej; 3) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. i § 36 rozporządzenia Ministra Rozwoju Regionalnego i Budownictwa z dnia 29 marca 2001 r. w sprawie ewidencji gruntów i budynków, poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy I i Il instancji decyzji i tym samym bezzasadne oddalenie skargi z uwagi na dokonanie błędnej subsumpcji przepisu prawa materialnego w ustalonym stanie faktycznym sprawy skutkujące niewłaściwym przyjęciem, że operat sporządzony w 1986 r., przy podziale działki nr [...] stanowi źródłowe dane, które mogą służyć wykazaniu faktycznych granic przedmiotowych działek podczas, gdy w późniejszym okresie do państwowego zasobu geodezyjnego kartograficznego wprowadzono operat będący skutkiem przeprowadzenia postępowania o zasiedzenie nieruchomości postępowania o wznowienie znaków granicznych (które powielało ustalenia zawarte w postępowaniu sądowym), który potwierdził ostateczne granice spornych działek; 4) naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 113 p.p.s.a. i art. 24 ust. 2b p.g.k., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy I i Il instancji decyzji i tym samym nieuzasadnione oddalenie skargi wniesionej przez Skarżących z uwagi na brak dostatecznego wyjaśnienia sprawy, co skutkowało niezasadnym uznaniem, że przeprowadzenie ponownych pomiarów w terenie i ustalenie, że istnieje różnica w odległości istniejących granic od wykazanych na operacie z 1986 r. o przeszło 1,15 m i w związku z tym dokonanie aktualizacji w operacie ewidencji gruntów i budynków na tej podstawie nie stanowi naruszenia art. 24 ust. 2b p.g.k., poprzez przekroczenie kompetencji organów administracji publicznej do ustalenia nowych granic nieruchomości, pomimo znajdującego się w obrocie prawnym orzeczenia sądowego w tym względzie; 5) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 3 i 5, art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2018 poz. 2096 ze zm.), dalej jako "k.p.a.", art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy I i ll instancji decyzji i tym samym brak pełnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, a co za tym idzie dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez pominięcie faktu ostatecznego ustalenia granic spornych działek w toku postępowania sądowego o zasiedzenie nieruchomości, potwierdzonych następnie w toku postępowania o wznowienie znaków granicznych, które to granice zostały uwzględnione w państwowym zasobie geodezyjnym i kartograficznym, a sama dokumentacja w tym względzie posiada pierwszeństwo w porównaniu z odnalezioną archiwalną dokumentacją z 1986 r., która nie może stanowić obecnie podstawy do przeprowadzenia aktualizacji operatu ewidencji gruntów i budynków według danych zgromadzonych w archiwalnej dokumentacji; 6) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 105 § 3 i 5, art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy I i Il instancji decyzji, a tym samym brak pełnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, skutkującego dokonaniem dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego poprzez nie odniesienie się do okoliczności związanych z prowadzonymi poprzednio postępowaniami o zasiedzenie nieruchomości i o wznowienie znaków granicznych oraz do okoliczności związanych z wpisaniem ustaleń zawartych w tych postępowaniach do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego; 7) naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 1 p.p.s.a. w zw. z art. 151 p.p.s.a., art. 105 § 3 i 5, art. 7 k.p.a., art. 77 k.p.a. i art. 80 k.p.a., poprzez dokonanie nieprawidłowej kontroli wydanych przez organy I i Il instancji decyzji, a tym samym brak pełnego i wyczerpującego zebrania materiału dowodowego w sprawie, skutkującego dokonaniem dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, poprzez nie odniesienie się do zarzutów Skarżących związanych z potwierdzeniem autentyczności odnalezionego operatu z 1986 r., a m.in. z uwagi na fakt, że operat ten zawiera oznaczenie nieruchomości dokonane w wyniku podziału nieruchomości, który nastąpił dopiero w 2010 r.; W oparciu o powyższe zarzuty skarżący kasacyjnie wnieśli o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i rozpoznanie skargi, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W uzasadnieniu skarżący kasacyjnie podnieśli, że w przedmiotowej sprawie "nie zaszły okoliczności faktyczne do przeprowadzenia procedury aktualizacji informacji w ewidencji gruntów budynków na podstawie decyzji administracyjnej". W ich ocenie zarówno organy jak i WSA nie wzięły pod uwagę okoliczności związanych z przeprowadzonym poprzednio postępowaniem o zasiedzenie nieruchomości. Skarżący powołali się na prawomocne postanowienie Sądu Okręgowego w [...] z dnia [...] marca 2016 r., sygn. akt [...], jak też okoliczności związane z postępowaniem o wznowienie znaków granicznych, które potwierdziło dotychczasowe ustalenia w zakresie przebiegu granic działek ewidencyjnych [...], [...], [...], [...], [...], [...], powołując się na protokół wznowienia znaków granicznych z [...] sierpnia 2017 r. Podkreślili przy tym, że wnioskodawca niniejszego postępowania – R.K., bez jakichkolwiek zastrzeżeń podpisał powyższy protokół. Zdaniem skarżących kasacyjnie korekta granicy miała w istocie służyć zmianie granic nieruchomości, których przebieg został prawomocnie ustalony. W ich ocenie również organy administracji przekroczyły delegację ustawową, bowiem nie zaistniały podstawy do wykonania kolejnego opracowania geodezyjnego. Wskazali też, że organy naruszyły przepisy postępowania, wyręczając wnioskodawcę, bowiem to na wnioskodawcy spoczywał ciężar przedłożenia dokumentów pozwalających na dokonanie przedmiotowej aktualizacji. Skarżący kasacyjnie podnieśli także brak możliwości przyznania mocy dowodowej operatowi z 1986 r. W odpowiedzi na skargę kasacyjną R.K. wniósł o jej oddalenie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W świetle art. 174 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie, 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, ponieważ w świetle art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Jeżeli zatem nie wystąpiły przesłanki nieważności postępowania wymienione w art. 183 § 2 p.p.s.a., a w rozpoznawanej sprawie przesłanek tych brak, to Sąd związany jest granicami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że Sąd nie jest uprawniony do samodzielnego dokonywania konkretyzacji zarzutów skargi kasacyjnej, a upoważniony jest do oceny zaskarżonego orzeczenia wyłącznie w granicach przedstawionych we wniesionej skardze kasacyjnej. Skarga kasacyjna zawiera usprawiedliwione podstawy. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy p.g.k. oraz przepisy rozporządzenia, które normują problematykę tworzenia, utrzymania i aktualizacji ewidencji gruntów i budynków. Ewidencja gruntów i budynków jest jednolitym dla kraju i systematycznie aktualizowanym zbiorem informacji o gruntach, budynkach i lokalach, ich właścicielach oraz innych osobach fizycznych lub prawnych władających tymi gruntami, budynkami i lokalami. Zapisy w ewidencji gruntów mają charakter informacyjny. Rejestr ewidencji gruntów jest bowiem jedynie odzwierciedleniem aktualnego stanu prawnego dotyczącego danej nieruchomości. Nie ma charakteru konstytutywnego, co oznacza, że nie tworzy nowego stanu prawnego nieruchomości, a jedynie potwierdza stan faktyczny i prawny gruntów, budynków i lokali wynikający z dokumentów, które stanowiły podstawę do odnotowania stanu faktycznego i prawnego. Postępowanie mające na celu aktualizację operatu ewidencyjnego ma charakter rejestrowy, czyli wtórny względem zdarzeń prawnych, z których wynikają zmiany danych podlegających ujawnieniu w ewidencji. Jak sama nazwa wskazuje, istotą ewidencji jest ewidencjonowanie, czyli spisywanie (rejestrowanie) zaistniałego stanu prawnego gruntu, budynku lub lokalu. Nie ulega wątpliwości, że rolą ewidencji nie jest rozstrzyganie sporów własnościowych. W ramach postępowania ewidencyjnego nie może zatem dojść do załatwienia sporu o granice nieruchomości lub ich powierzchnię, ponieważ organy prowadzące ewidencję (starostowie) nie są uprawnione do rozstrzygania tego rodzaju kwestii. Mogą jedynie badać, czy na podstawie udostępnionych dokumentów dotyczących ustalenia granic i powierzchni nieruchomości, zasadnym jest wprowadzenie zmian w ewidencji. Kontrolowane przez Sąd I instancji postępowanie aktualizacyjne, zakończone decyzją wydaną na podstawie art. 24 ust. 2a-2c p.g.k., wprowadzającą zmiany w powierzchni działek skarżących i uczestników postępowania aktualizacyjnego, było postępowaniem wnioskowym, zainicjowanym wnioskiem R.K. Przypomnieć należy, że aktualizacja danych zawartych w ewidencji gruntów na wniosek podmiotów uprawnionych może nastąpić wyłącznie po przedłożeniu przez nich dokumentów uzasadniających potrzebę aktualizacji, przy czym w trybie aktualizacji nie można uwidaczniać zmian nie objętych nowym zdarzeniem prawnym rozumianym jako zdarzenie powstałe po wprowadzeniu do ewidencji danych kwestionowanych. Nanoszone na wniosek zmiany w ewidencji muszą być udokumentowane i nowopowstałe w stosunku do obecnych danych ewidencyjnych. Według § 45 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia aktualizacja operatu ewidencyjnego następuje poprzez wprowadzenie udokumentowanych zmian do bazy danych ewidencyjnych w celu wyeliminowania danych błędnych. Możliwość dokonania aktualizacji ewidencji gruntów i budynków celem wyeliminowania danych błędnych jest w dużej mierze zależna od okoliczności danej sprawy, a więc nie tylko rodzaju i charakteru błędnej informacji, ale również rodzaju danych zgromadzonych w bazie danych, oraz zbioru dokumentów uzasadniających wpisy do bazy danych. Dokonywanie zmian w ewidencji gruntów i budynków przez korygowanie błędów nie jest zatem wyłączone, jeżeli pozostaje to w zgodzie ze stanem prawnym, który ewidencja ma odzwierciedlać, a nie tworzyć. Z niespornych w sprawie ustaleń wynika, że organ I instancji zlecił uprawnionemu podmiotowi wykonanie opracowania geodezyjnego, które pozwoliłoby na ocenę, czy wskazywany przez R.K. kamień betonowy stanowi znak graniczny pomiędzy działkami nr [...], [...], [...], i [...]. Operat techniczny z przeprowadzonych prac został wpisany w dniu [...] grudnia 2019 r. do ewidencji państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego pod numerem ewidencyjnym [...]. Z treści operatu wynika, że w terenie odnaleziono betonowe znaki graniczne w punktach [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...]wyznaczające granice działki nr [...]. W odległości 1,15 m od punktu [...]na zachód znajduje się betonowy znak graniczny, któremu geodeta nadał nr [...], a R.K. potwierdził, że jest to znak graniczny z pierwotnego podziału działki nr [...] na działki [...] i [...]. Wskazano również, że został odszukany operat wpisany do ewidencji Wojewódzkiego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w dniu [...] lutego 1986 r. nr [...] z podziału działki nr [...] położonej w [...] . Ponadto stwierdzono, że skoro wykonawca prac nie porównał współrzędnych X,Y zamierzonego znaku granicznego oznaczonego numerem [...] ze współrzędnymi wynikającymi z operatu podziału działki nr [...] na [...] i [...] z 1986 r., to zaistniała potrzeba zlecenia dodatkowego opracowania, mającego na celu przeanalizowanie operatu technicznego z podziału działki nr [...] na działki nr [...] i [...] i porównania danych z tego operatu z danymi wynikającymi z pomiaru oraz z danymi obecnie obowiązującymi. Podczas zleconych prac wyszło na jaw, że do Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej dnia [...] czerwca 2017 r. zostały zgłoszone prace geodezyjne polegające na wznowieniu znaków granicznych działek nr [...] i [...] położonych w [...]. Operat techniczny ze wznowienia znaków granicznych działek nr [...] i [...] wpisany został do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego dopiero dnia [...] marca 2019 r. Protokół wznowienia znaków granicznych spisany został w dniu [...] sierpnia 2017 r. i podpisany przez właścicieli działek nr [...] i [...] oraz [...], [...] i [...]. W ocenie organu I instancji w operacie z 1986 r. zawarte są dane źródłowe, które mogą być podstawą wykazania przebiegu granicy pomiędzy działkami nr: [...], [...], [...], [...] i [...]. W operacie tym zawarte są współrzędne punktów w układzie "[...]" opisujące przebieg granic działek nr [...] i [...], które następnie zostały przetransformowane na obecnie obowiązujący układ współrzędnych "[...]". Natomiast kwestionowane przez R.K. obecnie obowiązujące dane dotyczące przebiegu granic działek nr [...], [...], [...] i [...] wykazane zostały na podstawie operatu nr [...] z odnowienia ewidencji gruntów obrębu [...]. Tym samym przedmiotem prowadzonego postępowania – jak podał organ I instancji – była eliminacja błędu popełnionego podczas odnowienia operatu ewidencyjnego w 1995 r. Odnosząc się do przedstawionej argumentacji, którą zaaprobował Sąd I instancji, wskazać należy, że organy i Sąd I instancji pominęły istotny fakt prawotwórczy, a mianowicie postanowienie Sądu Okręgowego w [...] (sygn. akt [...]) o stwierdzeniu zasiedzenia przez R.K. nieruchomości wskazanej w postanowieniu tego Sądu jako działki [...] i [...]. Wbrew twierdzeniom organu odwoławczego, artykułowanym szczególnie dobitnie w uzasadnieniu decyzji kasatoryjnej z dnia [...] sierpnia 2018 r., ewidencja gruntów nie może nieuwzględniać danych o prawie własności wynikających z postanowień ww. orzeczenia sądu powszechnego. W analizowanej sprawie już samo porównanie powierzchni działek R.K., określonej w postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] z powierzchnią określoną w załączniku graficznym do decyzji Starosty [...] z dnia [...] kwietnia 2019 r., wskazuje na różnice. Przyjęcie argumentacji organu za prawidłową oznaczałoby, że w trybie postępowania w przedmiocie wprowadzania zmian w ewidencji gruntów można byłoby zmieniać zapisy ewidencji gruntów dotyczące powierzchni prawa własności, którą określono w prawomocnym postanowieniu sądu powszechnego stwierdzającego nabycie własności w drodze zasiedzenia, w oparciu o kolejny operat geodezyjny odwołujący się do stanu prawnego i faktycznego sprzed daty wydania tego postanowienia przez sąd powszechny. Na etapie skargi do Sądu I instancji M. i P.P. podnosili, że ewentualne zmiany zapisów w ewidencji gruntów muszą respektować postanowienia prawomocnego postanowienia Sądu Okręgowego w ww. sprawie. Jednakże zagadnienie to w ogóle nie było przedmiotem oceny Sądu I instancji. W każdym razie z uzasadnia wyroku nie wynika aby WSA w Rzeszowie analizował ten problem. Zwrócić też należy uwagę, że postępowanie w przedmiocie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów nie odnosi się ze swojej istoty do kwestii rozgraniczenia gruntów. Postępowanie w sprawie wprowadzenia zmian w ewidencji gruntów, uregulowane w rozdziale 4 p.g.k., jest odrębnym postępowaniem od postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości uregulowanym w rozdziale 6 tej ustawy. Postępowanie ewidencyjne prowadzone przez starostów ma na celu wprowadzanie określonych informacji podmiotowych i przedmiotowych dotyczących działek ewidencyjnych do operatu ewidencyjnego, a jedną z tych informacji jest wskazanie przebiegu granic działek ewidencyjnych (ustalenie przebiegu granic działek ewidencyjnych dokonywane jest zgodnie z zasadami określonymi w § 36 do § 39 rozporządzenia). Natomiast według art. 29 p.g.k. rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów, a organami właściwymi są wójtowie (burmistrzowie, lub prezydenci miast) oraz w wypadkach określonych w ustawie, sądy. Zakres przedmiotowy tych postępowań jest różny. Przedmiotem rozgraniczenia są nieruchomości. Istotą sporu o rozgraniczenie, który najpierw musi być zainicjowany w trybie administracyjnym, jest spór o zasięg prawa własności sąsiadujących nieruchomości, obrazowany przez spór co do przebiegu granic. Rozgraniczenie jest urzędowym ustaleniem przebiegu granicy pomiędzy sąsiadującymi nieruchomościami, a jego istotą jest ustalenie, do jakich granic sięga prawo właściciela; inaczej ujmując, przedmiotem rozgraniczenia jest ustalenie zasięgu prawa własności w stosunku do gruntów sąsiednich. Tym samym przedmiotem rozgraniczenia są nieruchomości (a nie działki ewidencyjne). Prawodawca określa też rodzaje rozstrzygnięć w tego rodzaju sprawach, wskazane w art. 33 i art. 34 p.g.k. W rozpoznawanej sprawie uznanie stanowiska organów i Sądu I instancji, akceptującego wskazanie przez R.K. kamienia na gruncie jako punktu granicznego, za prawidłowe, oznaczałoby, że wraz ze zmianą w ewidencji gruntów jednocześnie dokonano rozgraniczenia gruntu w postępowaniu administracyjnym prowadzonym przez starostę, a nie wójta, burmistrza, prezydenta. Stanowiłoby to naruszenie procedury oraz przepisów o właściwości rzeczowej organów. Z tych względów zarzuty skargi kasacyjnej w zakresie naruszenia prawa materialnego, tj. art. 24 ust. 2b pkt 2 p.g.k. jak i procesowego poprzez niedostrzeżenie przez Sąd I instancji uchybień w zakresie ustaleń faktycznych, należało uznać za uzasadnione. Ponownie prowadząc postępowanie organ uwzględni wskazania i wykładnię zawarte w uzasadnieniu niniejszego wyroku. W szczególności organ zbada powierzchnię działek w powołanym postanowieniu Sądu Okręgowego w [...] oraz weźmie pod uwagę mapy i inne dokumenty geodezyjne, które były podstawą orzekania sądu powszechnego. Z tych względów na podstawie art. 188 p.p.s.a. w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji. O kosztach postępowania sądowego orzeczono na postawie art. 203 pkt 1 p.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło