I OSK 1167/05

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska, Sędziowie NSA Irena Kamińska (spr.), Jolanta Rajewska, Protokolant Tomasz Zieliński, po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2006 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej K. K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 kwietnia 2005r. sygn. akt II SA/Wa 2450/04 w sprawie ze skargi K. K. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dyscyplinarnego oddala skargę kasacyjną Wyrokiem z dnia 25 kwietnia 2005r., sygn. akt II SA/Wa 2450/04, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę K. K. na orzeczenie Komendanta Głównego Policji nr [...] z dnia [...] utrzymujące w mocy orzeczenie Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...], odmawiające uchylenia orzeczenia nr [...] z dnia [...]. W uzasadnieniu wyroku Sąd Wojewódzki wskazał, iż procesową podstawą zaskarżonych decyzji są art. 135 r oraz 135 s ustawy z dnia 6 kwietnia 1990r. o Policji. Wojewódzki Komendant Policji w [...], zdaniem Sądu słusznie przyjął, iż wobec naruszenia art. 135 m ust. 1 orzeczenie z dnia [...] wydano z naruszeniem obowiązujących przepisów i z urzędu postanowieniem nr [...] z dnia 17 maja 2004r. wszczął postępowanie w sprawie. Następnie postanowieniem z dnia 7 czerwca 2004r. powołał komisję, która po przeprowadzeniu analizy akt postępowania przedstawiła w dniu 16 czerwca 2004r. sprawozdanie, w którym stwierdziła, że zebrany materiał dowodowy w sposób przekonywujący uprawdopodabnia popełnienie przez K. K. zarzucanego mu czynu. Odnosząc się do zarzutu naruszenia przez organ zasady domniemania niewinności, Sąd stwierdził, iż postępowanie dyscyplinarne toczy się wedle innych zasad niż postępowanie karne i jeśli zebrane w toku tego postępowania dowody wskazują na winę obwinionego, wówczas organ ma prawo do jego ukarania. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł K. K., reprezentowany przez adwokata, domagając się uchylenia zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi, który wydał orzeczenie. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił: 1. Naruszenie prawa materialnego, a mianowicie: a) art. 135 r ust.1, pkt 3 ustawy o Policji – poprzez błędną wykładnię, że przepis ten może mieć zastosowanie w sytuacji gdy postępowanie dyscyplinarne toczy się, podczas gdy z literalnego brzmienia zapisu ustawy wznowienie postępowania dyscyplinarnego, także z urzędu, dotyczyć może jedynie postępowań zakończonych prawomocnie . b) art.135 l ust. 1 w zw. z art. 135 m ust.l ustawy o Policji - poprzez błędna wykładnię, że brak realizacji obowiązku powołania komisji może być konwalidowany po wydaniu orzeczenia w postępowaniu odwoławczym (tj. w trybie wznowienia postępowania z urzędu ) pomimo braku takiej możliwości w obowiązującym stanie prawnym, oraz pomimo jednoznacznego uregulowania, że w postępowaniu odwoławczym rozpoznanie następuje na podstawie stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu dyscyplinarnym, a uzupełnienie materiału dowodowego może następować poprzez zlecenie rzecznikowi dyscyplinarnemu przeprowadzenia określonych czynności dowodowych. c) art. 135 n ust. 4 ustawy o Policji - poprzez, pominięcie, ze wyższy przełożony dyscyplinarny jako organ odwoławczy winien zastosować przy rozpoznawaniu odwołania jedną z trzech możliwości rozstrzygnięcia, a nie był uprawniony do wznawiania postępowania z urzędu, i to w celu konwalidowania istotnego braku powstałego przed wydaniem orzeczenia rozpatrującego odwołanie. d) art.135 r ust. 6 i 8 ustawy o Policji poprzez pominięcie, że rozstrzygnięcie o wznowieniu postępowania z urzędu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] było niedopuszczalne, albowiem przyczyną wznowienia była działalność tego organu (brak powołania komisji) co skutkowało konieczność rozstrzygnięcia o wznowieniu przez przełożonego wyższego - Komendanta Głównego Policji. 2. naruszenia prawa procesowego, mianowicie : a) art. 125 § 1 pkt. 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, poprzez pominięcie celowości rozważenia zawieszenia z urzędu postępowania sądowo administracyjnego wobec toczącego się postępowania karnego, zwłaszcza jeżeli zważyć na tożsamość zarzutu w postępowaniu dyscyplinarnym i karnym, oraz. toczące się postępowanie sądowo administracyjne przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Poznaniu. b) art. 141 § 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez ogólnikowość i niepełność uzasadnienia zwłaszcza w części dotyczącej podnoszonych w skardze zarzutów i przyczyn ich nieuwzględnienia. Wskazane wyżej uchybienia miały w ocenie skarżąceg istotny wpływ na treść orzeczenia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, a z urzędu bierze jedynie pod uwagę nieważność postępowania sądowego. Ponieważ w niniejszej sprawie nie zachodzi nieważność postępowania sądowego, to Naczelny Sąd Administracyjny dokonał oceny zaskarżonego wyroku zgodnie z zarzutami skargi. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 135 r ust.1, pkt 3 ustawy o Policji, należy podkreślić, iż przepis ten stwarza możliwość wznowienia postępowania dyscyplinarnego prawomocnie zakończonego w przypadku stwierdzenia, że orzeczenie wydano z naruszeniem obowiązujących przepisów, jeżeli mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia. Wbrew temu, co podnosi skarżący, postępowanie dyscyplinarne w rozpoznawanej sprawie było prawomocnie zakończone. Zgodnie bowiem z treścią atr. 135 o. ust. 1 ustawy o Policji, orzeczenie lub postanowienie staje się prawomocne: 1) z upływem terminu do wniesienia odwołania lub zażalenia, jeżeli go nie wniesiono, 2) w dniu wydania orzeczenia lub postanowienia przez organ odwoławczy. Tym samym organ - w sytuacji stwierdzenia okoliczności, o których mowa w w pkt 3 wyżej powołanego art. 135 r ust. 1 – uprawniony był do wznowienia z urzędu postępowania dyscyplinarnego. Trudno zgodzić się również z zarzutem skargi kasacyjnej w przedmiocie braku możliwości konwalidacji naruszenia, jakie miało miejsce przy wydawaniu orzeczenia Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...] nr [...] z dnia [...]. Brak powołania komisji - do czego organ zobowiązany był dyspozycją art. 135 m ust. 1 ustawy o Policji – stanowił naruszenie obowiązujących przepisów w stopniu mogącym mieć wpływ na treść orzeczenia. W ocenie Sądu wznowienie postępowania dyscyplinarnego z urzędu umożliwiło powołanie takiej komisji i tym samym uchybienie proceduralne, które wystąpiło na etapie postępowania odwoławczego w trybie zwyczajnym, mogło być konwalidowane. Jednocześnie należy podkreślić, iż wobec stanowiska komisji, potwierdzającego prawdopodobieństwo popełnienia przez skarżącego zarzucanego mu czynu, brak było podstaw do uchylenia poprzedniej decyzji. Nie można podzielić zarzutu skarżącego w przedmiocie naruszenia art. 135 n ust. 4 ustawy o Policji. Wprawdzie stosownie do treści powołanego przepisu organ odwoławczy może zaskarżone orzeczenie: - utrzymać w mocy albo - uchylić w całości albo w części i w tym zakresie uniewinnić obwinionego, odstąpić od ukarania, względnie wymierzyć inną karę, bądź uchylając to orzeczenie – umorzyć postępowanie dyscyplinarne w pierwszej instancji, albo - uchylić w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez przełożonego dyscyplinarnego, gdy rozstrzygnięcie sprawy wymaga przeprowadzenia czynności dowodowych w całości lub w znacznej części, to przepis ten odnosi się do postępowania zwykłego. Wobec wydania przez organ postanowienia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego z urzędu, toczyło się ono w trybie tzw. postępowania wznowieniowego. Tym samym, podnoszone przez skarżącego w tym zakresie kwestie nie mają w rozpoznawanej sprawie zastosowania, bowiem w postępowaniu wznowieniowym, stosownie do treści art. 135 s. ust. 1 powołanej ustawy, wydaje się orzeczenie: 1) uchylające dotychczasowe orzeczenie i stwierdzające uniewinnienie ukaranego lub umorzenie postępowania dyscyplinarnego, albo 2) zmieniające dotychczasowe orzeczenie i wymierzające inną karę dyscyplinarną, albo 3) odmawiające uchylenia dotychczasowego orzeczenia. Wznawiając postępowanie dyscyplinarne organ, zgodnie z dyspozycją pkt 3) wyżej powołanego art. 135 s. ust. 1, uprawniony był do wydania orzeczenia odmawiającego uchylenia orzeczenia nr [...] z dnia [...]. Trudno również uznać za trafny zarzut naruszenia art.135 r ust. 6 i 8 ustawy o Policji wyrażającego się wznowieniem postępowania z urzędu przez Komendanta Wojewódzkiego Policji w [...], podczas gdy przyczyną wznowienia była działalność tego organu. Jak już wcześniej wspomniano, niepowołanie komisji przez Komendanta Wojewódzkiego Policji stanowiło, w ocenie Sądu, uchybienie proceduralne i nie może być traktowane jako działalność organu w rozumieniu powołanego wyżej art. 135 r. ust 8. W konsekwencji nie zachodziła konieczność rozstrzygnięcia o wznowieniu postępowania dyscyplinarnego przez wyższego przełożonego tj. Komendanta Głównego Policji. Odnosząc się do podnoszonego w skardze kasacyjnej zarzutu naruszenia prawa procesowego, a mianowicie art. 125 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, należy podkreślić, iż zgodnie z art. 132 ustawy o Policji, policjant ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną za popełnione przestępstwa i wykroczenia niezależnie od odpowiedzialności karnej. Oznacza to, iż postępowanie dyscyplinarne jest postępowaniem samodzielnym. Należy zauważyć, iż uprawdopodobnienie przez organ orzekający w postępowaniu dyscyplinarnym popełnienia przez policjanta przestępstwa, jest czymś odmiennym od uznania go winnym popełnienia przestępstwa przez Sąd w postępowaniu karnym. Procesem karnym rządzą bowiem inne zasady niż w postępowaniu cywilnym, administracyjnym, czy jak w niniejszej sprawie postępowaniu dyscyplinarnym. W związku z powyższym, możliwe jest zaistnienie sytuacji, w której rozstrzygnięcie organu orzekającego w postępowaniu dyscyplinarnym będzie odmienne od wyroku wydanego przez Sąd w postępowaniu karnym. Należy zaznaczyć, iż w takim przypadku policjant będzie mógł domagać się wzruszenia prawomocnego orzeczenia dyscyplinarnego i przywrócenia do służby. Oceniając zgodność zaskarżonego orzeczenia z dyspozycją art. 141 § 4 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż wprawdzie naruszono wyżej wskazany przepis, ale nie miało to wpływu na rozstrzygnięcie. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – orzekł jak w sentencji wyroku.