I OSK 1355/25
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2026-05-19
Skład orzekający: Karol Kiczka, Piotr Przybysz, Anna Wesołowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy dla nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną, na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną, konieczne jest, aby droga ta była zaliczona do odpowiedniej kategorii dróg publicznych przed dniem 1 stycznia 1999 r.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że dla zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. konieczne jest kumulatywne spełnienie przesłanek, w tym zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną. Oznacza to, że droga ta musiała być formalnie zaliczona do odpowiedniej kategorii dróg publicznych zgodnie z ustawą o drogach publicznych obowiązującą przed 1 stycznia 1999 r. Sam fakt urządzenia ogólnodostępnej drogi na nieruchomości niebędącej własnością publiczną nie jest wystarczający, jeśli droga ta nie uzyskała statusu drogi publicznej w wymaganym terminie.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła wniosku o stwierdzenie nabycia z mocy prawa własności nieruchomości zajętej pod drogę publiczną przez gminę-miasto W. na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. Wojewoda i Minister odmówili stwierdzenia nabycia własności, wskazując, że droga (ulica C.) nie posiadała statusu drogi publicznej w dniu 31 grudnia 1998 r., gdyż nie została zaliczona do odpowiedniej kategorii dróg w obowiązującym wówczas trybie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę spółki na decyzję Ministra. Spółka wniosła skargę kasacyjną, zarzucając naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, w tym błędną wykładnię art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. oraz art. 2 ust. 2 ustawy o drogach publicznych.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie sędzia NSA Piotr Przybysz sędzia del. WSA Anna Wesołowska (sprawozdawca) Protokolant asystent sędziego Anna Ziółkowska po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2026 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Zespołu [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2025 r. sygn. akt IV SA/Wa 2291/24 w sprawie ze skargi Zespołu [...] sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii z dnia [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z 26 marca 2025 r. IV SA/Wa 2291/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę Zespołu [...] [...] [...] i [...] Sp. z o.o. w W. (Skarżąca) na decyzję Ministra Rozwoju i Technologii (Minister) z [...] sierpnia 2024 r. nr [...] w przedmiocie odmowy stwierdzenia nabycia z mocy prawa własności nieruchomości.
Skarżąca zaskarżyła wyrok Sądu pierwszej instancji skargą kasacyjną w całości i w oparciu o treść art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. zarzuciła:
a) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
1) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 3 § 1 i § 2 pkt 1 p.p.s.a, i art. 134 §1 p.p.s.a. poprzez bezpodstawne oddalenie skargi na decyzję Ministra, a w konsekwencji odmowę dokonania kontroli działalności administracji publicznej wynikającą z zaniechania merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi odnoszących się do braku pełnego ustalenia istotnych dla sprawy jej okoliczności, takich jak stan władania nieruchomością w dniu 31 grudnia 1998 r. i określenie przeznaczenia nieruchomości w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 134 p.p.s.a. w zw. art. 138 §1 pkt 1, art. 6. art. 7, art. 15, art 77 § 1, art, 78 § 1, art. 80, art. 107 § 3 w zw. z art. 140 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego poprzez bezpodstawne oddalenie skargi na decyzję Ministra pomimo wydania jej z rażącym naruszeniem prawa poprzez wydanie decyzji przez organ odwoławczy bez pełnego rozpatrzenia stanu sprawy, zaniechania zgromadzenia pełnego materiału dowodowego sprawy oraz jego analizy znajdującej wyraz w uzasadnieniu decyzji, a w konsekwencji naruszenie zasady praworządności, dwuinstancyjności, zaniechanie wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy, niezebranie i nierozpatrzenie pełnego materiału dowodowego, naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, oraz niewłaściwie sporządzenie uzasadnienia decyzji;
3) art. 151 w zw. z art. 133 § 1 p.p.s.a. przez bezpodstawne oddalenie skargi na podstawie wadliwego i nie wynikającego z akt postępowania administracyjnego uznania przez sąd administracyjny, iż droga oznaczona jako naruszenie prawa materialnego, tj.
1) art. 151 p.p.s.a, w zw. z art. 73 ust. 1 ustawy Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu wbrew jego treści, że przepis ten dla wywołania skutku wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości pozostających w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiących ich własności, a zajętych pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r., wymaga objęcia drogi, przy której położona jest taka nieruchomość, uchwalą wojewódzkiej rady narodowej - o której mowa w art. 7 ust. 2 ustawy o drogach publicznych w brzmieniu obowiązującym na dzień 31 grudnia 1998 r. - w sprawie zaliczenia tej drogi do odpowiedniej kategorii dróg publicznych;
2) art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych poprzez bezpodstawne oddalenie skargi będące wynikiem błędnego niezastosowania art. 2 ust. 2 wyżej wymienionej ustawy i nieuchylenie zaskarżonej decyzji odmawiającej stwierdzenia nabycia nieruchomości stanowiącej leżącą w ciągu dróg publicznych ulicę C., której publicznej charakter wynika! już z samego statusu ulicy leżącej w ciągu dróg publicznych,
3) art. 1 Protokołu Nr 1 do Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na odjęciu własności bez odszkodowania, do czego doprowadziły sprzeczne z prawem działania organów władzy publicznej na szkodę Skarżącej, bez żadnego uzasadnienia interesem publicznym
Na podstawie wyżej wymienionych zarzutów Skarżąca wniosła o:
1) uchylenie w/w wyroku całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie,
2) rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie,
3) zasądzenie zwrotu kosztów postępowania na rzecz Skarżącej.
Odpowiedź na skargę kasacyjną nie została wniesiona.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje :
Stosownie do art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. W rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a. i nie zachodzi żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku.
Przed przystąpieniem do ustosunkowania się do zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej przypomnieć należy istotę sprawy poddanej pod rozstrzygnięcie sądu kasacyjnego.
Skarżąca wnioskiem z [...] grudnia 2005 r. zwróciła się o wydanie decyzji stwierdzającej nabycie z mocy prawa przez gminę-miasto W. z 1 stycznia 1999 r. w trybie art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące administrację publiczną (Dz. U. Nr 133, poz. 872 ze zm., dalej "ustawa z 13 października 1998 r.") prawa własności ww. gruntu - zajętego wg Skarżącej pod drogę publiczną w W.
Wojewoda Mazowiecki (Wojewoda), działając na podstawie art 73 ustawy z 13 października 1998 r. decyzją z [...] maja 2023 r., nr [...], odmówił stwierdzenia nabycia, z 1 stycznia 1999 r., z mocy prawa, przez gminę - miasto W., prawa własności ww. nieruchomości.
W uzasadnieniu wskazał, że działka ewidencyjna nr [...] w obrębie [...] nie posiadała 31 grudnia 1998 r. statusu drogi publicznej w rozumieniu art. 1 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. z 2021 r. poz. 1376 ze zm.. dalej "u.d.p.") gdyż ulica C. w W. nie była zaliczona do żadnej kategorii dróg wskazanych w art. 2 powołanej ustawy. W szczególności ww. ulica nie była objęta uchwałą Nr 245 Rady Narodowej Miasta Stołecznego Warszawy z dnia 26 maja 1988 r. w sprawie zaliczenia dróg publicznych na terenie m.st. Warszawy i województwa stołecznego warszawskiego do kategorii dróg lokalnych miejskich oraz dróg gminnych (Dz. U. woj. st. warszawskiego Nr 17, poz. 186). Działka [...] stanowiąca część dawnej działki [...] w ewidencji gruntów na 31 grudnia 1998 r. figurowała jako droga bez nazwy. Ulica C. została zaliczona do kategorii dróg gminnych na podstawie Uchwały Nr XXXVII/846/2004 Rady miasta stołecznego Warszawy z dnia 16 września 2004 r. Nie została zatem spełniona jedna z przesłanek - zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną - których kumulatywne spełnienie jest warunkiem koniecznym nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Decyzją z [...] sierpnia 2024 r., nr [...], po rozpoznaniu odwołania Skarżącej, Minister utrzymał w mocy ww. decyzję Wojewody. W ocenie organu brak nadania drodze kategorii drogi publicznej 31 grudnia 1998 r. jest wystarczający do stwierdzenia, że nie jest możliwe przejęcie prawa własności nieruchomości zajętej pod tę drogę w trybie art. 73 ustawy z dnia 13 października 1998 r.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w uzasadnieniu przywołanego na wstępie wyroku podzielił argumentację organów, podkreślając, że skoro ul. C. uzyskała status drogi publicznej dopiero w 2004 r., to tym samym uznać należy, nie została spełniona jedna z trzech przesłanek zawartych w art. 73 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r., tj. zajęcia nieruchomości przed 1 stycznia 1999 r. pod drogę publiczną.
Przystępując do rozpoznania skargi kasacyjnej wskazać należy, że istota podniesionych w niej zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że z art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. nie wynika, że warunkiem koniecznym dla wywołania skutku wywłaszczeniowego w stosunku do nieruchomości pozostających w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, niestanowiących ich własności, a zajętych pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r., jest objęcie drogi, przy której położona jest taka nieruchomość, uchwałą wojewódzkiej rady narodowej, o której mowa w art. 7 ust. 2 w z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. Nr 14, poz. 60 z późn. zm., dalej "u.d.p.") brzmieniu obowiązującym 31 grudnia 1998 r., w sprawie zaliczenia tej drogi do odpowiedniej kategorii dróg publicznych. W konsekwencji strona skarżąca kasacyjnie uważa, że zaskarżona decyzja została wydana z rażącym naruszeniem prawa, ponieważ organ zaniechał wyjaśnienia wszystkich okoliczności sprawy.
W rozpoznawanej sprawie zarzuty naruszenia przepisów postępowania mają charakter wtórny, bowiem ich zasadność uzależniona jest od oceny naruszenia prawa materialnego, to jest art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Sposób interpretacji prawa materialnego wyznacza bowiem kierunek prowadzonego postępowania dowodowego i w konsekwencji dokonywanych ustaleń. Jeżeli źródłem wadliwego dokonania ustaleń w wyniku źle przeprowadzonego postępowania jest błędna wykładnia prawa materialnego, to Naczelny Sąd Administracyjny w pierwszej kolejności powinien ocenić zarzut dokonania błędnej wykładni prawa materialnego.
Mając na uwadze, że dla rozpatrzenia wniosku złożonego na podstawie art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. decydujący był stan faktyczny i prawny istniejący w dniu 31 grudnia 1998 r., rozważania dotyczące omawianej kwestii należy rozpocząć od analizy obowiązującego w tej dacie stanu prawnego, który zawierał regulacje dotyczące dróg publicznych.
Artykuł 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. stanowi podstawę wywłaszczenia nieruchomości objętej jego działaniem i jako taki w związku z ochroną prawa własności wynikającą z art. 21 i art. 64 Konstytucji RP, musi podlegać wykładni ścisłej. Przepis ten stanowi, że nieruchomości pozostające w dniu 31 grudnia 1998 r. we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiące ich własności, a zajęte pod drogi publiczne, z dniem 1 stycznia 1999 r. stają się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa lub właściwych jednostek samorządu terytorialnego za odszkodowaniem. Przepis ten określa przesłanki nabycia prawa własności nieruchomości z mocy prawa. Przy czym do skutecznego nabycia niezbędne jest łączne spełnienie tych przesłanek. Zatem dla zastosowania tego przepisu konieczne jest, aby określona nieruchomość lub jej część pozostawała we władaniu Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, nie stanowiąc jednak ich własności. Ponadto, na nieruchomości lub na jej części musi być urządzona droga publiczna. Przy czym o tym, jaka część nieruchomości zajęta była pod drogę publiczną, rozstrzyga stan urządzenia tej drogi na dzień 31 grudnia 1998 r. bądź sposób korzystania z niej.
Pojęcie władania nieruchomością nie zostało ustawowo zdefiniowane, stąd też w razie wątpliwości zasadne jest odwołanie się do orzecznictwa. Należy wskazać, że w wielu orzeczeniach Naczelny Sąd Administracyjny wskazywał wprost, że pojęcie władania nieruchomością oznacza pozostawienie jej w faktycznym władztwie Skarbu Państwa albo jednostki samorządu terytorialnego. Ustawodawca konstruując tę przesłankę nabycia prawa własności przez Skarb Państwa lub jednostkę samorządu terytorialnego odwołał się do stanów faktycznych, a nie prawnych. Dla spełnienia się przesłanki władztwa nie jest konieczne udowodnienie przez podmiot publicznoprawny posiadania nieruchomości (w rozumieniu kodeksu cywilnego), a jedynie wykazanie faktycznego władania nią. Ustawodawca nie związał bowiem skutków nabycia własności nieruchomości z mocy prawa z jej posiadaniem opartym wyłącznie na jakiejkolwiek umowie, lecz odniósł się do każdego stanu władania cudzą nieruchomością, nawet wbrew woli jej właściciela, byleby nieruchomość nie stanowiła w dniu 31 grudnia 1998 r. własności publicznej. Na takie rozumienie art. 73 wskazał także Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z 14 marca 2000 r., sygn. akt P. 5/99 (OTK ZU 2000, nr 2, poz. 60).
Z kolei zgodnie z ugruntowanym już orzecznictwem sądowoadministracyjnym zawarte w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. sformułowanie "nieruchomości zajęte pod drogi publiczne" oznacza nieruchomości, na których urządzono drogę, którą następnie zaliczono do odpowiedniej kategorii dróg publicznych, przy czym fakt ten musiał mieć miejsce przed 1 stycznia 1999 r. (zob. wyrok NSA z 8 kwietnia 2026 r., I OSK 965/23). Należy przy tym wyjaśnić, że ustawa z 13 października 1998 r. nie zawiera definicji drogi publicznej. Regulacje dotyczące dróg publicznych zawarte są natomiast w ustawie z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz.U. Nr 14, poz. 60 ze zm., dalej "u.d.p."). W świetle tych regulacji - według stanu prawnego obowiązującego w dniu 31 grudnia 1998 r. – zgodnie z art. 1 u.d.p., drogą publiczną jest droga zaliczona na podstawie niniejszej ustawy do jednej z kategorii dróg, z której może korzystać każdy, zgodnie z jej przeznaczeniem, z ograniczeniami i wyjątkami określonymi w tej ustawie lub w innych przepisach szczególnych. Jednocześnie ustawodawca podzielił drogi publiczne ze względu na funkcje w sieci drogowej na cztery kategorie dróg: krajowe, wojewódzkie, gminne oraz lokalne miejskie i zakładowe (art. 2 ust. 1 pkt 1-4 ww. ustawy). Ponadto powyższa ustawa w precyzyjny sposób określa także tryb zaliczenia drogi do określonej kategorii. Zaliczenie do kategorii drogi krajowej następowało w drodze uchwały Rady Ministrów na wniosek Ministra Komunikacji, przedłożony w porozumieniu z Ministrami Administracji i Gospodarki Przestrzennej oraz Obrony Narodowej i po zasięgnięciu opinii właściwych wojewódzkich rad narodowych (art. 5 ust. 2). Z kolei zaliczenie drogi do kategorii dróg wojewódzkich - z zastrzeżeniem art. 10 ust. 3 - następowało w drodze rozporządzenia Ministrów Komunikacji oraz Administracji i Gospodarki Przestrzennej po zasięgnięciu opinii właściwych rad narodowych. Zaliczenie do kategorii dróg gminnych oraz lokalnych miejskich następowało w drodze uchwały wojewódzkiej rady narodowej po zasięgnięciu opinii właściwych rad narodowych stopnia podstawowego (art. 7 ust. 2). Z kolei zaliczenie drogi do kategorii dróg zakładowych następowało w drodze uchwały właściwej rady narodowej stopnia podstawowego, podjętej na wniosek lub po zasięgnięciu opinii jednostek gospodarki uspołecznionej i innych jednostek organizacyjnych korzystających z tych dróg (art. 8 ust. 2). Wymaga także podkreślenia, że uchwały rad narodowych w sprawie zaliczenia dróg do poszczególnych kategorii podlegały ogłoszeniu w wojewódzkich dziennikach urzędowych (art. 9).
Jak zatem wynika z przedstawionych regulacji, w stanie prawnym obowiązującym 31 grudnia 1998 r. dla uzyskania statusu drogi publicznej niezbędne było zaliczenie jej do określonej kategorii w sposób określony w ustawie o drogach publicznych, co mogło nastąpić jedynie po tym, gdy droga została faktycznie urządzona. Jeżeli nawet doszło do faktycznego urządzenia drogi, ale nie doszło do zaliczenia jej do jednej z kategorii dróg publicznych, to nie można przyjmować, że nieruchomość została zajęta pod drogę publiczną.
Wyjaśnić również należy, że przewidziany w art. 2a u.p.d., wymóg, aby drogi zaliczone do określonej kategorii dróg publicznych znajdowały się wyłącznie na nieruchomościach stanowiących własność właściwych jednostek samorządu terytorialnego, odnosi się do dróg nowopowstających (od 1999 r.), kiedy to właściwą uchwałę o zaliczeniu drogi do danej kategorii dróg publicznych winno poprzedzać nabycie przez jednostkę samorządu terytorialnego własności nieruchomości przeznaczonej pod drogę (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 29 lutego 2012 r., sygn. akt II OSK 2441/10; 10 marca 2023 r., sygn. akt I OSK 363/22).
Konkludując należy wskazać, że jeżeli przed 1 stycznia 1999 r. nie doszło do zaliczenia drogi do określonej kategorii dróg publicznych w sposób określony w ustawie o drogach publicznych, to nie została spełniona przesłanka zastosowania art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r., jaką jest zajęcie nieruchomości pod drogę publiczną. Należy podkreślić, że przesłanka ta nie jest spełniona także wówczas, gdy na nieruchomości została urządzona ogólnodostępna droga, ale droga taka nie uzyskała statusu drogi publicznej przed 1 stycznia 1999 r. Niewątpliwie urządzenie ogólnodostępnej drogi na nieruchomości niestanowiącej własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego może zostać uznane za ingerencję w prawo własności poprzez to, że służy ona celom publicznym, a nie celom właściciela nieruchomości. Jakkolwiek stosownie do wyroku Europejskiego Trybunału Praw Człowieka w Strasburgu z 6 listopada 2007 r. nr 22531/05 w sprawie Bugajny i inni przeciwko Polsce, kwalifikacji drogi publicznej należy dokonywać przy uwzględnieniu jej funkcji i ogólnej dostępności a nie poprzez formalistyczne kryterium zakwalifikowania do jednej z kategorii dróg publicznych, to nie oznacza to jednak, że tryb określony w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. może być wykorzystywany także w sprawie, w której doszło do faktycznego urządzenia drogi ogólnodostępnej na nieruchomości niestanowiącej własności Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego.
Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy należy wskazać na ustalenia organów, zgodnie z którymi sporna działka nr [...] według stanu na dzień 31 grudnia 1998 r. nie była zajęta pod drogę publiczną, bowiem ulica C. nie była zaliczona do kategorii dróg gminnych. Ustalenie to dokonane zostało na podstawie pisma Zastępcy Burmistrza Dzielnicy W. Miasta [...] z [...] maja 2010 r. Sąd kasacyjny dostrzega, że w piśmie tym wskazane zostało również, że ulica C., w skład której wchodzi m.in. działka [...] miała nawierzchnię gruntową, była udostępniona publicznie, odbywał się przez nią ruch pieszych i pojazdów. Jak już jednak wyżej wyjaśniono, nawet w razie ustalenia, że na danej nieruchomości przed dniem 31 grudnia 1998 r. urządzona została droga ogólnodostępna, brak zaliczenia owej drogi do kategorii dróg publicznych przed tymże dniem wyłącza możliwość zastosowania art. 73 ustawy z 13 grudnia 1998 r.
Dodatkowo wyjaśnić należy, że autor skargi kasacyjnej odczytał normę prawną - art. 2 ust. 2 u.d.p. w jej literalnym brzmieniu, jednakże w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego dokonana literalna interpretacja tego przepisu nie daje się pogodzić z pozostałymi unormowaniami wskazanej ustawy. Nie można bowiem pominąć regulacji wyżej wskazanych, a dotyczących procedury zaliczania drogi publicznej do określonej kategorii. Niezbędna jest wykładnia systemowa i funkcjonalna przepisów ustawy o drogach publicznych, określających pewien porządek prawny uzyskiwania statusu drogi publicznej. W orzecznictwie i doktrynie aprobowane jest stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego, że właściwe stosowanie prawa nie może ograniczać się wyłącznie do stosowania literalnej wykładni. Wykładnia gramatyczna jest tylko jednym ze sposobów wykładni przepisu i powinna być uzupełniana w zależności od charakteru regulacji wykładnią systemową, funkcjonalną oraz celowościową. Wykładnia systemowa opiera się na założeniu, że prawo powinno być spójną, niesprzeczną wewnętrznie całością, a pojedyncze przepisy nie powinny naruszać tego porządku. Analiza danego przepisu powinna obejmować jego związek z innymi przepisami danej ustawy. Wykładnia danego przepisu powinna być dokonywana na podstawie całokształtu obowiązujących przepisów, a nie na podstawie jednego przepisu w oderwaniu od innych. Literalne odczytanie przepisu art. 2 ust. 2 u.d.p. i wywiedziony wniosek, że ulica (droga) położona w ciągu drogi publicznej ma taką samą kategorię, co ta droga, bez potrzeby przeprowadzania procedury zaliczenia do określonej kategorii dróg, pozostaje w sprzeczności z pozostałymi regulacjami ustawy, a także wprowadza możliwość różnych zbędnych interpretacji. Nawet przy odczytaniu normy art. 2 ust. 2 u.d.p. w ten sposób, że chodzi o ulicę, która wraz z drogą publiczną tworzy pewien ciąg komunikacyjny, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, dla uzyskania statusu drogi publicznej określonej kategorii musi być zachowana procedura zaliczenia drogi opisana powyżej. W tym też znaczeniu ustawodawca użył pojęcia drogi publicznej w art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. Stanowisko to koresponduje z utrwalonym już orzecznictwem sądowoadministracyjnym (por. wyrok NSA z 5 grudnia 2019 r., I OSK 1797/18, i przywołane w nim orzecznictwo).
Podsumowując, Sąd I instancji nie naruszył art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. poprzez jego błędną wykładnię uznając, że przepis ten wymaga objęcia drogi, przy której położona jest przedmiotowa działka, uchwałą wojewódzkiej rady narodowej – o której mowa w art. 7 ust. 2 u.d.p. w brzmieniu obowiązującym na 31 grudnia 1998 r. – w sprawie zaliczenia tej drogi do odpowiedniej kategorii dróg publicznych. Tym samym zarzut naruszenia art. 2 ust. 2 u.d.p. poprzez jego niezastosowanie nie jest zasadny.
Pozostałe zarzuty skargi kasacyjnej zostały oparte na tezie, że Sąd I instancji naruszył art. 73 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. poprzez jego błędną wykładnię. Skoro teza ta okazała się niezasadna, to w konsekwencji należy uznać, że Sąd I instancji przeprowadzając kontrolę legalności zaskarżonej decyzji i nie dopatrując się w zaskarżonej decyzji, ani w poprzedzającym ją postępowaniu administracyjnym naruszeń prawa, które uzasadniałyby jej wyeliminowanie z obrotu, nie naruszył wskazanych w skardze kasacyjnej przepisów postępowania sądowoadministracyjnego i postępowania administracyjnego.
Z tych wszystkich powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.
Uzasadnienie wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego zostało sporządzone z uwzględnieniem przepisu art. 193 in fine p.p.s.a., zgodnie z którym uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło