I OSK 1381/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2016-12-14
Skład orzekający: Roman Ciąglewicz, Zbigniew Ślusarczyk, Rafał Wolnik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji może umorzyć postępowanie w sprawie przyznania zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, jeśli wnioskodawca uzyskał ostateczną decyzję przyznającą zasiłek na okres przyszły, a późniejsze orzeczenia sądów powszechnych potwierdziły jego niezdolność do pracy za okres objęty wnioskiem?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, podzielając stanowisko Sądu pierwszej instancji. Stwierdzono, że organy administracji błędnie umorzyły postępowanie jako bezprzedmiotowe, ponieważ wniosek o zasiłek pielęgnacyjny dotyczył innego okresu niż okres objęty wcześniejszą decyzją. Sąd podkreślił, że przepis art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych pozwala na przyznanie świadczenia od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, jeśli wniosek o świadczenie zostanie złożony w ciągu trzech miesięcy od wydania orzeczenia o niepełnosprawności. Organy pominęły ten przepis, co doprowadziło do niewyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych.Stan faktyczny
K. K. złożył wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres maj 2009 r. - grudzień 2010 r. Organy administracji umorzyły postępowanie, uznając, że sprawa została już rozstrzygnięta ostateczną decyzją z maja 2012 r. przyznającą zasiłek na okres od kwietnia 2012 r. do marca 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, wskazując, że wniosek dotyczył innego okresu i nie było podstaw do umorzenia postępowania z powodu res iudicata. Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną Samorządowego Kolegium Odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Roman Ciąglewicz sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk (spr.) sędzia del. WSA Rafał Wolnik Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2016 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 1213/14 w sprawie ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2014 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wyrokiem z dnia 17 lutego 2015 r. sygn. akt II SA/Łd 1213/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] października 2014 r. oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] września 2014 r. w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o ustalenie praw do zasiłku pielęgnacyjnego dla K. K.
W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd pierwszej instancji wskazał, że na podstawie wniosku złożonego przez K. K. w dniu 25 kwietnia 2012 r. oraz zgromadzonych w sprawie dokumentów, w tym orzeczenia Lekarza Orzecznika ZUS z dnia 21 marca 2012 r. ustalającego, że K. K. jest całkowicie niezdolny do pracy, decyzją Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] maja 2012 r., przyznano mu prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 kwietnia 2012 r. do 31 marca 2017 r. W dniu 10 września 2014 r. skarżący złożył w organie I instancji wniosek o ustalenie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres maj 2009 r. - grudzień 2010 r. Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie uznając, że jest to ponowny wniosek w sytuacji, gdy żądanie K. K. zostało rozstrzygnięte ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2012 r.
Następnie organ odwoławczy po rozpoznaniu odwołania, przywołując treść art. 3 pkt 20, art. 16 ust. 3 oraz art. 24 ust. 2 ustawy z dnia 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych, dalej u.ś.r. (Dz.U. z 2013 r., poz. 1456 ze zm.) stwierdził, że z uwagi na fakt, iż w sprawie K. K. została wydana już decyzja ostateczna ustalająca prawo do zasiłku pielęgnacyjnego na okres od 1 kwietnia 2012 r. do 31 marca 2017 r., a powoływane przez niego okoliczności nie uzasadniają zmiany tego rozstrzygnięcia, to w związku z powyższym postępowanie w niniejszej sprawie należało umorzyć jako bezprzedmiotowe. W przeciwnym razie, tj. gdyby organ I instancji rozpatrzył wniosek K. K. z dnia 10 września 2014 r. to w obrocie prawnym istniałyby dwie tożsame decyzje. W rozpatrywanej sprawie zachodziłaby więc tzw. res iudicata (powaga rzeczy osądzonej).
Skargę złożył K. K., który stwierdził, że jego wniosek z dnia 10 września 2014 r. dotyczył innego okresu zasiłkowego, niż objętego decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Wyjaśnił, że w dniu 2 lipca 2009 r. złożył odwołanie do Sądu Okręgowego w Łodzi od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych l Oddział w Ł. z dnia [...] czerwca 2009 roku, odmawiającej przyznania mu prawa do renty rodzinnej i renty socjalnej. W dniu 21 kwietnia 2010 r. Sąd Okręgowy w Łodzi wydał wyrok i zmienił zaskarżone decyzje ZUS z dnia [...] czerwca 2009 r. i przyznał skarżącemu prawo do renty rodzinnej i socjalnej od dnia 1 marca 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. Od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2010 r. ZUS złożył apelację do Sądu Apelacyjnego w Łodzi. W dniu 6 maja 2014 r. Sąd Apelacyjny w Łodzi wydał wyrok zmieniając zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 2010 r. jedynie w ten sposób, że przyznał skarżącemu prawo do renty rodzinnej i socjalnej od dnia 1 maja 2009 roku do dnia 31 grudnia 2010 r. z całkowitą niezdolnością do pracy. Zatem postępowanie sądowe trwało 5 lat. Dopiero po otrzymaniu kompletnej dokumentacji, ww. wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 6 maja 2014 r. i otrzymaniu dwóch decyzji z ZUS z dnia [...] września 2014 r. przyznających skarżącemu rentę rodzinną i socjalną i wypłatę zaległych świadczeń rentowych za okres od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. mógł złożyć wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 maja 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. Ponadto podniósł, że orzeczenie o całkowitej niepełnosprawności posiada od 1985 r., czyli od 6 roku życia wydane przez ZUS w roku 1997.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. podtrzymało stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i w związku z tym wniosło o oddalenie skargi.
Uwzględniając skargę, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm., dalej p.p.s.a.), wymienionym na wstępie wyrokiem, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyjaśnił, że w myśl art. 16 ust. 1 i 3 u.ś.r. zasiłek pielęgnacyjny przyznaje się w celu częściowego pokrycia wydatków wynikających z konieczności zapewnienia opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Zasiłek tego rodzaju przysługuje osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 roku życia, legitymującej się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, jeżeli niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia. Stosownie do art. 24 ust. 1 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się na okres zasiłkowy, z wyjątkiem świadczeń, o których mowa w art. 9 i art. 14-17 tej ustawy. Prawo do świadczeń rodzinnych ustala się począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego (art. 16 ust. 2 u.ś.r.).
Zdaniem Sądu pierwszej instancji organy błędnie przyjęły, iż wniosek skarżącego został rozstrzygnięty ostateczną decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Wskazaną decyzją rozstrzygnięto bowiem o uprawnieniu K. K. do zasiłku pielęgnacyjnego za okres od 1 kwietnia 2012 r. do 31 marca 2017 r. Kwestia zasiłku za okres objęty wnioskiem z 10 września 2014 r. nie była wówczas przedmiotem rozważań organów, gdyż wniosek złożony w 2012 r. nie dotyczył tego okresu. Skarżący nie legitymował się jeszcze w tym czasie orzeczeniem o stopniu niepełnosprawności, uprawniającym do spornego świadczenia. Wynika to z akt postępowania dotyczącego wniosku skarżącego z kwietnia 2012 r. i wcześniejszych, załączonych w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. Decyzja z dnia [...] maja 2012 r. została wydana w związku z wnioskiem złożonym na standardowym druku, w którym wnioskodawca nie określał okresu, za jaki żąda przyznania świadczenia, a orzeczono w niej o okresie od 2012 r. do 2017 r. Z akt tych również wynika, że w decyzjach obejmujących okresy wcześniejsze organ także nie orzekał o zasiłku pielęgnacyjnym za okres objęty wnioskiem złożonym w dniu 14 września 2014 roku. W aktach tych i dokumentach złożonych przez skarżącego znajdują się decyzje przyznające K. K. zasiłek pielęgnacyjny w okresach od 1.09.2005 - 30.09.2007r. i od 1.12.2010 – 31.03.2012r. Z dokumentacji tej nie wynika również, aby organ kiedykolwiek odmówił skarżącemu przyznania świadczenia za okres maj 2009 r. – grudzień 2010 r. Brak zatem jakichkolwiek podstaw do uznania, że kwestia zasiłku za sporny okres została kiedykolwiek rozstrzygnięta. Nietrafny jest zatem zarzut podniesiony w uzasadnieniach zaskarżonej decyzji, że mamy do czynienia z powagą rzeczy osądzonej. Organy pominęły zupełnie okoliczność, że okresy wnioskowanych świadczeń są zdecydowanie różne. Wadliwe tym samym było umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji, skoro skarżący domaga się obecnie prawa do zasiłku pielęgnacyjnego w związku z uzyskaniem orzeczenia o stopniu niepełnosprawności za okres wsteczny, to podstawę żądania stanowi przepis art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Zgodnie z tym przepisem, jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. Ratio legis tego unormowania związane jest z koniecznością zniwelowania niekorzystnych dla potencjalnych świadczeniobiorców skutków przewlekłego niekiedy postępowania w sprawach o ustalenie stopnia niepełnosprawności, od którego uzależnione jest przyznanie niektórych świadczeń rodzinnych. Skoro ustawodawca jako zasadę przyjął, że świadczenia przyznaje się od daty złożenia wniosku z wszystkimi potwierdzającymi uprawnienia zaświadczeniami, dokumentami, to niezasadne byłoby obciążanie jedynie wnioskodawców ujemnymi skutkami przedłużających się postępowań prowadzących do uzyskania tych dokumentów. Przyjęcie odmiennej interpretacji uniemożliwiałoby skarżącemu uzyskanie wnioskowanego świadczenia z powodów od niego niezależnych. Wskazać bowiem należy, że postępowanie przed sądami powszechnymi trwało prawie 5 lat. Dlatego uzyskanie przez skarżącego w tym czasie zasiłku pielęgnacyjnego, ale za inny okres, nie może uniemożliwiać mu uzyskanie świadczenia za okres, którego dotyczyło postępowanie sądowe o ustalenie prawa do renty socjalnej i rodzinnej, w którym przesłankowo rozstrzygano również o stopniu niepełnosprawności wnioskodawcy. Sąd zauważył przy tym, że stosownie do art. 5 ustawy o rencie socjalnej ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje się na zasadach i w trybie określonych w ustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. Nr 162, poz. 1118 ze zm.). Zatem przyznanie renty socjalnej, przysługującej osobie całkowicie niezdolnej do pracy, musi być traktowane jako orzeczenie o całkowitej niezdolności do pracy w rozumieniu art. 3 pkt 20 lit. b ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Reasumując Sąd stwierdził, że skoro przepis art. 24 ust. 2a ustawy pozwala w określonej w nim szczególnej sytuacji na przyznanie świadczenia nie od daty złożenia wniosku o to świadczenie, a od daty złożenia wniosku o ustalenie niepełnosprawności, to należało w postępowaniu wyjaśniającym ustalić, czy skarżący spełnia przesłanki. Organy w swoich rozważaniach pominęły treść powyższych uregulowań, co doprowadziło do niewyjaśnienia podstawowych okoliczności niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Z załączonych do akt dokumentów wynika tymczasem, że postępowanie w sprawie ustalenia stopnia niepełnosprawności skarżącego toczyło się już w maju 2009 r. postępowanie to ostatecznie zakończyło się decyzjami ZUS z dnia [...] września 2014 roku, kiedy to uznając skarżącego za całkowicie niezdolnego do pracy w okresie od maja 2009 r., przyznano mu po raz kolejny prawo do renty socjalnej i rodzinnej. Powyższe okoliczności świadczą o zasadności żądania skarżącego. Złożenie wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za okres maj 2009 r. – grudzień 2010 r. w dniu 10 września 2014 r. nastąpiło z zachowaniem terminu przewidzianego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych. Skarżący złożył bowiem wniosek niezwłocznie po uzyskaniu decyzji ZUS, nie tylko ustalającej prawo do renty socjalnej, ale też potwierdzającej stopień niepełnosprawności skarżącego. Powyższe okoliczności wynikają z załączonych do akt przez skarżącego i organ dokumentów. Winny zostać wyjaśnione już w toku postępowania przed organem administracji.
W konsekwencji Sąd uznał, że pominięcie regulacji art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych i błędna konstatacja, że żądanie przyznania spornego świadczenia za wskazany okres zostało już rozpoznane, legły u podstaw niewyjaśnienia elementarnych w sprawie okoliczności faktycznych, niezbędnych dla prawidłowego rozstrzygnięcia wniosku skarżącego. Stanowi to naruszenie art. 7, 80 k.p.a. w stopniu powodującym konieczność wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej, jak i poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Sąd nakazał aby przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględniły zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku rozważania i wskazówki i rozpoznały wniosek skarżącego z uwzględnieniem unormowania zawartego w art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł., zaskarżając powyższy wyrok w całości, domagało się jego uchylenia i oddalenia skargi, ewentualnie przekazania sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a także orzeczenia o kosztach postępowania kasacyjnego. W skardze kasacyjnej zarzuciło Sądowi pierwszej instancji naruszenie przepisów postępowania tj.: art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7 i 80 k.p.a. poprzez błędne przyjęcie, że normy te zostały naruszone w stopniu uzasadniającym uchylenie zaskarżonych decyzji, gdyż dokonano oceny prawidłowej mając na uwadze zebrany w sposób pełny materiał dowodowy i nie zachodzi konieczność prowadzenia w jakimkolwiek zakresie postępowania dowodowego, bowiem istota sprawy sprowadza się do wykładni obwiązujących norm prawa, jak i brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik postępowania; art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 153 p.p.s.a. przez niepełne przedstawienie stanu faktycznego i prawnego, przedstawienie oceny prawnej niespójnej i lakonicznej w części własnych rozważań, brak oceny zebranego materiału dowodowego, brak wykazania, że uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, brak konkretnych wskazań co do dalszego postępowania.
W skardze kasacyjnej zarzucono także naruszenie prawa materialnego tj.: art. 24 ust. 2a ustawy o świadczeniach rodzinnych przez niewłaściwe zastosowanie, gdy osoba ma już ustalone prawo do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności; art. 24 ust. 1 ustawy o świadczeniach rodzinnych poprzez rażąco błędną wykładnię, gdyż nie jest możliwym przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego na okres inny niż wynikający z orzeczenia o niepełnosprawności lub stopniu niepełnosprawności, a więc na czas w nim określony lub na czas nieokreślony, zaś wniosek strony w tym zakresie nie wiąże organu administracji.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – dalej jako p.p.s.a. (Dz. U. z 2016 r. poz. 718 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Wobec tego, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodzi żadna z okoliczności skutkujących nieważnością postępowania, o jakich mowa w art. 183 § 2 p.p.s.a., a nadto nie zachodzi również żadna z przesłanek, o których mowa w art. 189 p.p.s.a., które Naczelny Sąd Administracyjny rozważa z urzędu dokonując kontroli zaskarżonego skargą kasacyjną wyroku Sądu pierwszej instancji, Naczelny Sąd Administracyjny dokonał jej w zakresie wyznaczonym podstawami skargi kasacyjnej.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że ze zgromadzonego materiału dowodowego, czego nie wzięły pod uwagę organy administracji, bezspornie wynika, że wniosek K. K. do ZUS-u z dnia 2 lipca 2009 r. o prawo do renty socjalnej i renty rodzinnej, którego uzyskanie uzależnione jest od ustalenia całkowitej niezdolności do pracy, na skutek błędnego stanowiska organów ZUS został rozpoznany pozytywnie po ponad 5 latach na skutek pozytywnych dla niego wyroków Sądów Okręgowego i Apelacyjnego. Nie budzi także wątpliwości, że stosownie do art. 3 pkt 20 b ustawy oświadczeniach rodzinnych umiarkowany stopień niepełnosprawności oznacza także całkowitą niezdolność do pracy orzeczoną na podstawie przepisów o emeryturach i rentach z FUS. Zatem ustalona w postępowaniu przed organami ZUS niezdolność do pracy stanowi podstawę do przyznania tym osobom zasiłku pielęgnacyjnego, pod warunkiem, że ich niepełnosprawność powstała w wieku do ukończenia 21 roku życia (art. 16 ust. 3 u.ś.r.). Ustawodawca zauważając problemy osób, które na skutek długotrwale prowadzonych postępowań przed organami ustalającymi niepełnosprawność, stopień niepełnosprawności lub całkowitą niezdolność do pracy, bezskutecznie domagały się zasiłku pielęgnacyjnego za okres wsteczny, ustanowił regulację zawartą w art. 24 ust. 2a u.ś.r. Wydaje się, że skarżące kasacyjnie Kolegium nie dostrzega celu w jakim wprowadzono tę regulację. Cel ten niewątpliwie wpływa na interpretację przepisów i ocenę wniosków o zasiłki pielęgnacyjne składane przez osoby, które na skutek okoliczności niezależnych od nich (a od organów orzekających i sądów), nie mogły złożyć wniosku o świadczenie już w chwili składania wniosków o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności bądź całkowitej niezdolności do pracy. Osoby te nie mogą bowiem ponosić ujemnych skutków przedłużających się postępowań prowadzących do uzyskania stosownych dokumentów. Z taką też oto sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Interpretacja przepisów dokonana przez organy administracji prowadzi do niczym nieusprawiedliwionego pokrzywdzenia takich osób a do nich zaliczyć należy także skarżącego.
Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny w całości podziela stanowisko Sądu pierwszej instancji i argumentację przedstawioną na jego poparcie i przyjmuje ją za własną. Stosownie do treści art. 24 ust. 2a u.ś.r. jeżeli w okresie trzech miesięcy, licząc od dnia wydania orzeczenia o niepełnosprawności lub orzeczenia o stopniu niepełnosprawności, zostanie złożony wniosek o ustalenie prawa do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności, prawo to ustala się począwszy od miesiąca, w którym złożono wniosek o ustalenie niepełnosprawności lub stopnia niepełnosprawności. W tym miejscu należy zauważyć, że wbrew twierdzeniu Kolegium z tego przepisu nie wynika, że nie ma on zastosowania, jeżeli osoba ma już ustalone prawo do świadczenia uzależnionego od niepełnosprawności. Jak już wyżej wskazano, z decyzji ZUS z dnia [...] września 2009 r. wynika, że wniosek o rentę socjalną i rodzinną K. K. złożył dnia 2 lipca 2009 r., natomiast ostateczne orzeczenie w tym zakresie wydano dnia [...] września 2014 r. Przesłanką tego orzeczenia były wyroki Sądu Okręgowego i Apelacyjnego przyznające K. K. prawo do renty socjalnej i rodzinnej od 1 maja 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. ustalające, że w tym okresie był on całkowicie niezdolny do pracy. K. K. niezwłocznie po wydaniu wskazanych decyzji przez organy ZUS tj. dnia 10 września 2014 r., złożył wniosek o zasiłek pielęgnacyjny, który jest przedmiotem niniejszej sprawy. Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że K. K. nigdy nie otrzymał zasiłku za okres wskazany w tym wniosku tj. od 1 maja 2009 r. do 31 grudnia 2010 r. Na podstawie tych tylko okoliczności należy stwierdzić, że organy administracji niezasadnie przyjęły, że wniosek o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego za ten okres jest bezprzedmiotowy. W związku z tym, w sposób oczywisty K. K. spełnił przesłanki z art. 24 ust. 2a u.ś.r. do rozpoznania jego wniosku za wskazany w nim okres wsteczny. Przy czym organy administracji zobowiązane będą dokonać ustaleń pod kątem wszystkich przesłanek wymaganych do uzyskania tego zasiłku, czego jak słusznie wskazał Sąd pierwszej instancji organy nie dokonały. Przy czym był to oczywiście wynik błędnego przyjęcia bezprzedmiotowości tego wniosku.
Odnieść się także należy do następnego ważkiego zarzutu podniesionego w skardze kasacyjnej, tj. niemożliwości przyznania zasiłku na okres inny niż wynikający z orzeczenia o niepełnosprawności a więc na czas w nim określony. Otóż z wyżej przedstawionego stanowiska wynika, że za równoważne z orzeczeniem o niepełnosprawności należy traktować orzeczenia organów ZUS przyznające, w związku z ustaleniem całkowitej niezdolności do pracy - prawo do renty socjalnej i rodzinnej. W niniejszej sprawie należy wziąć pod uwagę także to, że podstawą odmowy prawa do renty socjalnej i rodzinnej przez ZUS, były orzeczenia lekarzy orzeczników, którzy nie stwierdzili u K. K. całkowitej niezdolności do pracy. Orzeczenia te skorygowały Sąd Okręgowy w Łodzi i Sąd Apelacyjny w Łodzi odpowiednio wyrokami z dnia 21 kwietnia 2010 r. ( sygn. akt VIII U 1623/09) i z dnia 6 maja 2014 r.( sygn. akt III AUa 723/10) uznając, że był on w okresie od 1 maja 2009 r. do dnia 31 grudnia 2010 r. całkowicie niezdolny do pracy, co skutkowało przyznaniem mu przez te sądy prawa do renty socjalnej i rodzinnej w tym okresie, co wynika wprost z treści tych wyroków. Okres ten pokrywa się z okresem, za który K. K. żąda ustalenia prawa do zasiłku pielęgnacyjnego i stanowić może podstawę do orzekania o wnioskowanym zasiłku, zgodnie z regulacją zawartą w art. 24 ust. 1 i ust. 4 ustawy o świadczeniach rodzinnych. Nie dojdzie zatem do dublowania się świadczeń na rzecz K. K. Co prawda organy ZUS w swoich decyzjach z dnia [...] września 2014 r. przyznały rentę socjalną i rodzinną od dnia 1 maja 2009r. do dnia 31 marca 2017 r., to jednak jest to ewidentnie sprzeczne z treścią sentencji wskazanych tu wyroków Sądu Okręgowego i Sądu Apelacyjnego, zatem wydłużenie okresu prawa do renty socjalnej i rodzinnej w decyzjach ZUS z dnia [...] września 2014 r., do 31 marca 2017 r. nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie, w której organy administracji są związane wskazanymi orzeczeniami sądów.
Przedstawiona wyżej prawidłowa wykładnia przepisów prawa materialnego, powoduje, że Sąd pierwszej instancji zasadnie uznał, że zachodziła konieczność poczynienia przez organy dodatkowych ustaleń, których dotychczas nie przeprowadziły, celem dokonania oceny, czy skarżący spełnia wymogi do przyznania mu prawa do zasiłku pielęgnacyjnego za okres wskazany przez niego we wniosku z dnia 10 września 2014 r. W konsekwencji Sąd trafnie zarzucił naruszenie przez organy art. 7 i 80 k.p.a.
Za niezasadny należy uznać, także zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. Wydaje się, że Kolegium upatruje naruszenia tego przepisu z tej oto przyczyny, że nie zgadza się ze stanowiskiem Sądu pierwszej instancji. To jednak nie oznacza, że Sąd naruszył tę regulację. Analiza uzasadnienia zaskarżonego wyroku wskazuje, że nieuprawnione są twierdzenia, że Sąd w sposób niepełny przedstawił stan faktyczny i prawny. Uzasadnienie zawiera wszystkie wymagane elementy i w związku z tym poddaje się ocenie kasacyjnej. Sąd dokonał prawidłowej oceny prawnej. Trudno jest w świetle przedstawionych wyżej uwag, uznać za niespójną. Rozważania Sądu nie są lakoniczne a szczegółowa ocena zebranego materiału dowodowego była zbyteczna a to wobec braku takiej oceny dokonanej przez organy administracji, które umorzyły postępowanie na podstawie okoliczności, które nie mają większego znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy. Ponadto oczywistym jest, że wskazane uchybienia miały wpływ na wynik rozstrzygnięcia, bowiem z dużą dozą prawdopodobieństwa wynik sprawy będzie inny. Natomiast stwierdzenie Sądu, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy organy uwzględnią zawarte w uzasadnieniu rozważania i wskazówki oraz rozpoznają wniosek, jest dla profesjonalnie działających organów administracji wystarczającą wskazówką co do dalszego postępowania. Sąd nie mógł naruszyć art. 153 p.p.s.a., który dotyczy związania organów w sprawie oceną prawną i wskazaniami wyrażonymi w orzeczeniu sądu. Regulacja ta dotyczy także sądów ale przy ponownym rozpoznaniu sprawy.
W rezultacie Sąd prawidłowo zastosował przepis art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. i uwzględnił skargę. Rację ma skarżące kasacyjnie Kolegium, że z rozstrzygnięcia Sądu wynika przede wszystkim, że zarzucił organom niewłaściwą wykładnię prawa materialnego, zatem jako podstawę rozstrzygnięcia należało powołać także art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a., ale ten przepis nie został wskazany w podstawach wniesionej skargi kasacyjnej jako naruszony.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, oddalił skargę kasacyjną.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło