I OSK 1383/17

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Maria Wiśniewska Sędziowie Sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska (spr.) Sędzia del. WSA Tomasz Grossmann po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 20 grudnia 2016 r., sygn. akt IV SA/Gl 413/16 w sprawie ze skargi A. C. na postanowienie Wojewody Śląskiego z dnia [...] marca 2016 r., nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia odwołania w sprawie stypendium z tytułu odbycia stażu i odmowy przywrócenia tego terminu oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z 20 grudnia 2016 r. sygn. akt IV SA/GL 413/16, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach oddalił skargę A. C. na postanowienie Wojewody Śląskiego z [...] marca 2016 r. nr [...], którym odmówiono przywrócenia terminu do wniesienia odwołania i stwierdzono uchybienie tego terminu. Wyrok zapadł w następującym stanie sprawy: Prezydent Miasta Chorzów, decyzją z [...] października 2015 r. Nr [...], orzekł o utracie przez A. C. prawa do stypendium. Decyzja ta, z pouczeniem o trybie i terminie odwołania, została odebrana w Urzędzie Pocztowym [...] października 2015 r. A. C. 15 stycznia 2016 r. skierował na adres elektroniczny Powiatowego Urzędu Pracy w Chorzowie wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania, zaś Powiatowy Urząd, pismem z 25 stycznia 2016 r. – odebranym osobiście przez A. C. 1 lutego 2016 r. – pouczył stronę o treści art. 58 k.p.a., stwierdzając, że wniosek o przywrócenie terminu nie spełnia wymagań tego przepisu. W dniu 26 stycznia 2016 r. do Wojewody Śląskiego wpłynęło odwołanie A. C. od decyzji z [...] października 2015 r. z wnioskiem o przywrócenie terminu i wyjaśnieniem, że przyczyną spóźnienia był stan zdrowia – wzmożone ataki padaczki, utraty przytomności, bóle spowodowane guzem mózgu, wnikającego na przysadkę mózgową i nerw oczny. Do odwołania załączone zostały: 1) zaświadczenia z 25 stycznia 2016 r. z fundacji Avalon, z którego wynikało, że A. C. nie jest zdolny do samodzielnej egzystencji, że porusza się przy pomocy balkonika lub na wózku inwalidzkim, że codziennie zmaga się z przewlekłymi bólami, zaburzeniami równowagi, utratami przytomności, zawrotami głowy, zaburzeniami mowy, zanikami pamięci, oczopląsem i zaburzeniami widzenia, że posiada orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, a informacje te pochodzą z dodatkowych dokumentów medycznych, z wykazu schorzeń, na które cierpi. Po wezwaniu przez Wojewodę A. C. do wskazania dowodów potwierdzających istnienie powodów uniemożliwiających wniesienie odwołania w terminie i pouczeniu, że konieczne jest wskazanie w jakim okresie miały one miejsce, A. C. wyjaśnił do protokołu, iż po operacji głowy w 2012 r. cierpi na oczopląs i zaburzenia widzenia, że stwierdzono u niego guza mózgu, który był zoperowany w 2010 r., ale od 2012 r. się odradza, a nacieka na nerw wzrokowy i przysadkę mózgową i z uwagi na te zaburzenia nie doczytał pouczenia w decyzji o odwołaniu, a dopiero 25 stycznia 2016 r. matka zwróciła mu uwagę na to pouczenie. Przedstawił zaświadczenie lekarskie z 21 sierpnia 2015 r., kopię opinii lekarskiej z 10 kwietnia 2015 r., zaświadczenia z 1 września 2014 r., które potwierdzały stan jego zdrowia i schorzenia. Odmawiając przywrócenia terminu i stwierdzając jego uchybienie, Wojewoda Śląski podkreślił, że A. C. zna swój stan zdrowia, na wskazane schorzenia cierpi od ponad roku, zatem zna swoje ograniczenia i powinien dołożyć staranności przy załatwianiu swoich spraw i wskazał, że oświadczenie, iż to matka 25 stycznia 2016 r. zwróciła mu uwagę na treść pouczenia w kwestii odwołania nie jest prawdziwe w świetle złożenia, pocztą elektroniczną, wniosku o przywrócenie terminu już 15 stycznia 2016 r. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd, podzielając stanowisko organu, wskazał, iż analiza akt administracyjnych pozwala przyjąć, iż w okresie pomiędzy doręczeniem [...] października 2015 r. decyzji, a dniem wystąpienia z odwołaniem, A. C.prowadził szeroką korespondencję z organem zatrudnienia, domagając się wypłaty "niedopłaty" stypendium, zatem schorzenia nie ograniczały możliwości prowadzenia własnych spraw, nadto zgłosił się do organu zatrudnienia jako osoba poszukująca pracy, nie mówił o potrzebie pomocy w formułowaniu pism, sporządzaniu wniosków lub innej pomocy w prowadzeniu spraw osoby poszukującej pracy. Takie działania skarżącego pozwalają na uznanie, że schorzenia nie ograniczały mu możliwości prowadzenia jego spraw, a jeżeli problemy zdrowotne były przyczyną braku umiejętności prowadzenia własnych spraw, jako lekkomyślność ocenić należy brak skorzystania z pomocy najbliższych, względnie zgłoszenia takiej potrzeby w organie. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł A. C.i, reprezentowany przez radcę prawnego z urzędu, domagając się uchylenia zaskarżonego orzeczenia w całości oraz przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji, a także zasądzenia kosztów postępowania. Wyrokowi zarzucono naruszenie przepisów postępowania, które mgło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 58 § 1 k.p.a. poprzez uznanie za prawidłowe postanowienia o odmowie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania w sytuacji, gdy spełnione zostały przesłanki określone w tym przepisie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W skardze kasacyjnej został postawiony tylko zarzut naruszenia art. 58 § 1 k.p.a., który stanowił podstawę orzekania przez organ administracji, a nie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, ponieważ jednak Sąd oceniał legalność rozstrzygnięcia organu w świetle tego przepisu, należało uznać, iż z formalnego punktu widzenia zarzut został postawiony prawidłowo. Przepis ten stanowi, iż w razie uchybienia terminu należy go przywrócić na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Istotą w sprawie zatem o przywrócenie uchybionego terminu jest nie wykazanie braku winy, ale tylko uprawdopodobnienie jej braku. Ocenie podlega więc całokształt okoliczności, które miały wpływ na postępowanie strony, wnoszącej o przywrócenie terminu. W sprawie nie ma żadnych wątpliwości, iż A. C. jest osobą o znacznym stopniu niepełnosprawności, dotknięty jest takimi schorzeniami, które utrudniają mu egzystencję. Jednak choroby A. C. nie pojawiły się nagle, bowiem cierpi na nie od dłuższego już czasu, a nawet najpoważniejsza, przewlekła choroba, o ile nie uniemożliwia obiektywnie możliwości działania i podejmowania czynności w postępowaniach administracyjnych, czy sądowych, nie może być sama w sobie okolicznością, o której mowa w art. 58 § 1 k.p.a., uprawdopodobniającą brak winy w działaniu. Tylko jeżeli nagły rzut choroby, który w okresie istotnym dla dotrzymania terminu miał miejsce musiałby być uznany za taką okoliczność. Z akt sprawy wynika, że w dacie od doręczenia decyzji z [...] października 2015 r. – tj. od 27 października 2015 r. do dnia wystąpienia z wnioskiem o przywrócenie terminu – czy to 15 stycznia 2016 r. czy 26 stycznia 2016 r. – nie miało miejsca takie nagłe zdarzenie w stanie zdrowia skarżącego. Zasadnie Wojewódzki Sąd Administracyjny zwrócił uwagę, że w ww. okresie skarżący wykazywał aktywność w prowadzeniu swoich spraw, zgłaszając się do urzędu zatrudnienia w poszukiwaniu pracy, prowadził korespondencję w sprawie wypłaty stypendium. Nadto w istocie nie wskazał co mu uniemożliwiało złożenie w terminie odwołania, gdyż słusznie nie można dać wiary oświadczeniu, jak to podkreślił Wojewoda, że o trybie i terminie wniesienia odwołania przeczytała mu matka 25 stycznia 2016 r. skoro pocztą elektroniczną wystąpił o to już 15 stycznia 2016 r. Mając na uwadze takie okoliczności sprawy nie można zarzucić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach, iż błędnie ocenił zaskarżone postanowienie Wojewody Śląskiego, uznając brak podstaw do przywrócenia terminu. Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji, na podstawie art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369).