I OSK 1489/15

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. L. i H. L. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 1393/14 odrzucającego skargę W. L. i H. L. na decyzję Burmistrza S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie. Postanowieniem z dnia 8 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Bd 1393/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy odrzucił skargę W. L. i H. L. na decyzję Burmistrza S. z dnia [...] sierpnia 2014 r. nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 7 listopada 2014 r. W. L. i H. L. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy skargę na decyzję Burmistrza S. z dnia [...] sierpnia 2014 r., nr [...] w przedmiocie opłaty adiacenckiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał, że skarga podlega odrzuceniu z przyczyn procesowych bez badania jej zarzutów merytorycznych. Sąd I instancji zaznaczył, że zgodnie z art. 52 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. - zwanej dalej P.p.s.a.), skargę do Sądu można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie, chyba że skargę wnosi prokurator lub Rzecznik Praw Obywatelskich. Sąd I instancji podkreślił, że stosownie do brzmienia art. 52 § 2 – 4 P.p.s.a. przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak zażalenie, odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, przewidziany w ustawie (§ 2). W sytuacji gdy ustawa nie przewiduje środków zaskarżenia w sprawie będącej przedmiotem skargi, należy przed wniesieniem skargi wezwać na piśmie właściwy organ do usunięcia naruszenia prawa. Sąd I instancji zaznaczył, że w związku z powyższym, w sytuacji gdy w sprawie przysługuje środek zaskarżenia, obligatoryjne jest wyczerpanie toku instancji, a następnie wniesienie stosownej skargi do Sądu, przy czym zaznaczyć należy, iż skarga może dotyczyć jedynie ostatecznego rozstrzygnięcia sprawy w toku instancji. Sąd I instancji podał, że przedmiotem skargi jest decyzja Burmistrza Ś., którą została ustalona opłata adiacencka z tytułu wzrostu wartości nieruchomości; od niniejszego rozstrzygnięcia strona winna wnieść zgodnie z pouczeniem zawartym w decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w B. i dopiero w przypadku niezadowolenia z decyzji odwoławczej – skargę do sądu administracyjnego. Sąd I instancji zaznaczył, że z akt sprawy wynika, iż strona skarżąca wprawdzie wniosła odwołanie od decyzji Burmistrza Ś. z dnia [...] sierpnia 2014 r. jednakże intencją skargi uczyniła właśnie decyzję organu I instancji. Oznacza to, w ocenie Sądu I instancji, że skarga nie może zostać rozpoznana merytorycznie, nie spełnia ona, bowiem wymogów formalnych, które badane są w pierwszej kolejności, stanowi to negatywną przesłankę dopuszczalności skargi (art. 52 § 1 P.p.s.a.). Wyczerpanie stosownych środków zaskarżenia jest podstawową przesłanką dopuszczalności skargi do sądu administracyjnego. W tej sytuacji Sąd I instancji, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę odrzucił jako niedopuszczalną. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wnieśli skarżący i zaskarżając orzeczenie w całości zarzucili naruszenie przepisów postępowania: 1.art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. poprzez niewłaściwe jego zastosowanie, tj. odrzucenie skargi na decyzję organu II instancji z powołaniem się na brak wyczerpania – przed złożeniem skargi – środków zaskarżenia, w sytuacji gdy bezspornym jest, ze skarżący – przed wniesieniem skargi – wnieśli odwołanie od decyzji organu I instancji i zostało ono rozpoznane przez organ II instancji, strona otrzymała decyzję organu II instancji i w terminie wniosła skargę. 2. art. 6 P.p.s.a. poprzez niewykonanie przez Sad I instancji jego dyspozycji pomimo, że zachodziły ku temu przesłanki, w szczególności skarga złożona przez stronę budziła uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości oznaczenia zaskarżonej decyzji oraz wskazania naruszenia prawa przez skarżącego; 3. art. 49 § 1 P.p.s.a. poprzez zaniechanie wezwania skarżącego do uzupełnienia braków formalnych skargi poprzez wskazanie właściwego oznaczenia zaskarżonej decyzji oraz wskazanie naruszenia prawa przez skarżącego, w przypadku gdy teść złożonego pisma, przez stronę nie spełniała wymagań formalnych. 4. art. 134 § 1 P.p.s.a. poprzez niewykonanie przez Sąd I instancji jego dyspozycji, pomimo, że zachodziły ku temu przesłanki, dotyczące braku uznania, ze złożoną skargę należy potraktować jako środek zaskarżenia od decyzji ostatecznej, złożonej w granicach stosunku administracyjnoprawnego wyznaczającego daną sprawę administracyjną. Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym, w myśl art. 182 § 1 P.p.s.a. i zasądzenie na podstawie art. 203 pkt 1 P.p.s.a. kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów opłaty od udzielonego pełnomocnictwa. W uzasadnieniu wskazano, że w zaskarżonym postanowieniu Sąd I instancji przyjął, że skarżący nie wyczerpali środków zaskarżenia, podczas gdy skarżący wnieśli odwołanie do organu II instancji, który nie uwzględnił odwołania, a skarżący w ustawowym terminie wnieśli skargę do Sądu. Zaznaczono, że za usprawiedliwiony należy uznać zarzut naruszenia art. 49 § 1 P.p.s.a poprzez jego niezastosowanie, tj. niewezwanie skarżących do uzupełnienia braków formalnych skargi, pomimo, ze wystąpiły w niej rozbieżności, a Sąd I instancji powziął wątpliwość w zakresie wskazania zaskarżonego aktu. Zwrócono uwagę na to, ze co prawda skarżący powołali się w skardze na numer i datę decyzji organu I instancji, jednak w jej treści zawarli informację, ze skargę swoją składają na podstawie art. 50 § 1, a więc na decyzję organu II instancji. Wskazano, mając na uwadze treść art. 57 § 1 P.p.s.a., że skarga powinna czynić zadość wymaganiom pisma w postępowaniu sądowym i zawierać elementy wymienione w przepisie, m.in. precyzyjnie wskazywać zaskarżony akt, jednak Sąd powinien jeżeli w samej treści istniała rozbieżność co do tego, które orzeczenie wydane w toku postępowania zostaje zaskarżone, na podstawie art. 49 § 1 P.p.s.a., wezwać stronę o uzupełnienie dostrzeżonego braku lub o wyjaśnienie powstałej rozbieżności. Złożona przez stronę działającą bez fachowego pełnomocnika skarga wymagała doprecyzowania w zakresie wskazania w niej decyzji, którą strona chciała zaskarżyć, poprzez wyraźne określenie czy była to skarga na decyzję organu I czy II instancji. Zaniechanie wezwania przez Sąd do dokonania tych czynności, stanowiło zdaniem skarżących uchybienie, gdyż zgodnie z art. 6 P.p.s.a. Sąd jest zobowiązany udzielać stronom wskazówek. Stąd w ocenie skarżących nieusprawiedliwione zastosowanie art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. skutkować powinno uchyleniem postanowienia o odrzuceniu skargi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny badając skargę kasacyjną związany jest jej zarzutami, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). W niniejszej sprawie nie zaistniały jednak przesłanki nieważności, określone w art. 183 § 2 P.p.s.a. Wniesiona skarga kasacyjna zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie wskazać należy, że badanie merytorycznej strony skargi poprzedza analiza jej dopuszczalności pod względem formalnym. Przechodząc do oceny zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że zasługują one na uwzględnienie. Za uzasadniony uznać należy zarzut wskazujący na naruszenie art. 6 i 49 § 1 P.p.s.a. Zgodnie z tymi przepisami, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczać ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań, a także wzywać strony o uzupełnienie pisma procesowego. Zważywszy zatem, że w niniejszej sprawie skarżący przed sądem I instancji nie byli reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, nie można przyjąć – w świetle powołanego art. 6 i 49 § 1 P.p.s.a. – że niewzywając skarżących do sprecyzowania treści skargi Sąd I instancji postąpił prawidłowo. Brak udzielenia informacji, brak precyzyjnych wskazówek co do dalszego postępowania, nieprzedstawienie skarżącym, jakie są w rzeczywistości skutki prawne nieprawidłowego sformułowania skargi, narusza przepis art. 6 P.p.s.a., co w konsekwencji doprowadziło do przedwczesnego zastosowania art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. i odrzucenia skargi. W tym stanie rzeczy, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w związku z art. 182 § 1 i 3 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.