I OSK 1521/19

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2022-10-20

Skład orzekający: Aleksandra Łaskarzewska, Monika Nowicka, Arkadiusz Blewązka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy nieruchomość wywłaszczona pod budowę osiedla mieszkaniowego, która po podziale stała się odrębną działką, ale nie została zabudowana ani wykorzystana w sposób bezpośrednio związany z celem wywłaszczenia (budową osiedla), może zostać zwrócona byłemu właścicielowi na podstawie art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n.?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną gminy, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo stwierdził, iż działka nr [...] (powstała z podziału wywłaszczonej nieruchomości) stała się zbędna na cel wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego). Sąd podkreślił, że samo istnienie infrastruktury podziemnej lub zieleni na działce nie przesądza o jej wykorzystaniu zgodnie z celem wywłaszczenia, jeśli nie wynika to jednoznacznie z dokumentacji i nie jest nierozerwalnie związane z realizacją celu wywłaszczenia. Brak dowodów na takie wykorzystanie uzasadnia zwrot nieruchomości.
Stan faktyczny
Spadkobiercy byłego właściciela wystąpili o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości, która po podziale stała się działką nr [...]. Organy administracji (Starosta, Wojewoda) odmówiły zwrotu, uznając, że działka została wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia (budowa osiedla mieszkaniowego), stanowiąc strefę ochronną i część infrastruktury. Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił decyzje organów, stwierdzając, że cel wywłaszczenia nie został zrealizowany w odniesieniu do tej działki. Gmina wniosła skargę kasacyjną od wyroku WSA.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną Gminy C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zasądzono solidarnie od Gminy C. na rzecz B. S., K. S., A. C., M. S., P. S. i Ż. S. kwotę 240 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska (spr.) Sędziowie: Sędzia NSA Monika Nowicka Sędzia del. WSA Arkadiusz Blewązka po rozpoznaniu w dniu 20 października 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej Gminy C. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 6 lutego 2019 r. sygn. akt II SA/Gl 922/18 w sprawie ze skargi B. S., K. S., A. C., M. S., P. S. i Ż. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 września 2018 r. nr NWXIV.7581.3.36.2018 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości 1. oddala skargę kasacyjną, 2. zasądza solidarnie na rzecz B. S., K. S., A. C., M. S., P. S. i Ż. S. od Gminy C. kwotę 240 ( dwieście czterdzieści ) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 6 lutego 2019 r., po rozpoznaniu sprawy ze skargi B. S., K. S., A. C., M. S., P. S. i Ż. S. na decyzję Wojewody Śląskiego z dnia 4 września 2018 r. nr NWXIV.7581.3.36.2018 w przedmiocie odmowy zwrotu wywłaszczonej nieruchomości - 1) uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Starosty C. z dnia 26 czerwca 2018 r. nr GN.6821.401.2017.AO, 2) zasądził od organu na rzecz skarżących solidarnie kwotę 697złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. .W uzasadnieniu wyroku Sąd I instancji przyjął następujące okoliczności faktyczne i prawne. Pismem z 17 sierpnia 2017 r. B. S. , K. S., A. C., M. S., P. S., Ż. S. wystąpili do Prezydenta Miasta C. o zwrot części wywłaszczonej nieruchomości położonej w C., oznaczonej aktualnie jako działka nr [...], obręb [...], w której jako właściciel ujawniona jest Gmina C.. Decyzją z 26 czerwca 2018 r. Starosta C. orzekł o odmowie zwrotu na rzecz spadkobierców poprzedniego właściciela części wywłaszczonej nieruchomości położonej w C., oznaczonej jako działka ewidencyjna nr [...] o pow. 0,0685 ha, obręb [...]. W uzasadnieniu podjętej decyzji wskazano, że nieruchomość położona w C., przy ulicy [...], oznaczona jako działka nr [...] o pow. 0,5160 ha - obręb [...], została wywłaszczona od H. S. na rzecz Skarbu Państwa, decyzją Prezydenta Miasta C. z 30.05.1978 r. nr GTO-II-822/8221/246/78, jako niezbędna pod budowę osiedla mieszkaniowego przy ul. [...]. Działka objęta żądaniem zwrotu powstała w wyniku podziałów wywłaszczonej nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. 0,5160 ha. Starosta podał, że przedmiotowa nieruchomość, zgodnie z planem realizacyjnym zatwierdzonym decyzją z dnia 15.02.1978r., została przeznaczona pod budowę osiedla mieszkaniowego przy ul. [...] w C.. W toku prowadzonego postępowania organ pozyskał z archiwum Urzędu Miasta C. teczkę ogólną dot. budowy osiedla domków jednorodzinnych przy ul. [...], w której znajdował się oryginał w/w decyzji Urzędu Miejskiego w C. z 15.02.1978r. o zatwierdzeniu planu realizacyjnego, jednakże bez załącznika graficznego. Z treści przedmiotowej decyzji wynika, iż plan ten stanowił aneks do wcześniejszego planu realizacyjnego- zatwierdzonego decyzją Urzędu Miejskiego w C. nr GTO-I-8331/314/77. Na podstawie analizy akt ustalono, że aneks był podyktowany wyłączeniem z wywłaszczeń działek położonych przy ul. [...] oraz zwiększeniem ilości segmentów mieszkalnych z 31 do 33. W teczce ogólnej znajdował się oryginał planu realizacyjnego zatwierdzonego w/w decyzją nr GTO-I-8331/314/77, zgodnie z którym cała działka nr [...] znalazła się w granicach opracowania. Odnaleziono również szczegółowy plan realizacyjny zagospodarowania terenu - budowy osiedla domków jednorodzinnych szeregowych i bliźniaczych przy ul. [...] w C. - aktualizacja II, stanowiący załącznik do późniejszej decyzji Urzędu Miejskiego w C., tj. z dnia 8.09.1983r. Zgodnie z treścią tego planu na wywłaszczonej działce nr [...] miała powstać zabudowa mieszkaniowa jednorodzinna, stacja trafo oraz infrastruktura towarzysząca, w tym drogi i place. W obszarze aktualnej działki nr [...], stanowiącej część w/w dz. nr [...], będącej przedmiotem niniejszego postępowania, nie była przewidziana żadna zabudowa, był to teren położony przy stacji trafo, stanowiący strefę ochronną osiedla mieszkaniowego od istniejącej dwupasmowej drogi szybkiego ruchu. Kształt działki uniemożliwiał posadowienie na tym fragmencie nieruchomości segmentów mieszkalnych. W trakcie oględzin przedmiotowej nieruchomości przeprowadzonych 13 marca 2018 r. ustalono, że działka nr [...] aktualnie jest ogrodzona i stanowi część parkingu służącego do obsługi wypożyczalni samochodów. Sąsiaduje ze stacją trafo, która jest posadowiona na działce nr [...]. Działka nr [...] jest wyłożona kostką brukową, w jej obrębie znajduje się ogrodzenie, brama wjazdowa i furtka. Częściowo stanowi ona trawiasty skwerek, przez jej teren biegnie kolektor wodociągowy (widoczna jest studzienka wodociągowa) oraz posadowiony jest na niej słup linii telefonicznej. Obecni na oględzinach byli dzierżawcy nieruchomości oświadczyli, że po zawarciu pierwszej umowy dzierżawy ogrodzili oni działkę nr [...] oraz położyli na niej kostkę brukową. Zgodnie z informacją uzyskaną z Urzędu Miasta C. przedmiotowa działka nr [...] była objęta umową dzierżawy od 2007r. do 2015 r. Z Centralnego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjnej i Kartograficznej w Warszawie, organ uzyskał zdjęcia lotnicze obrazujące stan zagospodarowania przedmiotowej nieruchomości w 1982r., 1992r., 1996r., 2003r. Zdaniem Starosty, przedmiotowe fotografie wskazują, że działka nr [...] uprzednio stanowiła strefę ochronną - teren zieleni izolacyjnej w ramach osiedla mieszkaniowego domków jednorodzinnych, które już w 1982r. istniało przy ul, [...] w C., Na zdjęciu z 2003 r. widać, że działka nr [...] jeszcze w tej dacie stanowiła teren zielony. Starosta wskazał, że zgodnie z decyzją Prezydenta Miasta C. z 30.05.1978 r. cała wywłaszczona dz. nr [...] miała zostać wykorzystana na cel budowy osiedla mieszkaniowego - domków jednorodzinnych w C. przy ul. [...] i tak też się stało. Plany realizacyjne dot. budowy osiedla nie przewidywały w obszarze części w/w dz. nr [...], oznaczonej aktualnie nr [...], żadnej zabudowy osiedlowej. Miała ona stanowić infrastrukturę towarzyszącą, służącą do obsługi osiedla mieszkaniowego stanowiąc strefę ochronną od istniejącej drogi. Ponadto, jej kształt nie pozwalał na inne jej przeznaczenie. Zdaniem organu I instancji, dokonane ustalenia faktyczne uzasadniają stwierdzenie, iż w stosunku do działki będącej przedmiotem wniosku nr [...] nie zostały spełnione przesłanki zawarte w art. 137 ustawy o gospodarce nieruchomościami, gdyż została ona wykorzystana zgodnie z celem wywłaszczenia. Zatem nie może podlegać zwrotowi na rzecz spadkobierców byłego właściciela. Obecny stan zagospodarowania dz. nr [...] nie przesądza o braku realizacji celu wywłaszczenia, gdyż wcześniej była ona wykorzystywana jako strefa ochronna i stanowiła część osiedla mieszkaniowego, które powstało przy ul. [...] w C. Po rozpatrzeniu odwołania wnioskodawców Wojewoda Śląski decyzją z 4 września 2018 r. utrzymał rozstrzygnięcie organu I instancji. Organ odwoławczy podzielił ustalenia Starosty w kwestii niewykazania, iż przedmiotowa działka stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu nieruchomości. Wskazał, że ustalenie celu wywłaszczenia następuje poprzez przywołanie celu, jaki podano w decyzji wywłaszczeniowej lub umowie sprzedaży, z uwzględnieniem jego doprecyzowania w dokumentacji dotyczącej inwestycji, dla urzeczywistnienia której nastąpiło wywłaszczenie. W ocenie Wojewody, postępowanie dowodowe przeprowadzone w sprawie wykazało, iż nie można przyjąć, że nieruchomość objęta decyzją wywłaszczeniową nie została wykorzystana zgodnie z celem określonym w tej decyzji wywłaszczeniowej. Nie zgadzając się z powyższą decyzją wnioskodawcy zaskarżyli ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Wojewoda Śląski wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując swoje stanowisko. Opisanym na wstępie wyrokiem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach uwzględnił skargę na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "a" i " c" P.p.s.a.. W uzasadnieniu podał, że przedmiotem żądania skarżących jest działka nr [...], powstała w wyniku podziałów nieruchomości oznaczonej jako dz. nr [...] o pow. 0,5160 ha - obręb [...], wywłaszczonej decyzją Prezydenta Miasta C. z dnia 30.05.1978 r. Celem wywłaszczenia było przeznaczenie działki nr [...] pod budowę osiedla mieszkaniowego przy l. [...] w C.. WSA wskazał, że spór pomiędzy stronami, sprowadza się w istocie rzeczy do tego, czy część wywłaszczonej działki nr [...], a więc działka nr [...] stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu. Przystępując do rozpatrzenia tego zagadnienia Sąd I instancji przytoczył treść art. 136 ust. 3 i art. 137 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 roku o gospodarce nieruchomościami (t.j. Dz. U. z 2018 r.. poz. 2204, dalej: u.g.n.). Wskazał, że w ocenie organu odwoławczego, w przedmiotowej sprawie cel wywłaszczenia, określony w decyzji wywłaszczeniowej z 30 maja 1978 r. jako budowa osiedla mieszkaniowego, a więc w sposób ogólny, powinien zostać zrekonstruowany (odczytany) na podstawie "planów inwestycyjnych oraz całości materiałów dowodowych, które stanowiły w sposób bardziej szczegółowy o zasięgu, rodzaju i charakterze powziętej inwestycji". To (takie) odczytanie prowadzi Wojewodę do wniosku, iż w istocie działka nr [...] miała stanowić "strefę ochronną" dla budowanego osiedla mieszkaniowego i wykorzystana w ten właśnie sposób nie podlega zwrotowi. Zdaniem Sądu I instancji, stanowiska takiego nie można zaaprobować, nawet przy bardzo szczegółowym odczytaniu treści dokumentów na które powołano się w uzasadnieniu decyzji. WSA wyjaśnił, że w decyzji wywłaszczeniowej z 30 maja 1978 r., dopiero w uzasadnieniu wskazano, iż "nieruchomość wnioskowana do wywłaszczenia niezbędna jest pod budowę osiedla mieszkaniowego [...]". W decyzji z 15 lutego 1978 r. "w sprawie zatwierdzenia aneksu do planu realizacyjnego osiedla domków jednorodzinnych przy ul. [...]" tak określony cel nie został doprecyzowany (k. 66) – nie ma tam o celu w ogóle mowy. Niewątpliwie natomiast, według załącznika graficznego do planu realizacyjnego, zatwierdzonego decyzją z 7 września 1977 r,. działka nr [...] zlokalizowana jest na obszarze projektowanej inwestycji. Także według kolejnego załącznika graficznego decyzji z 8 września 1983 r. "w sprawie zatwierdzenia planu realizacyjnego – aktualizacja osiedla mieszkaniowego przy ul. [...] w C. do planu realizacyjnego inwestycji", działka nr [...] znajduje się w granicach realizowanej inwestycji, przy czym obszar ten wskazano jako "granice wykupionego terenu". Sąd zauważył, że Wojewoda, zwłaszcza w oparciu o ten ostatni dokument wywodzi, iż "część nieruchomości odpowiadająca działce nr [...] stanowić miała również w świetle tego dokumentu strefę ochronną dla budowanego osiedla mieszkaniowego, separując w części ciąg komunikacyjny w postaci drogi szybkiego ruchu" . Nie wiadomo skąd takie twierdzenie, skoro nie wynika to z części tekstowej załącznika graficznego (w powiązaniu z częścią graficzną). W części tekstowej są dwa elementy: pierwszy - oznaczenia graficzne, w tym dotyczące granic wykupionego terenu, budynków przekazanych użytkownikom, budynków obsługi technicznej, ogrodzeń działek, dróg i placy, chodników, ogrodzenia po rekonstrukcji; drugi – "Uwagi" , zgodnie z którymi plan realizacyjny – aktualizacja II uzupełnia poprzednią aktualizację m.in. o: plac manewrowy, parking, likwidację kilku miejsc postojowych, ogrodzenie od ternu należącego do Skarbu Państwa, trasę kabla elektrycznego i zieleń w rejonie placu manewrowego i parkingu na terenie po zlikwidowanych miejscach postojowych. W ocenie Sądu I instancji, w świetle informacji zawartych w tych aktach można jedynie zgodzić z tym, że celem wywłaszczenia całej działki nr [...], w tym również jej części w postaci działki nr [...], powstałej po podziale działki nr [...], była budowa osiedla mieszkaniowego przy ul. [...] w C.. Działki te niewątpliwie znajdowały się w obszarze planowanego przedsięwzięcia, o czym świadczą załączniki graficzne do kolejnych planów realizacyjnych. Natomiast z załączników tych, jak również z innych dokumentów zgromadzonych w sprawie, nie można wywieść twierdzenia, zgodnie z którym na tak określony cel działka nr [...] została wykorzystana. Wręcz odwrotnie, z graficznego obrazu usytuowania tej działki wobec osiedla mieszkaniowego można wysnuć wniosek, że wywłaszczenie obecnej działki nr [...] było rezultatem wywłaszczenia całej nieruchomości obejmującej działkę nr [...], zaś brak możliwości wykorzystania jej na cel określony w decyzji wywłaszczeniowej, a więc na działki budowlane (zbyt mała powierzchnia, nieregularny kształt) spowodował konieczność jej wydzielenia i pozostawienia poza obszarem osiedla mieszkaniowego. Z punktu widzenia celu wywłaszczenia była ona zbędna, o czym może świadczyć sposób jej zagospodarowania, niezwiązany zupełnie z osiedlem w szerokim tego słowa znaczeniu (łącznie z infrastrukturą). Zdaniem Sądu I instancji, nie mogą zmienić tego stanowiska zdjęcia lotnicze, z których co najwyżej może wynikać, że na działce nr [...] dostrzegalna jest zieleń w nienajlepszej kondycji, nie będąca prawdopodobnie wynikiem jej celowego zagospodarowania (zdjęcie z 1982 r.). Natomiast nie można z nich wywieść, iż działka ta położona jest w strefie ochronnej, oddzielającej osiedle mieszkaniowe od drogi publicznej. Co więcej, od strony tejże drogi działka nr [...] i osiedle mieszkaniowe rozdzielone są działką nr [...], wyłączoną z wywłaszczenia. Wobec powyższego Sąd I instancji stwierdził, że brak było wystarczających przesłanek, aby uznać w przedmiotowej sprawie, iż cel wywłaszczenia jakim była budowa osiedla mieszkaniowego, szeroko rozumianego (wraz z infrastrukturą) został kiedykolwiek zrealizowany. Zatem część wywłaszczonej działki nr [...], a więc obecnie działka nr [...] stała się zbędna na cel określony w decyzji o wywłaszczeniu i podlega zwrotowi na zasadach określonych w art. 136 ust. 3 u.g.n., o ile nie zachodzą ku temu przeszkody prawne. W kontekście przeprowadzonych wyżej rozważań, wskazujących na niezrealizowanie celu wywłaszczenia w przypadku działki nr [...] za uzasadnione Sąd I instancji uznał zarzuty podnoszone w skardze, tak procesowe (naruszenie art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80, a także art. 11, art. 15, art. 81 i art. 107 § 1 i § 3 K.p.a.) oraz materialnoprawne (art. 136 ust. 3 w zw. z art. 137 ust. 1 u.g.n.). WSA postanowił uchylić tak zaskarżoną decyzję, jak i decyzje organu I instancji, bowiem wskazanymi wyżej uchybieniami obarczone były rozstrzygnięcia obu organów orzekających w sprawie. Wskazał, że w dalszym postępowaniu organ I instancji będzie zobowiązany uwzględnić stanowisko wyrażone przez Sąd. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wywiodła Gmina C. wnosząc o jego uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm prawem przepisanych. Zaskarżonemu orzeczeniu Gmina zarzuciła naruszenie: I. przepisów prawa materialnego, poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie art. 136 ust. 3 w związku art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. polegające na przyjęciu, że wywłaszczona nieruchomość położona w C., oznaczona aktualnie jako działka nr [...] obręb [...], stała się zbędna na cel wywłaszczenia i powinna zostać zwrócona spadkobiercom poprzedniego właściciela pomimo tego, że na działce znajduje się infrastruktura podziemna, która jest nierozerwalnie związana z obsługą istniejącego osiedla i jako taka jest jednym z elementów celu, dla którego dokonano wywłaszczenia oraz stanowiła strefę ochronną dla osiedla mieszkaniowego, na której znajdowała się zieleń; 2) przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: 1) art. 141 § 4 w związku art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (jt- Dz. U. z 2018 r. poz. 2096, z późn. zm.) - zwanej dalej jako k.p.a. - w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy przez przyjęcie, że podniesione w skardze zarzuty procesowe są uzasadnione oraz przez ograniczenie kontroli legalności postępowania administracyjnego tylko do wybranych dowodów tego postępowania i wydanie wyroku bez koniecznej i prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, a zatem dokonanie błędnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji prowadziło do naruszenia przepisu prawa materialnego art. 136 ust. 3 u.g.n. i przyjęcia dowolnych ustaleń faktycznych, stanowiących postawę rozstrzygnięcia, 2) art. 141 § 4 w związku z art. 133 § 4 P.p.s.a. poprzez pominięcie istotnego dowodu znajdującego się w aktach sprawy, jakim była mapa zasadnicza z nakładką ewidencyjną, na której była zobrazowana infrastruktura podziemna, nierozerwalnie związana z obsługą istniejącego osiedla, co z kolei doprowadziło do błędnego przyjęcia, iż na wywłaszczonej nieruchomości nie doszło do realizacji celu wywłaszczenia oraz poprzez jednoznaczne rozstrzygnięcie przez Sąd, co do zbędności nieruchomości na cel wywłaszczenia, 3) art. 141 § 4 P.p.s.a. przez brak dostatecznego wyjaśnienia podstawy prawnej rozstrzygnięcia, 4) art. 141 § 4 w związku z art. 153 P.p.s.a. polegające na braku dostatecznego wyjaśnienia w uzasadnieniu wyroku wskazania, co do dalszego postępowania, 5) art. 151 P.p.s.a. polegające na jego niezastosowaniu i uwzględnieniu skargi w sytuacji, w której powinna ona ulec oddaleniu, tym samym uchylenie decyzji organów odwoławczego i organu I instancji, które to rozstrzygnięcia były prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2022 r., poz. 329 ze zm., dalej jako: P.p.s.a.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli, Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia, wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to, że zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Nie dopatrzywszy się w niniejszej sprawie okoliczności uzasadniających nieważność postępowania, Naczelny Sąd Administracyjny przeszedł do oceny zarzutów skargi kasacyjnej. W świetle art. 174 powołanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie (ust. 1), a ponadto przez naruszenie przepisów postępowania, jeśli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (ust. 2). Przedmiotowa skarga kasacyjna zawiera zarówno zarzuty naruszenia prawa procesowego jak i materialnoprawnego. Jako pierwszy ocenie poddać należało zarzut naruszenia art. 141 § 4 P.p.s.a., który okazał się niezasadny. Zarzut ten usprawiedliwiony byłby tylko wówczas, gdyby pomiędzy tym uchybieniem a wynikiem postępowania sądowoadministracyjnego istniał potencjalny związek przyczynowy. Do sytuacji, w której wadliwość uzasadnienia wyroku może stanowić usprawiedliwioną podstawę skargi kasacyjnej, należy zaliczyć tę, gdy uzasadnienie nie pozwala na kontrolę kasacyjną orzeczenia. Dzieje się tak wówczas, gdy nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstawy rozstrzygnięcia z powodu lakonicznego i ogólnikowego uzasadnienie wyroku wskutek czego niemożliwe jest zapoznanie się z przesłankami rozstrzygnięcia. Uzasadnienie musi pozwalać na skontrolowanie przez strony i sąd wyższej instancji, czy sąd orzekający nie popełnił w swoim rozumowaniu błędów, tj. winna zostać w nim uwidoczniona operacja logiczna, którą przeprowadził sąd, stosując określone normy prawne w rozstrzyganej sprawie. Prawidłowo sporządzone uzasadnienie wyroku nie wymaga szczegółowego odniesienia się przez sąd pierwszej instancji do wszystkich zarzutów skargi oraz podniesionej w niej argumentacji, ale wymaga odniesienia się do tych zarzutów, których zbadanie jest niezbędne do przeprowadzenia kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego. Przepis art. 141 § 4 P.p.s.a. nie służy do kwestionowania merytorycznej podstawy rozstrzygnięcia. W niniejszej sprawie kontrolowane orzeczenie spełnia wymogi tego przepisu. Treść uzasadnienia pozwala na rekonstrukcję podstawy rozstrzygnięcia. Sąd I instancji zawarł w nim, w istotnym zakresie odniesienie się do zgromadzonego w aktach materiału dowodowego. Za niezasadny Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. w związku z art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. poprzez ograniczenie kontroli legalności postępowania administracyjnego tylko do wybranych dowodów tego postępowania co spowodowało wydanie wyroku bez koniecznej i prawidłowej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Sąd I instancji szeroko odniósł się do zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Uwzględnił przy ocenie zarówno treść znajdujących się w aktach decyzji, załączników graficznych, planów realizacyjnych, jak i zdjęć lotniczych odnoszących się do spornego obszaru. Ocena zgromadzonego materiału dowodowego nie budzi wątpliwości w świetle zasad logiki oraz doświadczenia życiowego. W kontrolowanym wyroku Sąd szczególny nacisk położył na ocenę tych kwestii, które były istotą rozważań zawartych w decyzjach organów obu instancji, w szczególności zaś na ustalenia, że działka [...] stanowiła strefę ochronną, stanowiącą nierozerwalną więź z osiedlem mieszkaniowym, które powstało jako realizacja celu wywłaszczenia. W istocie rację przyznać należało Sądowi I instancji, że z żadnego z do tej pory zgromadzonych w sprawie dokumentów nie wynika, by sporny teren miał być elementem tak rozumianego celu. Brak jakichkolwiek informacji na ten temat w treści decyzji, także oznaczenia na części graficznych planów realizacyjnych nie pozwalają przyjąć, by na działce [...] miała być urządzona strefa ochronną. Zgodzić należało się również z Sądem I instancji, że zdjęcia lotnicze tego obszaru nie potwierdzają, by strefa ta kiedykolwiek tam powstała. Ze sposobu urządzenia istniejącej na działce zieleni nie wynika by miała ona charakter celowych naniesień. W tym stanie rzeczy przyjęcie przez organy że na działce [...] miała znajdować się i znajdowała się strefa ochronna, nierozerwalnie związana z osiedlem mieszkaniowym, słusznie nie znalazło akceptacji Sądu, który uznał te ustalenia za naruszające przepisy art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 K.p.a. Nie można również zgodzić się z autorem kasacji, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał w sposób nie budzący wątpliwości na przyjęcie, że na spornej działce wybudowano infrastrukturę podziemną, niezbędna dla prawidłowego funkcjonowania osiedla mieszkaniowego przy ul. [...] w C., stanowiąc koncepcyjnie i infrastrukturalnie fragment tego osiedla, którego budowa była celem wywłaszczenia. Wskazanie na mapę odzwierciedlającą przebieg infrastruktury jest niewystarczające. W aktach brak informacji kiedy poszczególne jej elementy zostały zrealizowane, czy służą obsłudze osiedla mieszkaniowego, stanowiąc nierozerwalny element celu wywłaszczenia. Rozważania o tym stopniu szczegółowości winny znaleźć się w treści decyzji obu instancji, mając jednocześnie odzwierciedlenie w materiale dowodowym, znajdującym się w aktach. Tymczasem ani decyzja, ani materiał dowodowy nie spełniają tych wymogów. Odnosząc się do zarzutu opartego na podstawie kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 1 P.p.s.a. kasacja winna wykazać, że Sąd I instancji dopuścił się naruszenia prawa materialnego poprzez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Tak więc autor kasacji powinien wykazać i uzasadnić, że wojewódzki sąd administracyjny nieprawidłowo odczytał normę prawną wynikającą z treści przepisu prawa materialnego, bądź mylnie zrozumiał treść przepisu prawa materialnego. W każdym więc z tych przypadków chodzi o sytuację, gdy wykładnia dokonana przez sąd jest nie do przyjęcia w kontekście logiczno-językowym, pozostałych przepisów prawa lub celu, w jakim został wprowadzony dany przepis. Natomiast uzasadniając zarzut niewłaściwego zastosowania przepisu prawa materialnego wykazać należy, że sąd stosując przepis popełnił błąd subsumcji, czyli że niewłaściwie uznał, że stan faktyczny przyjęty w sprawie nie odpowiada stanowi faktycznemu, zawartemu w hipotezie normy prawnej, zawartej w przepisie prawa. W niniejszej sprawie podniesiony zarzut naruszenia art. 136 ust. 3 w związku art. 137 ust. 1 i 2 u.g.n. poprzez błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie nie mógł doprowadzić do podważenia kwestionowanego wyroku. Zarzut odnoszący się do błędnej wykładni wymienionych przepisów uznać należy za wadliwie skonstruowany. Wbrew obowiązkowi autor kasacji pominął w nim wskazanie na błędną interpretację tych przepisów, nie wyjaśnił dlaczego jego zdaniem Sąd wadliwie zrozumiał ich treść, jaka jego zdaniem powinna być prawidłowa wykładnia wskazanych norm. Z kolei zarzut niewłaściwego zastosowania prawa materialnego nie mógł być skuteczny skoro za jego pomocą autor kasacji chciał zakwestionować wadliwe, jego zdaniem, ustalenia stanu faktycznego. Niedopuszczalne jest postawienie zarzutu naruszenia prawa materialnego zamiast zarzutu naruszenia przepisów postępowania i podważanie za jego pomocą ustaleń faktycznych. W tym stanie rzeczy żaden z zarzutów naruszenia prawa materialnego nie mógł doprowadzić do podważenia kontrolowanego wyroku. Mając na względzie powyższe skargę kasacyjną jako niezasadną należało oddalić na zasadzie art. 184 P.p.s.a., o kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt.2 P.p.s.a. Sprawę rozpoznano na posiedzeniu niejawnym, w trybie określonym w art. 15zzs4 ust. 3 ustawy z 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID - 19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2021 r., poz. 2095 ze zm.).

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło