I OSK 1549/07

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Kamińska Sędziowie Sędzia NSA Izabella Kulig- Maciszewska (spr.) Sędzia del. WSA Małgorzata Włodarska Protokolant Magdalena Cieślak po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2008r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. P. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1196/05 w sprawie ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2005 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wyrokiem z dnia 25 czerwca 2007 r. sygn. akt II SA/Kr 1196/05, oddalił skargę M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie z dnia [...] lipca 2005 r. Nr [...], w przedmiocie zasiłku celowego. Wyrok ten zapadł w następujących okolicznościach sprawy: Kierownik Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Krakowie, decyzją z dnia [...] maja 2004r., przyznał M. P. zasiłek celowy specjalny w kwocie [...] zł na częściowe pokrycie kosztów związanych z zakupem leków i nadał decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. W uzasadnieniu organ pierwszej instancji podał, że na podstawie przeprowadzonego wywiadu środowiskowego oraz zebranej dokumentacji ustalono, że dochód M. P. pochodzący z renty w wysokości [...] zł miesięcznie oraz doliczonej na podstawie art. 8 ust. 11 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej pożyczki, przekroczył kryterium dochodowe ustalone w ustawie. Jednak z uwagi na niepełnosprawność i długotrwałą chorobę wnioskodawca znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, o której mowa w art. 7 pkt 5 i 6 ww. ustawy. Ponadto wnioskodawca pozostaje w stałym leczeniu Poradni Oddziału Rehabilitacji i po opłaceniu rachunków mieszkaniowych ma trudności z wykupieniem leków. W związku z tym przyznano zasiłek celowy w oparciu o art. 41 pkt 1 i art. 3 ww. ustawy, a z uwagi na ważny interes strony nadano decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Od powyższej decyzji odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Krakowie złożył M. P. Podniósł, że decyzja jest dla niego krzywdząca i niesprawiedliwa, ponieważ nie zaspokaja jego podstawowych potrzeb, do których należy zakup lekarstw. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie utrzymało w mocy powyższą decyzję wskazując, że działania z zakresu pomocy społecznej nie mają na celu zastępowania indywidualnych wysiłków osób potrzebujących, lecz ich wspomaganie na zasadach przewidzianych w przepisach prawa. Ponadto organy pomocy społecznej zobowiązane są do kierowania się nie tylko wielkością żądań strony, ale także zakresem jej uzasadnionych potrzeb oraz zakresem swoich możliwości i potrzebami innych osób ubiegających się o pomoc społeczną, których sytuacja jest niejednokrotnie dużo trudniejsza. Kolegium wskazało, że M. P. prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe, jest osobą niepracującą. Stan zdrowia oraz wiek wskazuje na małe prawdopodobieństwo zdobycia pracy. Dochód miesięczny M. P. to kwota [...] zł, na którą składają się renta oraz kwota zaciągniętej pożyczki obliczona zgodnie z art. 8 ust. 11 ustawy. Dochód ten przekracza więc kryterium dochodowe wskazane ustalone w art. 8 ust. 1 ustawy. Biorąc jednak pod uwagę całokształt sytuacji osobistej organ uznał, że daje ona podstawę do ubiegania się o uzyskanie pomocy. Dlatego uzasadnione było przyznanie wnioskodawcy zasiłku celowego specjalnego na częściowe pokrycie kosztów zakupu leków. Odnośnie wysokości przyznanego zasiłku celowego Kolegium wskazało, że winno się kierować nie tylko rozmiarem żądań strony, ale także zakresem jej uzasadnionych potrzeb oraz swoich możliwości. Organ zobowiązany jest także mieć na względzie potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc społeczną, których sytuacja jest niejednokrotnie dużo trudniejsza. M. P. złożył skargę na powyższą decyzję podnosząc, że odmowa przyznania mu świadczeń z pomocy społecznej uniemożliwia mu zaspokojenie podstawowych potrzeb bytowych i pozostawia go w stanie skrajnego ubóstwa. Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie wskazał, iż zgodnie z treścią art. 8 ust. 1 ustawy, Prawo do świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej z zastrzeżeniem art. 40, 41, 78 i 79 przysługuje osobie samotnie gospodarującej, której dochód nie przekracza kwoty 461 zł, zwanej dalej "kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej". Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy, za dochód uważa się sumę miesięcznych przychodów z miesiąca poprzedzającego złożenie wniosku, lub w przypadku utraty dochodu z miesiąca, w którym wniosek został złożony, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej, pomniejszoną o enumeratywnie wyliczone obciążenie. Z kolei art. 8 ust. 11 pkt 1 stanowi, że w przypadku uzyskania w ciągu 12 miesięcy poprzedzających miesiąc złożenia wniosku lub w okresie pobierania świadczenia z pomocy społecznej dochodu jednorazowego, przekraczającego pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, kwotę tego dochodu rozlicza się w równych częściach na 12 kolejnych miesięcy, poczynając od miesiąca, w którym dochód został wypłacony. Zgodnie z art. 8 ust. 3 ustawy za dochód uznaje się sumę miesięcznych przychodów, bez względu na tytuł i źródło ich uzyskania. Zatem zgodnie treścią ww. przepisu, za przychód uznać należy także pożyczkę, bowiem taki rodzaj przychodu nie został przez ustawodawcę wyłączony z zakresu składników decydujących o wysokości dochodu. Sumę dochodu pomniejsza się jedynie o składniki wymienione w punktach 1, 2 i 3 art. 8 ust. 3 ustawy. Sposób obliczenia dochodu, jakim dysponował skarżący w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie zasiłku uznać należy za prawidłowy. Organy uwzględniły także przepis art. 8 ust. 11 ustawy, który stanowił podstawę rozliczenia jednorazowego dochodu uzyskanego przez skarżącego. Dochód ten, w kwocie [...] zł z tytułu pożyczki przekroczył pięciokrotnie kwotę kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej, jaką jest skarżący. Ustalenia organu dotyczące przekroczenia kryterium dochodowego przez skarżącego są więc zasadne. Stosownie zaś do art. 41 ustawy o pomocy społecznej, organ administracji publicznej podejmuje decyzję w ramach tzw. uznania administracyjnego. Zakres kontroli Sądu Administracyjnego w przypadku decyzji uznaniowej jest ukształtowany w ten sposób, iż Sąd bada zgodność z prawem, a nie wnika w celowość wydania decyzji i rozstrzygnięcia sprawy w niej zawartego. Kontrola sądowa zmierza do ustalenia, czy na podstawie przepisów prawa dopuszczalne było wydanie decyzji uznaniowej, czy przy jej wydaniu organ nie przekroczył granic uznania administracyjnego, oraz czy uzasadnił rozstrzygnięcie sprawy dostatecznie zindywidualizowanymi przesłankami. Bezsporne jest w sprawie, że dochody skarżącego przekroczyły kryterium dochodowe. Organy były więc uprawnione do przyjęcia jako podstawy orzekania art. 41 ustawy. Orzekając w oparciu o powyższy przepis nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Kolegium w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazało, że organ powinien kierować się nie tylko wielkością żądań strony ale i zakresem jej usprawiedliwionych potrzeb oraz zakresem swoich możliwości, mając na względzie także potrzeby innych osób ubiegających się o pomoc społeczną, pozostających niejednokrotnie w sytuacji dużo trudniejszej. Słusznie powołał się organ na treść art. 3 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej i zauważył, że nie każde żądanie , nawet jeśli wydaje się uzasadnione musi być przez organ pomocy społecznej automatycznie uwzględnione. Zauważyć nadto należy, że specjalny zasiłek celowy jest świadczeniem o charakterze zupełnie wyjątkowym, przyznawanym w szczególnie uzasadnionych przypadkach. M. P. złożył skargę kasacyjną od powyższego wyroku, opierając ją na podstawie naruszenia prawa materialnego przez błędne zastosowanie przepisu art. 3 i 7 ustawy o pomocy społecznej, polegające na nieudzieleniu skarżącemu pomocy społecznej w rozmiarze odpowiednim do okoliczności uzasadniających udzielenie tej pomocy (czyli bezspornie ciężkiej sytuacji socjalno-bytowej i zdrowotnej. W związku z powyższym strona wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie nieopłaconych kosztów "postępowania odwoławczego" według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionej podstawy i w związku z tym podlegała oddaleniu. Powołane w skardze kasacyjnej przepisy art. 3 i 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej, określają ogólne zasady i zakres podmiotowy tej pomocy i w żaden sposób nie zostały przez Sąd naruszone. W skardze kasacyjnej zarzucono błędne zastosowanie tych przepisów. Prawdopodobnie kasator chciał zarzucić niewłaściwe ich zastosowanie (zgodnie z art. 174 pkt 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), które polega na błędnej subsumcji co wyraża się w tym, że ustalony w sprawie stan faktyczny został błędnie uznany za odpowiadający stanowi hipotetycznemu przewidzianemu w konkretnej normie prawnej, względnie gdy do ustalonego stanu faktycznego błędnie nie zastosowano określonej hipotezy normy prawnej. Jednakże zarzut ten nie jest zasadny. Sąd pierwszej instancji uznał, że organy prawidłowo ustaliły stan faktyczny zwłaszcza w kontekście dochodu skarżącego, jego potrzeb oraz możliwości pomocy społecznej, a przyznając w trybie art. 41 ustawy o pomocy społecznej określony zasiłek celowy nie przekroczyły granic uznania administracyjnego. Ustalenia stanu faktycznego nie zostały zakwestionowane w skardze kasacyjnej. Stanowiły więc podstawę orzekania w niniejszej sprawie. Są one również wiążące dla Naczelnego Sądu Administracyjnego. Przy tak ustalonym stanie faktycznym nie można zarzucić Sądowi pierwszej instancji niewłaściwe zastosowanie powołanych norm ogólnych. Zwłaszcza, że podstawę orzekania stanowił przepis art. 41 ustawy o pomocy społecznej, którego naruszenie nie zostało zarzucone. Z tych wszystkich względów Naczelny Sąd Administracyjny na mocy art. 184 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, rozstrzygnie Wojewódzki Sąd Administracyjny.