I OSK 1844/15
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2017-02-02
Skład orzekający: NSA Joanna Runge-Lissowska, NSA Jolanta Sikorska, del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.)
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy brak uwzględnienia przez organ orzekający ważnego orzeczenia o niepełnosprawności skarżącego w aktualizacji wywiadu środowiskowego, a także niezałatwienie wniosku o wyłączenie pracowników socjalnych, stanowi podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 i 3 k.p.a.?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że Wojewódzki Sąd Administracyjny prawidłowo zaaprobował stanowisko organu administracji, który odmówił wznowienia postępowania. Sąd uznał, że brak uwzględnienia orzeczenia o niepełnosprawności w wywiadzie środowiskowym nie stanowił podstawy do wznowienia postępowania na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., ponieważ orzeczenie to straciło ważność przed sporządzeniem wywiadu, a zarzut sfałszowania dowodu nie był oczywisty i nie został potwierdzony orzeczeniem sądu. Ponadto, odmowa wyłączenia pracowników socjalnych była prawidłowa, a zarzuty dotyczące naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. nie znalazły uzasadnienia.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła odmowy przyznania zasiłku celowego na zakup opału. Po kolejnych decyzjach i odmowach, strona wniosła o wznowienie postępowania, powołując się na fałszywy dowód (aktualizację wywiadu środowiskowego, która nie uwzględniła ważnego orzeczenia o niepełnosprawności) oraz na wydanie decyzji przez pracownika podlegającego wyłączeniu. Organ administracji odmówił wznowienia postępowania, a następnie Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę strony. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną od wyroku WSA.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Runge-Lissowska sędzia NSA Jolanta Sikorska sędzia del. WSA Dorota Jadwiszczok (spr.) Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2017 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 27 stycznia 2015 r. sygn. akt II SA/Lu 188/14 w sprawie ze skargi T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2014 r. Nr [...] w przedmiocie uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zasiłku celowego na zakup opału oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 27 stycznia 2015r., sygn. akt II SA/Lu 188/14, oddalił skargę T. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...], w przedmiocie odmowy uchylenia decyzji ostatecznej w sprawie zasiłku celowego na zakup opału.
Wyrok ten wydany został w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy:
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r., nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie – po rozpatrzeniu wniosku T. W. o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], którą organ ten, po wznowieniu postępowania, odmówił uchylenia własnej decyzji z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału – na podstawie art. 127 § 3 i art. 138 § 1 pkt 1 oraz art. 151 § 1 pkt 1 w związku z art. 150 § 1, art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., dalej jako "k.p.a."), utrzymało w mocy decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...].
W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Kolegium przedstawiło stan faktyczny i prawny sprawy:
Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w N., po rozpatrzeniu wniosku T. W. z dnia 8 grudnia 2012 r., działając z upoważnienia Wójta Gminy N. wydał w dniu [...] stycznia 2013 r. decyzję nr [...] o odmowie przyznania wnioskodawczyni zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału. Jako że w przedmiotowym wniosku z dnia 8 grudnia 2012 r. T. W. zwróciła się o wyłączenie ze sprawy pracownic OPS w N.: H. L. i E. W., powyższa decyzja została poprzedzona postanowieniem organu I instancji z dnia z dnia [...] stycznia 2013 r. o odmowie ich wyłączenia.
T. W. wniosła odwołanie od powyższej decyzji, a następnie w piśmie z dnia 6 lutego 2013 r. wniosła o wyłączenie od udziału w jej sprawie członków etatowych SKO w Lublinie: K. A., E. C.-S. i Z. C.. Wniosek ten Prezes SKO oddalił postanowieniem z dnia [...]marca 2013 r.
Z kolei decyzją z dnia [...] marca 2013 r., nr [...], Kolegium utrzymało w mocy decyzję organu I instancji.
Na powyższą decyzję organu odwoławczego T. W. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Skarga ta została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 397/13.
Przed zakończeniem powyższego postępowania sądowego T. W. skierowała do Prezesa SKO w Lublinie wniosek (skargę) z dnia 10 czerwca 2013 r. o wznowienie postępowania w sprawie zakończonej przedmiotową decyzją z dnia [...] marca 2013 r. W takiej sytuacji Kolegium postanowieniem z dnia [...] lipca 2013 r., poinformowało wnioskodawczynię, że jej wniosek zostanie załatwiony w terminie miesiąca od daty wpływu do Kolegium prawomocnego orzeczenia WSA w Lublinie w sprawie o sygn. II SA/Lu 397/13.
Postanowieniem z dnia [...] listopada 2013 r. Kolegium uwzględniło wniosek T. W. i wznowiło przedmiotowe postępowanie, powołując w podstawie prawnej m.in. art. 145 § 1 i 3 k.p.a.
Następnie decyzją z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], organ odwoławczy odmówił uchylenia swojej decyzji z dnia [...] marca 2013 r., utrzymującej w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...].
W uzasadnieniu organ stwierdził, że w sprawie nie zachodzi przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., dotycząca fałszywych dowodów, na których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, bowiem taka sytuacja, wbrew twierdzeniom T. W., nie odnosi się do aktualizacji wywiadu środowiskowego sporządzonego w niniejszej sprawie w dniu [...] grudnia 2012 r. Okoliczność ta nie została również potwierdzona stosownym orzeczeniem sądu. czy też innego właściwego organu. Ponadto z zebranego materiału dowodowego nie wynika, że sfałszowanie dowodu jest oczywiste, zaś ewentualne braki w treści wywiadu nie stanowią o jego sfałszowaniu.
Kolegium uznało ponadto, że nie zachodzi także przesłanka z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., dotycząca wydania decyzji przez pracownika lub organ administracji, który podlega wyłączeniu. Kwestia wyłączenia pracowników OPS w N., jak i członków SKO w Lublinie była przedmiotem rozstrzygnięcia zarówno Kierownika OPS w N. (postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]), jak i Prezesa SKO w Lublinie (postanowienie z dnia [...] marca 2013 r. nr [...]), którzy nie znaleźli podstaw do pozytywnego załatwienia wniosków T. W. w tym przedmiocie.
We wniosku z dnia 14 grudnia 2013 r. T. W. zwróciła się do Kolegium o ponowne rozpatrzenie sprawy. Stwierdziła, że "fałsz jest oczywisty", bowiem wynika z porównania jej stanu zdrowia i sytuacji mieszkaniowej przedstawionego w dowodach medycznych i oświadczeniach z wpisem części IV aktualizacji wywiadu. Podkreśliła, że fałszem jest, jakoby była sprawna fizycznie, sama przygotowywała posiłki i symulowała swoje złe samopoczucie.
Odnośnie odmowy wyłączenia od załatwiania jej sprawy pracowników socjalnych (H. Lipskiej i E. Wolny) strona stwierdziła, że za uwzględnieniem jej wniosku przemawiały okoliczności sprawy, a Kierownik OPS w N. nie wykonał ciążącego na nim obowiązku wyłączenia pracowników. Jego postanowienie nr [...] nie spełnia ponadto wymogów przewidzianych w k.p.a.
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Lublinie powołaną na wstępie decyzją z dnia [...] stycznia 2014 r. utrzymało w mocy swoją decyzję z dnia [...] grudnia 2013 r.
Organ ponownie uznał, że w sprawie nie ma miejsca przesłanka z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., albowiem aktualizacja wywiadu środowiskowego z dnia [...] grudnia 2012 r. nie jest dokumentem, któremu można przypisać cechę fałszywego dowodu. Zarzutu takiego nie potwierdza żadne orzeczenie sądu, czy też innego odpowiedniego organu. Przedmiotowa aktualizacja nie budzi również zastrzeżeń co do swojej poprawności.
Kolegium zwróciło ponadto uwagę, że formułowane przez stronę zarzuty pod adresem organów pomocy społecznej z powołaniem się na orzeczenie o jej niepełnosprawności z dnia [...] października 2010 r., nr [...], wydane przez Powiatowy Zespół Do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności zs. w L., jest nadużyciem, gdyż orzeczenie to straciło swoją ważność z dniem [...] listopada 2013 r. Również w kontekście odmowy wyłączenia w niniejszej sprawie pracownic OPS w N. E. W. i H. L. organ odwoławczy uznał, że nie ma tu miejsca sytuacja, która mogłaby skutkować naruszeniem prawa powodującym eliminację kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego. Kolegium podkreśliło, że o tym, czy w danej sprawie zachodzi konieczność wyłączenia pracownika organu, decyduje jego bezpośredni przełożony.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie T. W. stwierdziła, że "fałsz w aktualizacji wywiadu jest tak oczywisty, że prokurator (...) nie musi zajmować się porównaniem stanu faktycznego znanego z urzędu ze stanem wpisanym w biurze OPS (...)". Zdaniem skarżącej "SKO nie przeprowadziło postępowania w obowiązkowy sposób z dokumentów istotnych", a jeżeli aktualizacja wywiadu nie budzi zastrzeżeń organu to "jest to nadużycie oczywiste w stosunku do faktu sfałszowania". Niewykonanie przez Kierownika OPS i Prezesa SKO obowiązku z art. 24 § 3 k.p.a. jest – jak stwierdziła skarżąca – też oczywiste.
W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
W piśmie z dnia 20 stycznia 2015 r. skarżąca podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko dotyczące wystąpienia przesłanek do wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją Kolegium z dnia [...] grudnia 2013 r., określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 3 k.p.a.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wskazał, że wzruszenie ostatecznej decyzji w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego ma charakter wyjątkowy i może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy organ ustali, że zaistniały szczególne okoliczności wyczerpujące przesłanki wznowienia określone w art. 145 i 145 a k.p.a.
W rozpoznawanej sprawie skarżąca, domagając się wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia [...] grudnia 2013 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z przeznaczeniem na zakup opału, oparła swój wniosek na przesłankach określonych w art. 145 § 1 pkt 1 i 3 k.p.a., tj. zarzuciła ustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych na podstawie dowodów, które okazały się fałszywe oraz wydanie decyzji przez pracownika lub organ administracji publicznej, który podlega wyłączeniu stosownie do art. 24, 25 i 27 k.p.a.
W ocenie Sądu organ administracji, rozpoznając przedmiotowy wniosek, zasadnie stwierdził, że opisane w nim okoliczności nie wypełniają powyższych ustawowych podstaw wznowienia.
Odnosząc się do pierwszej z powołanych przesłanek, Sąd I instancji podkreślił, że zasadniczo wznowienie postępowania z tej przyczyny jest możliwe dopiero po stwierdzeniu orzeczeniem sądu sfałszowania dowodu lub popełnienia przestępstwa – "Strona, która domaga się wznowienia postępowania na tej podstawie, że dowód okazał się fałszywy (art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a.), musi przedłożyć organowi dowód w postaci orzeczenia sądowego stwierdzającego, że dokument był sfałszowany" (tak: wyrok NSA z dnia 2 czerwca 2000 r., sygn. akt I SA 1123/99). Przed wydaniem takiego orzeczenia wznowienie jest natomiast możliwe tylko wówczas, gdy sfałszowanie dowodu lub popełnienie przestępstwa jest oczywiste, a jednocześnie wznowienie jest niezbędne dla uniknięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego (art. 145 § 2 k.p.a.).
Zdaniem skarżącej, istotną wadą poprzedniego postępowania było oparcie się na – jej zdaniem – sfałszowanym aktualizacyjnym wywiadzie środowiskowym z dnia [...] grudnia 2012 r. Analiza akt sprawy w żaden sposób nie potwierdza jednak ogólnikowych zarzutów skarżącej co do "sfałszowania" tegoż wywiadu, poprzedzającego wydanie przez Kierownika OPS w N. decyzji z dnia [...] stycznia 2013 r. o odmowie przyznania jej zasiłku celowego. Wbrew zarzutom skargi, nie ma podstaw do stwierdzenia oczywistego "fałszu", a nawet nieprawidłowości przedmiotowego dokumentu. Zarzut ten nie został również potwierdzony orzeczeniem właściwego sądu lub innego organu, co – jak wyżej wskazano - wyklucza stwierdzenie przesłanki z art. 145 §1 pkt 1 k.p.a.
Podkreślić należy, że zarzut skarżącej co do sfałszowania przedmiotowego wywiadu w istocie sprowadza się do zakwestionowania zawartych w jego dziale I i III informacji o sytuacji życiowej, w tym mieszkaniowej i zdrowotnej skarżącej, przy czym w szczególności dotyczy pominięcia w ustaleniach pracownika socjalnego orzeczenia o niepełnosprawności skarżącej z dnia [...] października 2010 r. Jak słusznie jednak stwierdziło Kolegium, orzeczenie to w chwili przeprowadzania spornej aktualizacji wywiadu było już nieważne (od dnia [...] listopada 2013 r.), stąd nie mogło zostać wówczas uwzględnione przez pracownika socjalnego sporządzającego wywiad.
Również zarzuty skarżącej odnoszące się do przesłanki wznowieniowej z art. 145 § 1 pkt 3 k.p.a., sprowadzające się do kwestionowania udziału w postępowaniu objętym wnioskiem o wznowienie pracownic socjalnych: E. W. i H. L. (postępowanie pierwszej instancji) oraz członków etatowych SKO w Lublinie: K. A., E. C.-S. i Z. C. (postępowania odwoławcze) są, zdaniem Sądu I instancji, pozbawione uzasadnionych podstaw. Podejmowanie przez tych pracowników czynności w innych sprawach z udziałem skarżącej nie stanowi bowiem przesłanki wyłączenia ich od udziału w sprawie. Skarżąca, jak wynika z akt administracyjnych sprawy, nie wskazała przy tym żadnych innych merytorycznych podstaw wyłączenia tych osób, a jej subiektywne odczucia o ich działaniu ze szkodą dla skarżącej, nie znajdują żadnego potwierdzenia w aktach sprawy. Jej wnioski o wyłączenie zostały natomiast w sposób prawidłowy rozpoznane (oddalone) odpowiednio postanowieniem Kierownika OPS w N. z dnia [...] stycznia 2013 r., nr [...] oraz postanowieniem Prezesa SKO w Lublinie z dnia [...] marca 2013 r., nr [...].
Podkreślił Sąd I instancji, że na objętą wnioskiem o wznowienie postępowania decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie [...] marca 2013 r. T. W. składała skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie i skarga ta została oddalona prawomocnym wyrokiem z dnia 16 lipca 2013 r., sygn. akt II SA/Lu 397/13. Sąd również w tym postępowaniu nie dopatrzył się nieprawidłowości w przeprowadzonej w dniu [...] grudnia 2012 r. aktualizacji wywiadu środowiskowego, jak też uznał za prawidłowe wydane w toku postępowania administracyjnego postanowienia o odmowie wyłączenia pracowników socjalnych organu I instancji oraz członków etatowych Kolegium.
Z tych względów WSA w Lublinie oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm.).
Od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skargę kasacyjną wniosła T. W., domagając się jego uchylenia w całości i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W ocenie skarżącej kasacyjnie wyrok ten wydany został z naruszeniem przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 151 P.p.s.a. w zw. z:
- art. 77 § 1 k.p.a. - polegającym na przyjęciu, że organy administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, podczas gdy ustaleniom Sądu powziętym w zaskarżonym wyroku, w chwili przeprowadzenia aktualizacji wywiadu środowiskowego, tj. 20 grudnia 2012 r., orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej kasacyjnie było ważne i winno być z urzędu uwzględnione przez organ, co pozostało poza uwagą Sądu I instancji, a co miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia z uwagi na fakt, iż zły stan zdrowia skarżącej kasacyjnie kwalifikował ją do objęcia pomocą ze strony opieki społecznej;
- art. 80 k.p.a. - polegającym na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów przejawiającym się w przyjęciu, że w chwili przeprowadzania spornej aktualizacji wywiadu środowiskowego, tj. [...] grudnia 2012 r. orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej z [...] października 2010 r. było już nieważne i nie mogło zostać uwzględnione przez pracownika socjalnego sporządzającego wywiad, podczas gdy orzeczenie to zachowywało swoją ważność do [...] października 2013 r., które to uchybienie miało istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia;
- art. 24 § 3 k.p.a. - poprzez niewyłączenie od udziału w przedmiotowym postępowaniu pracownic opieki społecznej, o co wnioskowała skarżąca kasacyjnie pismem z 8 grudnia 2012 r., pomimo istnienia realnych przesłanek wyłączenia, a które to pracownice działając wbrew zasadzie bezstronności pominęły istotny dowód podczas sporządzania protokołu aktualizacji wywiadu środowiskowego, którym to było orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej, a także wskazały w aktualizacji wywiadu środowiskowego niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy informacje w przedmiocie sytuacji bytowej oraz zdrowotnej skarżącej kasacyjnie, która to wbrew twierdzeniom podanym w wywiadzie, kwalifikowała ją do uzyskania pomocy w postaci zasiłku celowego na zakup opału, czego nie dostrzegł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie ferując zaskarżony wyrok;
- art. 145 §1pkt 1k.p.a. - poprzez uznanie, że zatajone, a także sprzeczne z rzeczywistym stanem rzeczy informacje zawarte w aktualizacji wywiadu środowiskowego z [...] grudnia 2012 r., na podstawie której ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, nie stanowią przesłanki do wznowienia postępowania, podczas gdy poświadczenie nieprawdy oraz zatajenie istotnych okoliczności przemawia za potrzebą wyeliminowania wadliwej decyzji z obrotu prawnego w nadzwyczajnym trybie przewidzianym w art. 145 k.p.a.
Uzasadniając powyższe zarzuty skarżąca kasacyjnie wskazała, że w pierwszej kolejności neguje jakoby organ administracji publicznej w sposób wyczerpujący zebrał i rozpatrzył cały materiał dowodowy, ponieważ w aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej [...] grudnia 2012 r. nie uwzględniono aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności skarżącej kasacyjnie (ważnego do 31 października 2013 r.). Orzeczenie to stanowiło m.in. o niezdolności T. W. do pracy oraz potrzebie wsparcia w samodzielnej egzystencji zgodnie z ustawą o pomocy społecznej. Powyższe zaniedbanie zostało powielone przez Wojewódzki Sąd Administracyjny, który w zaskarżonym wyroku wskazał, iż "jak słusznie jednak stwierdziło Kolegium, orzeczenie w chwili przeprowadzania spornej aktualizacji wywiadu było już nieważne...". Orzeczenie znajdowało się w dyspozycji organu i winno być przez niego uwzględnione z urzędu. Decyzja w przedmiocie zasiłku celowego z uwagi na wybrakowane postępowanie dowodowe nie uwzględniła rzeczywistych potrzeb skarżącej kasacyjnie.
Ponadto autor skargi kasacyjnej wskazał, że skutkiem nieuwzględnienia wniosku skarżącej z 8 grudnia 2012 r. w przedmiocie wyłączenia od udziału w postępowaniu pracownic socjalnych było wskazanie niezgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy informacji dotyczących sytuacji zdrowotnej oraz bytowej T. W., a także zatajenie orzeczenia o jej niepełnosprawności. W oparciu o te uchybienia organ dokonał ustaleń, na podstawie których odmówił przyznania pomocy, co pozostało poza uwagą Sądu I instancji. Wyżej wymienione zaniedbania, których dopuścił się Wojewódzki Sąd Administracyjny w wyroku z 27 stycznia 2015r., skutkowały natomiast naruszeniem przez ten Sąd art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. Okoliczności wzięte pod uwagę przez organ były niezgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. W przekonaniu autora skargi kasacyjnej stanowi to o potrzebie ponownego rozpatrzenia przedmiotowej sprawy.
Ponadto zgodnie z art: 145 § 2 k.p.a. postępowanie z przyczyn określonych w § 1 pkt. 1 i 2 może być również wznowione przed stwierdzeniem sfałszowania dowodu... jeżeli sfałszowanie dowodu... jest oczywiste, a wznowienie postępowania jest niezbędne dla uniknięcia m.in. życia lub zdrowia ludzkiego. T. W. jest osobą w podeszłym wieku, samotną, chorą, nieudzielenie jej niezbędnej pomocy z opieki społecznej wiąże się z niemożliwością ogrzania zawilgoconego domu. Fałszywy dowód, który stanowi aktualizacja wywiadu środowiskowego, której to treść nie pokrywa się z rzeczywistym stanem rzeczy, nosi znamiona oczywistości, natomiast wznowienie przedmiotowego postępowania jest niezbędne z uwagi na zagrożenie zdrowia, a nawet życia spowodowanego niemożliwością ogrzania domu przez schorowaną kobietę w podeszłym wieku.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j.: Dz. U. z 2016 r., poz. 718 ze zm., dalej w skrócie "P.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania, której przesłanki enumeratywnie wymienione w art. 183 § 2 P.p.s.a. w niniejszej sprawie nie występują. Oznacza to, że przytoczone w skardze kasacyjnej przyczyny wadliwości zaskarżonego wyroku determinują zakres kontroli dokonywanej przez sąd drugiej instancji, który - w odróżnieniu od wojewódzkiego sądu administracyjnego - nie bada całokształtu sprawy, lecz tylko weryfikuje zasadność zarzutów podniesionych w skardze kasacyjnej.
Podstawy, na których można oprzeć skargę kasacyjną, zostały określone w art. 174 P.p.s.a.. Przepis art. 174 pkt 1 tej ustawy przewiduje dwie postaci naruszenia prawa materialnego, a mianowicie błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie. Błędna wykładnia oznacza nieprawidłowe zrekonstruowanie treści normy prawnej wynikającej z konkretnego przepisu, czyli mylne jej rozumienie, natomiast niewłaściwe zastosowanie to dokonanie wadliwej subsumcji przepisu do ustalonego stanu faktycznego, czyli niezasadne uznanie, że stan faktyczny sprawy odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W przypadku drugiej podstawy kasacyjnej wymienionej w art. 174 pkt 2 P.p.s.a. ustawa wymaga ponadto, aby skarżący wykazał istotny wpływ wytkniętego uchybienia na wynik sprawy.
Przedstawione w skardze kasacyjnej zarzuty dotyczą wyłącznie naruszenia przepisów postępowania. Treść zarzutów koncentruje się na próbach wykazania, że okoliczność, iż w aktualizacji wywiadu środowiskowego przeprowadzonej [...] grudnia 2012 r. nie uwzględniono aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności skarżącej kasacyjnie (ważnego do [...] października 2013 r.) powoduje konieczność wznowienia przedmiotowego postępowania.. Autor skargi kasacyjnej upatruje w tym fakcie akceptację przez Sąd I instancji naruszenia przez organy przepisów art. 77 § 1 k.p.a. i art. 80 k.p.a., twierdząc, że poprzez pominięcie w wywiadzie środowiskowym tej istotnej kwestii został on sfałszowany, co uzasadnia wznowienie postępowania.
Powyższy zarzut, w przekonaniu składu orzekającego NSA, jest pozbawiony uzasadnionych podstaw.
Znajdujący się w aktach administracyjnych dokument, stanowiący aktualizację wywiadu środowiskowego został sporządzony w dniu [...] grudnia 2012 r. w związku kolejnym z wnioskiem T. W. o przyznanie zasiłku celowego. Dotyczy ustalenia aktualnej sytuacji bytowej skarżącej kasacyjnie. W dokumencie tym brak jest natomiast jakiejkolwiek wzmianki, że orzeczenie o niepełnosprawności skarżącej z [...] października 2010 r. jest nieważne. Dodatkowo należy podkreślić, że orzeczenie to znajduje się w aktach, stanowiąc podstawę orzekania organów pomocy społecznej, które także nie negowały jego aktualności do dnia [...] października 2013 r.. Zarzut sfałszowania aktualizacji wywiadu z [...] grudnia 2012 r. jest zatem chybiony.
Kolejnym zarzutem skargi kasacyjnej jest zaakceptowanie przez Sąd Wojewódzki naruszenia art. 24 § 3 k.p.a. poprzez niewyłączenie od udziału w przedmiotowym postępowaniu pracownic opieki społecznej, o co wnioskowała skarżąca. Także i ten zarzut należy uznać za niezasadny. Kwestia wyłączenia pracowników OPS w N. była przedmiotem rozstrzygnięcia Kierownika OPS w N. (postanowienie z dnia [...] stycznia 2013 r. nr [...]), który nie znalazł podstaw do pozytywnego załatwienia wniosku T. W. w tym przedmiocie.
Oddalając skargę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zasadnie wskazał, że wzruszenie ostatecznej decyzji w wyniku wznowienia postępowania administracyjnego ma charakter wyjątkowy i może nastąpić wyłącznie wówczas, gdy organ ustali, że zaistniały szczególne okoliczności wyczerpujące przesłanki wznowienia określone w art. 145 i 145 a k.p.a.
W ocenie Sądu I instancji organ administracji, rozpoznając przedmiotowy wniosek, zasadnie stwierdził, że opisane w nim okoliczności nie wypełniają powyższych ustawowych podstaw wznowienia. W przekonaniu składu orzekającego NSA skarga kasacyjna skutecznie tego nie podważyła.
Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo zaaprobował stanowisko organu, który uznał, iż brak jest podstaw do wznowienia postepowania.
W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.
Odnosząc się do wniosku pełnomocnika skarżącej o przyznanie wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej na zasadzie prawa pomocy, wyjaśnić należy, że wniosek o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej składa się do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego (art. 254 § 1 P.p.s.a.), który przyznaje je w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 – 261 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło