I OSK 1910/07
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2008-11-04
Skład orzekający: Janina Antosiewicz, Anna Łukaszewska - Macioch, Tadeusz Geremek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ pomocy społecznej może odmówić przyznania specjalnego zasiłku celowego osobie, której dochody przekraczają kryterium ustawowe, mimo że sytuacja życiowa tej osoby jest szczególnie uzasadniona?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną, uznając, że decyzja o przyznaniu specjalnego zasiłku celowego osobie o dochodach przekraczających kryterium ustawowe ma charakter uznaniowy. Organ pomocy społecznej ma prawo ocenić, czy przypadek jest "szczególnie uzasadniony" i przyznać zasiłek w wysokości adekwatnej do możliwości finansowych, niekoniecznie pokrywając całość wnioskowanych wydatków. Pomoc społeczna ma charakter subsydiarny i uzupełniający.Stan faktyczny
Skarżący M. N. ubiegał się o przyznanie specjalnego zasiłku celowego na pokrycie części wydatków na energię elektryczną, okulary i leki. Organ pierwszej instancji przyznał częściową pomoc, a Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Skarżący podniósł, że jego przypadek jest szczególnie uzasadniony, a przyznana pomoc jest niewystarczająca do pokrycia niezbędnych wydatków, mimo że jego dochody przekraczają kryterium ustawowe. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, a następnie Naczelny Sąd Administracyjny oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Janina Antosiewicz Sędziowie NSA Anna Łukaszewska - Macioch NSA Tadeusz Geremek (spr.) Protokolant Edyta Pawlak po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2008 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej M. N. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 11 października 2007 r. sygn. akt IV SA/Wr 345/07 w sprawie ze skargi M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w W. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną.
Przedmiotem skargi kasacyjnej jest wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 27 grudnia 2007r., sygn. IV SA/Wr 345/07 oddalający skargę M. N. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu z dnia [...] maja 2007r., nr [...] w przedmiocie przyznania specjalnego zasiłku celowego.
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie sprawy:
Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Wrocławiu, orzekając na skutek wniesionego odwołania, decyzją z dnia [...] maja 2007r. na podstawie art. 138 § 1 pkt Kodeksu postępowania administracyjnego i art. 41 pkt 1 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. nr 64, poz. 593 ze zm.) utrzymało w mocy decyzję wydaną z upoważnienia Prezydenta Wrocławia, przez Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej Nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we Wrocławiu z dnia [...] marca 2007 r. [...], przyznającą specjalny zasiłek celowy w łącznej kwocie 390,10 zł.: na którą składało się dofinansowanie opłaty za energię elektryczną w wysokości 150,00 zł (przelewem na konto ZE); oraz 200,00 zł na zakup dwóch par okularów i 40,10 zł na zwrot kosztów zakupu leków. W uzasadnieniu decyzji SKO stwierdziło, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa i wskazało, iż zgodnie z przepisem art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej - pomoc ta ma na celu pomaganie w przezwyciężaniu trudnych sytuacji życiowych, a nie pełne zaspokajanie potrzeb podopiecznych. Zgodnie z wolą ustawodawcy, kwestia wysokości zasiłku celowego pozostawiona została uznaniu organu pierwszej instancji. Organ stwierdził, że M. N., oprócz zasiłku stałego i dodatku mieszkaniowego, otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc w formie zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych. Świadczy to, że organ pomocy społecznej, w miarę swoich możliwości (art. 3 ust. 4 ustawy), wspiera Skarżącego w trudnych sytuacjach życiowych. Ponadto organ odwoławczy podnosi, że nie można zgodzić się ze stwierdzeniem M. N., iż udzielana mu przez Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej świadczenia są niższe, niż zasiłki przyznawane innym podopiecznym. Organ poinformował, że przeciętna wysokość przyznanych przez organ pomocy społecznej zasiłków celowych, jak wskazał organ pierwszej instancji, wynosi 240,00 zł. Kwota ta dotyczy również osób i rodzin nieposiadających żadnych dochodów lub o dochodach nieprzekracżających kryterium ustawowego. Zdaniem SKO, wnioskodawca ma stały dochód w formie zasiłku stałego i dodatku mieszkaniowego. Ponadto, organ pomocy społecznej przyznał skarżącemu zasiłki: w październiku 2006 r. - 380,20 zł, w listopadzie 2006 r. 475,70 zł, w grudniu 2006 r. 230,40 zł, w styczniu 2007 r. 320,80 zł, w lutym 2007 r. 92,10 zł i w marcu 2007 r. 420,30 zł, w maju 2007 r. 254,20 zł. Oznacza to, że od października 2006 r. do maja 2007 r. M. N. otrzymał dodatkową pomoc w wysokości 271,71 zł miesięcznie, tj. w kwocie wyższej niż przeciętny zasiłek celowy. Wskazać przy tym należy, że pomoc celowa jest przez organ udzielana skarżącemu prawie każdego miesiąca. Kolegium zauważa również, że organ pomocy społecznej uprawniony jest do analizowania potrzeb i oczekiwań podopiecznych wnioskujących o przyznanie pomocy pieniężnej i miarkowania udzielanego wsparcia adekwatnie do posiadanych możliwości finansowych. Zdaniem Kolegium pomoc udzielana M. N., choć nie spełnia jego oczekiwań, jest znaczącą pomocą.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego M. N. wskazał na przepis ustawy o pomocy społecznej stanowiący, że zasiłek celowy może być w szczególnych przypadkach przyznany na pokrycie całości poniesionych wydatków. Zdaniem Skarżącego jego przypadek właśnie należy do tych szczególnych. Skarżący podniósł, że z otrzymywanego zasiłku stałego, po opłaceniu czynszu, pozostaje mu do dyspozycji miesięcznie około 300,00 zł. Z tej kwoty musi dopłacić za okulary i energię elektryczną jeszcze 214,00 zł, gdyż Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej przyznał zasiłek tylko na pokrycie części wykazanych we wniosku wydatków. Z rachunku wynika, że Skarżącemu pozostało na utrzymanie przez cały miesiąc około 90,00 zł. Zdaniem M. N., organ pomocy społecznej wykorzystuje ten przepis działając na niekorzyść skarżącego i przyznaje mu niższe zasiłki niż innym podopiecznym. Skarżący uważa, że skoro okulary kupuje raz na dwa lata, a mieszkanie ogrzewa energią elektryczną tylko w zimie, to te wydatki powinny być w całości zrefundowane zasiłkiem celowym.
W odpowiedzi na powyższą skargę Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Wrocławiu podtrzymało argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniosło o oddalenie skargi stwierdzając, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa.
Wojewódzki Sąd administracyjny we Wrocławiu wyrokiem z dnia 11 października 2007r. oddalił skargę M. N. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia Sąd I instancji wywodzi, iż materialnoprawną podstawę rozstrzygnięcia niniejszej sprawy stanowią przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej. Zgodnie z treścią art. 2 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z kolei według art. 3 ust. 1 ustawy, pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. W myśl art. 3 ust. 4 ustawy potrzeby osób i rodzin korzystających z pomocy powinny zostać uwzględnione, jeżeli odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej. Pomoc ta ma zatem charakter pomocniczy bowiem ma za zadanie wspierać starania osób i rodzin w dążeniu do poprawy ich sytuacji życiowej. Przepis art. 8 ust.1 ustawy określa przesłanki, których spełnienie co do zasady warunkuje przyznanie świadczeń z pomocy społecznej poprzez ustalenie kryterium dochodowego, przy jednoczesnym wystąpieniu co najmniej jednej z przesłanek wymienionej w art. 7 pkt 2-15 lub innych okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy społecznej. Kryterium dochodowe w przypadku osoby samotnie gospodarującej wynikające z powołanego przepisu, a następnie zmienione rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) winno nie przekraczać kwoty 477 zł, a w przypadku osoby w rodzinie kwoty 351 zł. Z prawidłowych i niekwestionowanych w sprawie okoliczności faktycznych poczynionych przez organy administracyjne wynika, że kryterium dochodowe u skarżącego, przekracza kryterium dochodowe ustalone powołanymi wyżej przepisami. Skarżący jest osobą samotną i w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jego dochód wyniósł 478.79 zł. Fakt ten, jak prawidłowo wskazały organy orzekające w sprawie, jednoznaczne wykluczył skarżącego z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenia pieniężne w postaci zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Zgodnie z art. 41 pkt 1 ustawy, który stanowi wyjątek od zasad przyznawania pomocy określonych w art. 8, w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Z powyższego przepisu prawa wynika, że decyzja wydawana w oparciu o tenże przepis prawa ma charakter decyzji uznaniowej, a zgłoszona potrzeba, o zaspokojenie której ubiega się strona, winna być oceniana przez organ pomocy społecznej przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga - jak to trafnie podkreśliło w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji Samorządowe Kolegium Odwoławcze - organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy. Jak stanowi art. 3 ust. 3 ustawy, rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, wysokość tego zasiłku nie została jednak ściśle określona przez ustawodawcę. W przepisach tych ustanowiono zatem zasady indywidualizacji i fakultywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy (por. H. Szurgacz, Wstęp do prawa pomocy społecznej, Wrocław 1993 r., s. 44-46). Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze. Wbrew zarzutom skargi - dalej uzasadnia Sąd I instancji - należy stwierdzić, że M. N., oprócz zasiłku stałego i dodatku mieszkaniowego, otrzymuje systematycznie dodatkową pomoc w formie zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych. Świadczy to, że organ pomocy społecznej, w miarę swoich możliwości (art. 3 ust. 4 ustawy), wspiera Skarżącego w trudnych sytuacjach życiowych.
Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł M. N., reprezentowany przez adwokata, zarzucając naruszenie art. 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej przez błędne przyjęcie, iż otrzymywana przez skarżącego pomoc społeczna jest wystarczająca w jego sytuacji życiowej, mimo że pomoc ta nie umożliwia Skarżącemu przezwyciężenia jego trudnej sytuacji życiowej, w której się znalazł, a także naruszenie art. 41 pkt. 1 ustawy z dnia 12 marca 2004r. o pomocy społecznej przez przyjęcie, że w przedmiotowa sprawa nie jest szczególnie uzasadnionym przypadkiem do udzielenia skarżącemu zasiłku celowego mimo kryterium ustawowego do jego uzyskania. W oparciu o powyższe zarzuty pełnomocnik skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż skarżący nie podziela powyższego stanowiska Sądu, wskazując jednocześnie na naruszenie przepisu art. 2 ustawy o pomocy społecznej. Zgodnie bowiem z treścią tego przepisu organy odpowiedzialne za udzielanie tej pomocy, winny jej udzielać osobom do tego uprawnionym, biorąc pod uwagę spełnienie dwóch przesłanek: wystąpienia trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. W tym miejscu wskazać należy, iż ani Miejski Ośrodek Pomocy Społecznej ani Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie wzięły przedmiotowych przesłanek pod uwagę. Bezspornym jest, że skarżący znajduje się w trudnej sytuacji życiowej, jest osobą samotną, niepełnosprawną i cierpiącą na długotrwałą chorobę. Z tych też powodów skarżący znalazł się w trudnej sytuacji życiowej, przede wszystkim polegającej na niemożliwości bądź znacznym utrudnieniu jego możliwości zarobkowych, które mogłyby w jakikolwiek sposób wpłynąć na poprawę jego bytu. Ponadto stan zdrowia oraz fakt, iż jest osobą samotną powodują, iż nie ma on możliwości przezwyciężenia tej trudnej sytuacji życiowej w jakiej się znalazł, nie ma możliwości poprawienia jej nawet w stopniu znikomym. Dlatego organy pomocy społecznej, udzielając jej skarżącemu winny wziąć pod uwagę te okoliczności, co jednocześnie winno skutkować przyznaniem pomocy społecznej pokrywającej całość poniesionych przez skarżącego wydatków na okulary i leki, a nie jedynie częściowo, albowiem skarżący nie jest w stanie ich ponieść w całości. Jednocześnie pełnomocnik zarzuca naruszenie przepisu art. 41 ustawy z dnia 12 października 2004 r. o pomocy społecznej. Przedmiotowy przepis reguluje kwestię przyznawania zasiłku celowego i stanowi o wyjątkach tego przyznawania w sytuacjach przekroczenia kryterium ustawowego przez osoby ubiegające o ten zasiłek. Bez wątpienia przepis ten reguluje sytuacje wyjątkowe i nakłada na organ przyznający rozpatrzenia czy w danej sprawie występują szczególne okoliczności. W taki przypadkach organ pomocy społecznej powinien rozważyć sytuację życiową ubiegającą się o pomoc w kategoriach " przypadku szczególnie uzasadnionego" w znaczeniu konieczności dokonania oceny, która powinna abstrahować od kwestii wysokości uzyskiwanego przez tę osobą dochodu. Celem analizowanej regulacji jest stworzenie możliwości przyznania żądanego zasiłku celowego właśnie w sytuacji, gdy uzyskiwany dochód przekracza kryterium dochodowe.
Skarżący dodatkowo podnosi, iż jego przypadek jest przypadkiem szczególnym, albowiem jest on osobą samotną i niepełnosprawną, a także długotrwale chorującą i mimo, iż jego dochody przekraczają kryterium ustawowe, co wyklucza go z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenia pieniężne na zasadach ogólnych, uzyskiwane przez niego dochody nie pozwalają mu na udźwignięcie przez niego ciężaru zakupu okularów i leków, których to zakup jest mu niezbędny do normalnej egzystencji. O przyznaniu tej pomocy decyduje zatem nie dochód strony, a jej sytuacja życiowa. Ponadto wskazać należy, iż z charakteru uznaniowego przyznania zasiłku celowego w oparciu o przepis art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, że obowiązkiem organu załatwiającego jest załatwienie sprawy zgodnie z żądaniem obywatela, o ile interes społeczny nie stoi ku temu na przeszkodzie i nie przekracza możliwości organu wynikających z przyznanych mu uprawnień i środków.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 15 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270 ze zm.) Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje środki odwoławcze od orzeczeń wojewódzkich sądów administracyjnych, stosownie do przepisów ustawy.
W myśl przepisu art. 174 wskazanej ustawy, skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1. naruszeniu prawa materialnego przez błędną wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2. naruszenie przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to miało istotny wpływ na wynik sprawy.
Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił Sąd, uzasadnienia ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania, iż naruszenie to mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Kasacja nie odpowiadająca tym wymogom, pozbawiona konstytuujących ją elementów treściowych uniemożliwia Sądowi ocenę zasadności. Ze względu na to, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, jest ona obwarowana przymusem adwokackim (art. 175 § 1-3), który zdaniem ustawodawcy ma zapewnić skardze odpowiedni poziom merytoryczny i formalny.
Skarga kasacyjna okazała się niezasadna.
Pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Z drugiej strony, pomoc społeczna nie ma służyć pełnemu zaspokajaniu potrzeb podopiecznych. Pomoc społeczną organizują organy administracji rządowej i samorządowej. Pomoc społeczna wspiera osoby w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka. Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem. Rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być odpowiednie do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy. Potrzeby zaś osób i rodzin korzystających z pomocy winny zostać uwzględnione, o ile odpowiadają celom i mieszczą się w możliwościach pomocy społecznej.
Zgodnie z treścią przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej (stanowiącego wyjątek od zasad przyznawania pomocy zawartych w przepisie art. 8 ww. ustawy) określającego, iż w szczególnie uzasadnionych przypadkach osobie albo rodzinie o dochodach przekraczających kryterium dochodowe może być przyznany specjalny zasiłek celowy w wysokości nieprzekraczającej odpowiednio kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej lub rodziny, który nie podlega zwrotowi. Kryterium dochodowe zaś zgodnie z § 1 pkt 1 a - b rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 24 lipca 2006r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U. Nr 135, poz. 950) winno nie przekraczać kwoty 477 zł dla osoby samotnie gospodarującej, a w przypadku osoby w rodzinie kwoty 351 zł. Z ustalonych i niekwestionowanych w sprawie okoliczności faktycznych poczynionych przez organy administracyjne wynika, że kryterium dochodowe u skarżącego, przekracza kryterium dochodowe ustalone powołanymi wyżej przepisami. Skarżący jest osobą samotną i w miesiącu poprzedzającym złożenie wniosku o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej jego dochód wyniósł 478,79 zł. Fakt ten (jak prawidłowo wykazały organy orzekające w sprawie) jednoznacznie wykluczył skarżącego z kręgu osób uprawnionych do ubiegania się o świadczenia pieniężne w postaci zasiłku celowego na zasadach ogólnych. Ponadto zgodnie z wolą prawodawcy wysokość zasiłku specjalnego pozostawiona została uznaniu organów administracji. W przedmiotowej sprawie skarżący obok zasiłku stałego i dodatku mieszkaniowego otrzymuje systematycznie pomoc w formie zasiłków celowych i specjalnych zasiłków celowych. Mając to na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny uważa, że w niniejszej sprawie organy pomocy społecznej w miarę swoich możliwości wspierają skarżącego w jego trudnej sytuacji życiowej. Organy administracji nie są w stanie zabezpieczyć wszystkich potrzeb osób ubiegających się o pomoc, jak również udzielać świadczeń w oczekiwanej przez te osoby wysokości. Uprawnienia wynikające z przepisów ustawy o pomocy społecznej mają przy tym charakter subsydiarny, co oznacza, iż uzupełniają środki, możliwości i uprawnienia własne osoby objętej systemem świadczeń z pomocy społecznej. Powyższe oznacza, że osoba wnioskująca o przyznanie pomocy zobligowana jest w pierwszej kolejności do przezwyciężania we własnym zakresie swych problemów, a dopiero gdy nie jest w stanie tego dokonać, pomoc społeczna w postaci przedmiotowego zasiłku może zostać przyznana.
Ponadto z treści przepisu art. 41 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej wynika, iż decyzja wydawana w oparciu o tenże przepis prawa ma charakter decyzji uznaniowej, a zgłoszona potrzeba, o zaspokojenie której ubiega się wnioskodawca, winna być oceniana przez organ pomocy społecznej przez pryzmat szczególnie uzasadnionego przypadku. O tym, czy mamy do czynienia ze "szczególnie uzasadnionym przypadkiem" każdorazowo rozstrzyga organ orzekający w sprawie, po rozważeniu wszystkich istotnych okoliczności, w oparciu o wszechstronnie zebrany materiał dowodowy.
Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, iż rodzaj, forma i rozmiar świadczenia powinny być adekwatne do okoliczności uzasadniających udzielenie pomocy, natomiast wysokość tego zasiłku nie została jednak precyzyjnie określona przez normodawcę. W przepisach tych - jak słusznie wskazał Sąd I instancji - ustanowiono zasady indywidualizacji i fakultatywności świadczeń z pomocy społecznej. Zasada indywidualizacji dotyczy z jednej strony indywidualnego rozpoznania świadczeń, z drugiej zaś dostosowywania rodzaju, formy i rozmiaru świadczenia do indywidualnych właściwości świadczeniobiorcy. Zasada fakultatywności polega na niemożności domagania się przez osoby i rodziny ubiegające się o świadczenia pomocy społecznej, aby przyznano im je w określonym rodzaju, formie i rozmiarze.
Niezależnie od powyższego stwierdzić należy, iż uznaniowy charakter decyzji w przedmiocie zasiłku specjalnego celowego powoduje, iż nawet w przypadku spełnienia wszystkich ustawowych przesłanek przyznania zasiłku, organ może orzec o odmowie jego przyznania, bądź przyznać go w wysokości jaką uzna za zasadną. Trudna sytuacja bytowa wnoszącego skargę kasacyjną podlega zestawieniu z możliwościami budżetowymi organu przyznającego przedmiotowy zasiłek. Wobec czego udzielenie wnioskodawcy zasiłku w wysokości go satysfakcjonującej możliwe jest dopiero po zweryfikowaniu stanu finansów przeznaczonych na pokrycie tego rodzaju świadczenia.
Odnosząc się na koniec do twierdzeń skarżącego, iż wskazana w decyzji suma jest niewystarczająca na pokrycie jego potrzeb, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że przyznawana w ramach decyzji uznaniowej kwota przedmiotowego zasiłku zgodnie z powołanymi powyżej wywodami, nie musi w całości zaspokajać potrzeb wnoszącego skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny właściwe zaznaczył, że przyznane świadczenie może stanowić tylko dofinansowanie, stanowiąc jedynie część wnioskowanych środków.
Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie przepisu art. 184 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji wyroku.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło