I OSK 1911/06

Dnia 19 grudnia 2006 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : Sędzia NSA Tomasz Zbrojewski po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2006r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej małoletniego D. B. – reprezentowanego przez matkę K. B. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 marca 2006r. sygn. akt II SA/Wr 30/06 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi D. B. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim z dnia [...] października 2003 r. nr [...] w przedmiocie niezaliczenia D. B. do osób niepełnosprawnych postanawia: 1. oddalić skargę kasacyjną; przyznać i wypłacić z rachunku Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu adwokatowi S. W., prowadzącemu Kancelarię Adwokacką we Wrocławiu przy ul. P., kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych wraz z należnym podatkiem od towarów i usług tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 17 marca 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) - dalej zwanej "p.p.s.a." - odrzucił skargę małoletniego D.B. reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawową K. B. od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim z dnia [...] października 2003 roku w przedmiocie niezaliczenia D. B. do osób niepełnosprawnych. Rozstrzygnięcie powyższe podjęto w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 9 grudnia 2005 roku małoletni D. B. reprezentowany przez matkę K.B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim z dnia [...] października 2003 roku, którym to orzeczeniem utrzymano w mocy postanowienie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] lutego 2003 roku o odmowie zaliczenia D. B. do osób niepełnosprawnych. Od wyżej wymienionego orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim, niezależnie od skargi wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu, zostało wcześniej wniesione odwołanie do Sądu Rejonowego – Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Ś. Postępowanie w tej sprawie zostało zakończone prawomocnym wyrokiem z dnia [...] sierpnia 2004 roku (sygn. akt [...]), którym zmieniono to orzeczenie i zaliczono D. B. do osób niepełnosprawnych. Sąd I instancji odrzucając skargę, przytoczył treść art. 6c ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz.U. Nr 123, poz. 776 ze zm.) regulującego prawo i sposób odwołania od orzeczenia wojewódzkiego zespołu i stwierdził, że w sprawach orzeczeń wydawanych przez Wojewódzkie Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności właściwe są sądy powszechne – sądy pracy i ubezpieczeń społecznych. Skargę kasacyjną od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 marca 2006 roku, zaskarżając to orzeczenie w całości, wniósł D. B. reprezentowany przez adwokata S. W. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie prawa procesowego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 157 § 1 k.p.a. przez jego pominięcie i art. 6c ust. 8 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych przez jego zastosowanie, albowiem organem wyższego stopnia w rozumieniu art. 157 k.p.a. (właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a.), w sytuacji kiedy postępowanie administracyjne przechodzi na drogę postępowania sądowego, nie jest sąd powszechny, lecz sąd administracyjny. W oparciu o powyższy zarzut strona wnosząca skargę kasacyjną wniosła o: uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu administracji na rzecz skarżącego kosztów postępowania oraz przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, albowiem koszty te nie zostały opłacone ani w całości ani w części. Pełnomocnik skarżącego podniósł w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, iż zgodnie z art. 157 § 1 k.p.a. organem właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji w przypadkach wymienionych w art. 156 k.p.a. jest organ wyższego stopnia. Mając na względzie, że rozstrzygnięcie kończące postępowanie w przedmiocie stwierdzenia nieważności następuje w drodze decyzji podejmowanej przez organ administracji publicznej właściwym do stwierdzenia nieważności decyzji jest sąd administracyjny. Naruszenie przepisów postępowania administracyjnego nie stanowi przesłanki wzruszenia decyzji przez sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, więc także w tym aspekcie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie są przez ten sąd stosowane. Z ustawowej definicji sprawy cywilnej jednoznacznie wynika, że nie jest nią, także w znaczeniu formalnym, sprawa wszczęta wnioskiem o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, ponieważ ustawy szczególne takich spraw na drogę sądową nie kierują. Autor skargi kasacyjnej zaznaczył, że z pisma wnioskodawcy z dnia 9 grudnia 2005 roku jednoznacznie wynika, że domaga się on stwierdzenia nieważności orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z dnia [...] października 2003 roku z przyczyn wymienionych w art. 156 k.p.a., nie zaś wszczęcia postępowania odwoławczego co do merytorycznego rozstrzygnięcia. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny kontroluje zgodność zaskarżonego orzeczenia z prawem materialnym i procesowym w granicach skargi kasacyjnej. Dokonując tej kontroli Sąd nie jest uprawniony do badania ewentualnej wadliwości zaskarżonego orzeczenia wykraczającej poza ramy wyznaczone zarzutami skargi kasacyjnej. Oznacza to związanie zarzutami i wnioskami skargi kasacyjnej. A zatem zakres rozpoznania sprawy wyznacza strona wnosząca skargę kasacyjną przez przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie. Skargę kasacyjną od postanowienia wojewódzkiego sądu administracyjnego kończącego postępowanie w sprawie Naczelny Sąd Administracyjny może rozpoznać na posiedzeniu niejawnym (art. 182 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie strona wnosząca skargę kasacyjną wskazuje, iż organem wyższego stopnia, o którym mowa w art. 157 § 1 k.p.a., w stosunku do Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności jest Wojewódzki Sąd Administracyjny. Ze stanowiskiem tym nie sposób się zgodzić. Postępowanie przed wojewódzkimi sądami administracyjnymi nie jest regulowane przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego, a sądy administracyjne nie są organami administracji publicznej, innymi organami państwowymi lub innymi podmiotami powołanymi z mocy prawa do rozstrzygania indywidualnych spraw w drodze decyzji administracyjnych (art. 1, art. 2 i art. 3 k.p.a.). Wojewódzki sąd administracyjny uprawniony jest jedynie do kontroli legalności aktów administracyjnych, co oznacza, że sąd nie orzeka merytorycznie w sprawie administracyjnej, a jedynie bada zgodność zaskarżonego rozstrzygnięcia z przepisami prawa (art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku - Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ w związku z art. 3 § 1 p.p.s.a.). Istnieje wprawdzie po stronie sądu administracyjnego uprawnienie do stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej z przyczyn określonych w art. 156 k.p.a., jednakże może to mieć miejsce jedynie w toku sądowej kontroli aktów administracyjnych (art. 145 § 1 pkt 2 w związku z art. 134 § 2 p.p.s.a.) w następstwie wniesienia skargi od ostatecznej decyzji administracyjnej. Sąd jest uprawniony także do badania zgodności z prawem decyzji ostatecznych podjętych w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji administracyjnej, nigdy natomiast sąd nie działa jako organ administracji wyższego rzędu w trybie określonym przepisami art. 156 – 159 k.p.a. Pismo przedstawicielki ustawowej D. B. z dnia 9 grudnia 2005 roku zostało zatytułowane skargą i skierowane bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu. Ponieważ, jak już wyżej zaznaczono, sąd administracyjny nie jest organem administracyjnym wyższego stopnia, o którym mowa w art. 157 § 1 k.p.a., prawidłowo Sąd I instancji uznał pismo skarżącego z dnia 9 grudnia 2005 roku za skargę na orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim z dnia [...] października 2003 roku. Na powyższą ocenę nie wpływa zamieszczenie w skardze wniosku o stwierdzenie nieważności zaskarżonego orzeczenia. Wojewódzki sąd administracyjny orzeka bowiem w granicach sprawy administracyjnej i nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołana podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.). Zauważyć także należy, iż pismo Pełnomocnika Rządu do Spraw Osób Niepełnosprawnych z dnia 8 grudnia 2005r., które przedstawicielka ustawowa skarżącego, w skardze złożonej do sądu nazwała decyzją, którą odmówiono jej stwierdzenia nieważności i uchylenia decyzji z [...] października 2003r, decyzją w rozumieniu kodeksu postępowania administracyjnego być nie mogło, bowiem w ramach uprawnień nadzorczych przysługujących wymienionemu organowi, w razie ustalenia, że istnieje uzasadniona wątpliwość, co do zgodności orzeczenia ze stanem faktycznym lub że orzeczenie zostało wydane w sposób sprzeczny z przepisami dotyczącymi orzekania o niepełnosprawności lub o stopniu niepełnosprawności, może on jedynie zwrócić się do właściwego organu o stwierdzenie nieważności decyzji albo o wznowienie postępowania - art. 6 ust 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997 roku o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przysługuje mu zatem wyłącznie uprawnienie do zainicjowania odpowiedniego postępowania. Ma ono charakter fakultatywny i zaniechanie skorzystania z tego uprawnienia przez wymieniony organ, nie podlega kontroli sądowej. Nie stoi to oczywiście na przeszkodzie do wystąpienia z odpowiednim wnioskiem do właściwego organu przez osobę, która posiada interes prawny w uzyskaniu określonego rozstrzygnięcia. Reasumując, w rozpoznawanej sprawie nie toczyło się żadne postępowanie administracyjne o stwierdzenie nieważności decyzji z dnia [...] października 2003r., które zakończyłoby się decyzją ostateczną, podlegającą kontroli sądu administracyjnego, jak również, co już wyżej powiedziano, sąd administracyjny w trybie uregulowanym w przepisach art. 156 – 159 kpa nie ma możliwości stwierdzenia nieważności kwestionowanej skargą decyzji. Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 6c ust. 8 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Przepis ten wprost reguluje tryb odwołania od decyzji wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, wskazując jako właściwy do rozstrzygania w tym przedmiocie sąd powszechny – sąd pracy i ubezpieczeń społecznych. Ustalenie, iż pismo strony z dnia 9 grudnia 2005 roku jest środkiem zaskarżenia od orzeczenia Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności w Województwie Dolnośląskim z dnia [...] października 2003 roku nie pozostawia wyboru w uznaniu, że sąd administracyjny nie jest właściwy do rozpoznania skargi na orzeczenie wojewódzkiego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności w przedmiocie stopnia niepełnosprawności. Właściwym do rozpoznania odwołania od przedmiotowego orzeczenia jest sąd pracy i ubezpieczeń społecznych, z której to możliwości strona skarżąca skorzystała. Z przytoczonych wyżej względów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny przyznał pełnomocnikowi skarżącego odpowiednią kwotę tytułem wynagrodzenia (łącznie z podatkiem od towarów i usług) za pomoc prawną udzieloną z urzędu w postępowaniu kasacyjnym. Wysokość wynagrodzenia określono w oparciu o § 18 pkt 2 lit. b) w związku z § 18 pkt 1 lit. c) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.).