I OSK 1937/21

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Karol Kiczka Sędziowie: Sędzia NSA Piotr Niczyporuk Sędzia del. WSA Dariusz Chaciński (spr.) Protokolant starszy asystent sędziego Anna Kuklińska po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2024 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U. T. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 9 lutego 2021 r. sygn. akt I SA/Wa 1068/20 w sprawie ze skargi U. T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 26 marca 2019 r. sygn. akt IV SA/Wa 3251/18 sprawie ze skargi U. T. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z dnia 26 września 2018 r. nr DO.8.6613.76.2017.PU w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z 9 lutego 2021 r. I SA/Wa 1068/20, po rozpoznaniu sprawy ze skargi U. T. o wznowienie postępowania sądowego zakończonego wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 marca 2019 r. IV SA/Wa 3251/18, w sprawie ze skargi U. T. na postanowienie Ministra Inwestycji i Rozwoju z 26 września 2018 r. nr DO.8.6613.76.2017.PU w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji – oddalił skargę o wznowienie postępowania sądowego. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniosła U. T. Zaskarżając wyrok w całości zarzuciła mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a to: 1. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego w zakresie okoliczności wskazujących na pozbawienie skarżącej możliwości działania w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt IV SA/Wa 3251/18 bez jej winy, na skutek rażącego zaniechania pełnomocnika, co w konsekwencji skutkowało wobec skarżącej ograniczeniem konstytucyjnego prawa strony do sądu w skutek nienależytej reprezentacji i pozbawienia możności działania, co w konsekwencji stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2) p.p.s.a.; 2. art. 141 § 4 p.p.s.a. przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego w zakresie okoliczności wskazujących na brak przeprowadzenia przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w postępowania prowadzonym pod sygn. akt IV SA/Wa 3251/18 dowodu ze zwrotnego poświadczenia odbioru postanowienia Wójta Gminy B. z 18 marca 2003 r. opatrzonego podrobionym podpisem U. S. oraz dowodu z protokołu granicznego opatrzonego podrobionym podpisem J. S., podczas gdy nie zostało sporządzone uzasadnienie w/w orzeczenia, a zatem w/w orzeczenie mogło zostać wydane w oparciu o dokument podrobiony lub przerobiony, co z kolei stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 273 § 1 pkt 1) i 2) p.p.s.a.; 3. art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a. "w zw. z." poprzez błędne przyjęcie przez organ administracji publicznej, a następczo przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w postępowania prowadzonym pod sygn. akt IV SA/Wa 3251/18, że U. T. nie przysługuje status strony z uwagi na brak interesu prawnego, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżącej możliwości działania w sprawie, a co stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2) p.p.s.a.; 4. art. 106 § 3 p.p.s.a. poprzez niezasadne nieuwzględnienie wniosków dowodowych skarżącej zawartych w piśmie skarżącej z 2 sierpnia 2018 r., a złożonym przez Skarżącą 8 sierpnia 2018 r., zarówno w postępowaniu administracyjnym, jak również w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie pod sygn. akt IV SA/Wa 3251/18, a tym samym orzekanie w oparciu o niepełny materiał dowodowy, co w konsekwencji skutkowało pozbawieniem skarżącej możliwości działania w sprawie, co z kolei stanowi przesłankę wznowienia postępowania z art. 271 pkt 2) p.p.s.a. Wobec powyższego skarżąca kasacyjnie wniosła o uchylenie w całości wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z 26 marca 2019 r. wydanego w sprawie prowadzonej pod sygn. akt IV SA/Wa 3251/18 i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie do ponownego rozpoznania, zasądzenie od organu na rzecz skarżącej kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na rozprawie. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zgodnie z art. 174 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) – p.p.s.a. – skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach: 1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie; 2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, albowiem zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a. rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania. Przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 p.p.s.a. w tej sprawie nie wystąpiły. Kontrolując zatem zgodność z prawem zaskarżonego wyroku w granicach skargi kasacyjnej, Naczelny Sąd Administracyjny ograniczył tę kontrolę do wskazanych w niej zarzutów. Rozpatrywana pod tym kątem skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw. Zgodnie z art. 193 zdanie drugie p.p.s.a. uzasadnienie wyroku oddalającego skargę kasacyjną zawiera ocenę zarzutów skargi kasacyjnej. Zatem Naczelny Sąd Administracyjny nie przedstawia w uzasadnieniu wyroku oddalającego skargę kasacyjną opisu ustaleń faktycznych i argumentacji prawnej podawanej przez organ i Sąd I instancji. Dwa pierwsze zarzuty skargi kasacyjnej przywołują art. 141 § 4 p.p.s.a., który zdaniem autora skargi kasacyjnej miałby zostać naruszony "przez dokonanie błędnej oceny stanu faktycznego (...)". Zauważyć wobec tego należy, że w orzecznictwie przyjmuje się, że zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. może być skutecznie postawiony zasadniczo w dwóch przypadkach: gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera wszystkich elementów, wymienionych w tym przepisie i gdy w ramach przedstawienia stanu sprawy, wojewódzki sąd administracyjny nie wskaże, jaki i dlaczego stan faktyczny przyjął za podstawę orzekania (por. uchwałę NSA z 15 lutego 2010 r. II FPS 8/09,ONSAiWSA 2010/3/39). Przy czym naruszenie to musi być na tyle istotne, aby mogło mieć wpływ na wynik sprawy (art. 174 pkt 2 p.p.s.a.). Za pomocą zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. nie można natomiast skutecznie zwalczać prawidłowości przyjętego przez sąd stanu faktycznego, czy też stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa materialnego. Naczelny Sąd Administracyjny, rozpatrując zarzut naruszenia tego przepisu jest zobowiązany jedynie do kontroli zgodności uzasadnienia zaskarżonego wyroku z wymogami wynikającymi z powyższej normy prawnej. Zatem to, czy ocena stanu faktycznego sprawy, dokonana przez Sąd I instancji, była błędna, czy też nie, nie podlega weryfikacji w ramach zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.ps.a. Innymi słowy, "Na podstawie art. 141 § 4 p.p.s.a. można kwestionować kompletność elementów uzasadnienia, a nie jego prawidłowość merytoryczną. Sąd administracyjny nie ustala stanu faktycznego sprawy, a jedynie ocenia, jak z obowiązku ustalenia stanu faktycznego wywiązał się organ administracji. (...) W konsekwencji, jeżeli uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia wskazuje, jaki stan faktyczny sprawy został przez sąd przyjęty, przepis art. 141 § 4 p.p.s.a. nie może stanowić wystarczającej podstawy kasacyjnej" (wyrok NSA z 30.10.2024 r. I GSK 1225/21, LEX nr 3784965). Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, jaki stan faktyczny przyjął Sąd I instancji jako podstawę rozstrzygnięcia, natomiast jego poprawność merytoryczna nie podlega ocenie w ramach przepisu przywołanego w dwóch pierwszych zarzutach. Tak więc już tylko na marginesie zauważyć należy (w odniesieniu do powyższych zarzutów), że Sąd I instancji odniósł się do zarzutów naruszenia zarówno art. 271 pkt 2 p.p.s.a., jak i art. 273 § 1 pkt 1 i 2 p.p.s.a. W odniesieniu do pierwszego z nich stwierdził, że o pozbawieniu możności działania można mówić, gdy bezpośrednią i wyłączną przyczyną pozbawienia strony możności działania było naruszenie przepisów prawa. W niniejszej sprawie po stronie sądu nie wystąpiły żadne uchybienia (nie wskazuje ich też skarga kasacyjna), które pozbawiałby skarżącą możności działania. Natomiast ewentualne niewłaściwe wykonywanie obowiązków przez pełnomocnika, nawet prowadzące do negatywnych dla strony konsekwencji, nie mieści się w zakresie przesłanki braku możności działania, o której mowa w art. 271 pkt 2 p.p.s.a. W odniesieniu zaś do drugiego z przepisów Sąd I instancji stwierdził, że podrobienie lub przerobienie dokumentu stanowi podstawę wznowienia postępowania sądowoadministracyjnego jedynie wówczas, gdy dowód z powyższego dokumentu został przeprowadzony w trybie art. 106 § 3 p.p.s.a. w postępowaniu przed sądem, który wydał prawomocne orzeczenie będące przedmiotem skargi o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego. W sprawia prowadzonej pod sygn. IV SA/Wa 3251/18 dowód taki nie był przeprowadzany (co potwierdza choćby zarzut z pkt 4 skargi kasacyjnej), a zatem nie można mówić o sfałszowaniu dowodu przeprowadzonego przed sądem. Stanowisko Sądu I instancji w obydwu tych kwestiach należy zatem w pełni podzielić. Trzeci zarzut skargi kasacyjnej, naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a. w zw. z art. 28 k.p.a., wynika – jak się wydaje – z niezrozumienia istoty sprawy ze skargi o wznowienie podstępowania sądowego. Jeśli Sąd I instancji uznał za niezasadne zarzuty odnoszące się do podstaw wznowienia postępowania sądowego, to nie mógł ponownie oceniać skargi złożonej w sprawie IV SA/Wa 3251/18, zakończonej prawomocnym wyrokiem z 26 marca 2019 r. Nie mógł więc przejść do oceny, czy U.T. przysługiwał przymiot strony (art. 28 k.p.a.) w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji Naczelnika Gminy w B. z 23 listopada 1979 r. Ta ostatnia kwestia podlegałaby ponownej ocenie jedynie wówczas, gdyby podstawy wznowienia okazały się zasadne i prowadziły do uchylenia wyroku z 26 marca 2019 r. Tak się jednak nie stało. Po czwarte wreszcie, z tych samych powodów jak wyżej, zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. nie może się odnosić do działania organów administracji i Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie w sprawie prowadzonej pod sygn. akt IV SA/Wa 3251/18. Co najwyżej mogłoby to dotyczyć obecnej sprawy, w której wydany został zaskarżony skargą kasacyjną wyrok, prowadzonej pod sygn. I SA/Wa 1068/20. Postawiony w skardze kasacyjnej zarzut nie odnosi się natomiast do tej ostatniej sprawy. Mając to wszystko na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. oddalił skargę kasacyjną.