I OSK 2076/24
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2025-11-20
Skład orzekający: Monika Nowicka, Jolanta Rudnicka, Agnieszka Miernik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy świadczenie pielęgnacyjne może zostać przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli w tym okresie wnioskodawca pobierał już specjalny zasiłek opiekuńczy, a jedynie zadeklarował rezygnację z niego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego?Ratio decidendi
Świadczenie pielęgnacyjne nie może zostać przyznane od miesiąca złożenia wniosku, jeśli w tym okresie wnioskodawca pobierał specjalny zasiłek opiekuńczy, ponieważ istnieje przeszkoda prawna wynikająca z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) ustawy o świadczeniach rodzinnych. Prawo do świadczenia pielęgnacyjnego powstaje dopiero od dnia, w którym decyzja przyznająca specjalny zasiłek opiekuńczy została skutecznie uchylona, co następuje po wyraźnej rezygnacji z tego świadczenia, a nie jedynie warunkowej deklaracji.Stan faktyczny
Skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego w dniu 31 marca 2023 r., jednocześnie deklarując rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego z dniem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego. Organ I instancji przyznał świadczenie pielęgnacyjne od 1 lipca 2023 r. SKO uchyliło decyzję organu I instancji i przyznało świadczenie od 14 sierpnia 2023 r., uznając, że do tego dnia skarżąca pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. WSA oddalił skargę skarżącej, podzielając stanowisko SKO. NSA oddalił skargę kasacyjną.Rozstrzygnięcie
Oddala skargę kasacyjną.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Monika Nowicka Sędziowie sędzia NSA Jolanta Rudnicka (spr.) sędzia del. WSA Agnieszka Miernik po rozpoznaniu w dniu 20 listopada 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej U.S. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Bd 1410/23 w sprawie ze skargi U.S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 25 października 2023 r. nr KO.411.1938.2023 w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego oddala skargę kasacyjną.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SA/Bd 1410/23 oddalił skargę U. S. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego we Włocławku z dnia 25 października 2023 r., nr KO.411.1938.2023, w przedmiocie świadczenia pielęgnacyjnego.
Wyrok zapadł w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy:
Decyzją z dnia 18 sierpnia 2023 r., nr 001103/ŚP/08/2023, Dyrektor Brzeskiego Ośrodka Pomocy Społecznej, działając z upoważnienia Burmistrza Brześcia Kujawskiego, po ponownym rozpatrzeniu wniosku U. S. z dnia 31 marca 2023 r. – na podstawie art. 17 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 390 ze zm. – dalej "u.ś.r.") – przyznał jej świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej na niepełnosprawnego w stopniu znacznym męża A. S. na okres od dnia 1 lipca 2023 r. do dnia 31 grudnia 2023 r.
Po rozpatrzeniu odwołania U. S. od w/w decyzji, Samorządowe Kolegium Odwoławcze we Włocławku decyzją z dnia 25 października 2023 r., nr KO.411.1938.2023, uchyliło w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji i przyznało skarżącej prawo do wnioskowanego świadczenia w okresie od dnia 14 sierpnia 2023 r. na czas nieokreślony.
W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy wskazał m.in., że wniosek o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego skarżąca złożyła w dniu 31 marca 2023 r. (data wpływu do organu); decyzją Burmistrza z dnia 14 grudnia 2022 r. przyznano stronie specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z opieką nad niepełnosprawnym mężem w okresie od dnia 1 listopada 2022 r. do dnia 31 października 2023 r.; składając wniosek o świadczenie pielęgnacyjne skarżąca zwróciła się z wnioskiem o uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy ze skutkiem na dzień wydania decyzji przyznającej prawo do świadczenia pielęgnacyjnego.
Kolegium wskazało, że w związku z powyższym, organ I instancji pismem z dnia 3 lipca 2023 r. wezwał stronę do wyboru pomiędzy świadczeniami konkurencyjnymi. Następnie podano, że decyzją z dnia 14 sierpnia 2023 r. Burmistrz uchylił decyzję przyznającą stronie specjalny zasiłek opiekuńczy. Decyzja z 14 sierpnia 2023 r. stała się ostateczna w tym samym dniu z uwagi na to że skarżąca zrzekła się prawa do wniesienia odwołania od tej decyzji. Wobec tego SKO wskazało, że z dniem 14 sierpnia 2023 r. odpadła przeszkoda prawna do przyznania wnioskowanego świadczenia, o której mowa w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Podkreśliło przy tym, że wbrew twierdzeniom skarżącej, w sprawie brak było podstaw dla przyznania świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 marca 2023 r. (tj. od miesiąca, w którym złożono wniosek), gdyż do dnia 14 sierpnia 2023 r. skarżąca była uprawniona i pobierała specjalny zasiłek opiekuńczy. Zdaniem organu, uchylenie prawa do tego świadczenia mogło nastąpić dopiero wskutek wyraźnego, a nie warunkowego wyboru skarżącej pomiędzy wskazanymi świadczeniami.
Na powyższą decyzję skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, zaskarżając ją w części, w jakiej nie przyznano jej świadczenia pielęgnacyjnego od dnia 1 marca 2023 r. i zarzucając naruszenie art. 24 ust. 2 u.ś.r..
W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Powołanym na wstępie wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2024 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy oddalił skargę.
Odnosząc się do kwestii możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia (od dnia 1 marca 2023 r.), a więc za okres w którym obowiązywała decyzja z dnia 14 grudnia 2022 r. ustalająca na rzecz skarżącej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, Sąd przywołał brzmienie art. 17 ust. 1 pkt 4 u.ś.r., art. 17 ust. 5 pkt 1 lit b u.ś.r., oraz art. 27 ust. 5 u.ś.r., a następnie wskazał, że bezsporne w niniejszej sprawie jest, iż w dacie złożenia przez skarżącą wniosku o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, tj. w dniu 31 marca 2023 r. (data wpływu wniosku do organu), pobierała ona na mocy decyzji Burmistrza Brześcia Kujawskiego z dnia 14 grudnia 2022 r. specjalny zasiłek opiekuńczy. Sąd przyznał przy tym, że art. 24 ust. 2 u.ś.r. stanowi, iż prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego – zatem co do zasady wniosek skarżącej złożony w dniu 31 marca 2023 r. o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego powinien skutkować przyznaniem pomocy począwszy od miesiąca złożenia wniosku, tj. od dnia 1 marca 2023 r. Jednak w ocenie Sądu okoliczności faktyczne i prawne niniejszej sprawy wymusiły zastosowanie przez SKO w pierwszej kolejności ograniczenia ustawowego wynikającego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Na dzień złożenia wniosku o świadczenie pielęgnacyjne istniała bowiem negatywna przesłanka do przyznania wnioskowanego świadczenia, spowodowana ustalonym dla skarżącej prawem do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zdaniem Sądu I instancji, ograniczenie ustawowe do przyznania świadczenia pielęgnacyjnego z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. w zw. z art. 27 ust. 5 u.ś.r. należy stosować w pierwszeństwie przed warunkami określonymi w art. 24 ust. 2 u.ś.r. Sąd uznał zatem, że okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany wyłącznie datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu przysługiwania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.
Sąd wskazał, że w niniejszej sprawie skarżąca wraz z wnioskiem o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego złożyła wniosek, aby w przypadku wydania decyzji przyznającej świadczenie pielęgnacyjne, z dniem jej wydania uchylić decyzję przyznającą jej specjalny zasiłek opiekuńczy. Następnie, na wezwanie organu z dnia 3 lipca 2023 r., pismem z dnia 1 sierpnia 2023 r., skarżąca oświadczyła, że rezygnuje z przyznanego jej prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego i wyraża zgodę na uchylenie decyzji przyznającej specjalny zasiłek opiekuńczy. Wobec tego, decyzją Burmistrza Brześcia Kujawskiego z dnia 14 sierpnia 2023 r. została uchylona decyzja z dnia 14 grudnia 2022 r. przyznająca skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy. Przy czym Sąd zaznaczył, że w decyzji uchylającej nie określono jakiejkolwiek daty wstecznej uchylenia decyzji z dnia 14 grudnia 2022 r. Zatem decyzja uchylająca wywołuje skutki ex nunc, tj. na przyszłość. Sąd podkreślił także, iż decyzji z dnia 14 sierpnia 2023 r. skarżąca nie zakwestionowała.
Wobec powyższego Sąd stwierdził, że w niniejszej sprawie z eliminacją przesłanki negatywnej z art. 17 ust. 5 pkt 1lit. b) u.ś.r, mamy do czynienia dopiero od dnia 14 sierpnia 2023 r., a nie w miesiącu złożenia wniosku. Dlatego też prawidłowo – w ocenie Sądu – SKO przyznało skarżącej wnioskowane świadczenie od dnia 14 sierpnia 2023 r., a więc od najwcześniejszego możliwego terminu. Wobec bowiem posiadania przez skarżącą prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego do dnia 14 sierpnia 2023 r., nie była ona do tego momentu uprawniona do świadczenia pielęgnacyjnego z uwagi na treść art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. Sąd podkreślił przy tym, że rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia nie może opierać się tylko na warunkowej deklaracji. Konsekwencją dokonania wyboru z art. 27 ust. 5 u.ś.r., nie może być bowiem zaistnienie sytuacji, w której osoba otrzymywałaby dwa świadczenia za ten sam okres. Dlatego koniecznym warunkiem do przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego jest usunięcie w sposób zgodny z prawem przeszkody z art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b u.ś.r.
Wobec powyższego Sąd I instancji uznał, że SKO prawidłowo przyznało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne począwszy od dnia 14 sierpnia 2023 r.
Od powyższego wyroku skarżąca, reprezentowana przez adwokata, złożyła skargę kasacyjną, wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniesiono o przyznanie skarżącej zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu kasacyjnym według norm przepisanych oraz o rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucono naruszenie prawa materialnego, tj. art. 27 ust. 5 pkt 3 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r., przez błędną ich wykładnię, że wyłączona jest możliwość przyznania prawa do wybranego przez stronę, korzystniejszego prawa do świadczenia pielęgnacyjnego począwszy od daty złożenia wniosku, w sytuacji zbiegu praw do w/w świadczenia oraz specjalnego zasiłku opiekuńczego i jednoczesnej rezygnacji z dniem złożenia wniosku z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego, w sytuacji braku uchylenia decyzji przyznającej prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, podczas, gdy wykładnia celowościowa w/w przepisów prowadzi do wniosku przeciwnego.
W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że to na organie spoczywa ciężar znalezienia takiego rozwiązania procesowego, które zagwarantuje stronie realizację żądania nie tylko w zakresie ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego, ale także do przyznania tego prawa na taki okres, jaki wynika z art. 24 ust. 2 u.ś.r., tj. począwszy od miesiąca złożenia wniosku o przyznanie prawa z prawidłowo wypełnionymi dokumentami. Podkreślono, że art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. nie powinien być interpretowany w oderwaniu od treści art. 27 ust. 5 u.ś.r. oraz od treści art. 24 ust. 2 tej ustawy. W ocenie skarżącej kasacyjnie, aby wybór ustawowo zagwarantowany stronie, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. mógł zostać skutecznie dokonany, nie zachodzi konieczność rezygnacji z przyznanego już świadczenia przed otrzymaniem zapewnienia organu, że drugie z tych świadczeń rzeczywiście zostanie przyznane.
Wskazano, że w rozpoznawanej sprawie skarżąca deklarowała rezygnację ze specjalnego zasiłku opiekuńczego "z dniem przyznania prawa do świadczenia pielęgnacyjnego", co jest równoznaczne z warunkową zgodą na uchylenie decyzji odnoszących się do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Zatem dokonany przez uprawnioną wybór świadczenia dla niej korzystniejszego powinien odnosić swój skutek na osi czasu zgodnie z ogólną regułą z art. 24 ust. 2 u.ś.r. – powołano się na wyrok NSA wyrok z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18.
Odpowiedzi na skargę kasacyjną nie złożono.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. – dalej "p.p.s.a."), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania.
W niniejszej sprawie nie stwierdzono żadnej z przesłanek nieważności wymienionych w art. 183 § 2 p.p.s.a., wobec czego rozpoznanie sprawy nastąpiło w granicach zgłoszonych podstaw i zarzutów skargi kasacyjnej.
Skoro w niniejszej sprawie pełnomocnik skarżącej kasacyjnie – na podstawie art. 176 § 2 p.p.s.a. – zrzekł się rozprawy, a strona przeciwna w ustawowym terminie nie zawnioskowała o jej przeprowadzenie, to rozpoznanie skargi kasacyjnej nastąpiło na posiedzeniu niejawnym, zgodnie z art. 182 § 2 i 3 p.p.s.a.
W skardze kasacyjnej podniesiono wyłącznie zarzuty naruszenia prawa materialnego, poprzez dokonanie błędnej wykładni art. 27 ust. 5 pkt 3 oraz art. 24 ust. 2 u.ś.r. Tym samym należało uznać, że ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu administracyjnym, a zaakceptowane przez Sąd I instancji, nie są w tym przypadku kwestionowane.
Istota sporu przedstawiona w skardze kasacyjnej sprowadza się do tego, czy w okresie od dnia 1 marca 2023 r., a więc od miesiąca, w którym do organu wpłynął wniosek skarżącej o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, do dnia 14 sierpnia 2023 r., przysługiwało skarżącej świadczenie pielęgnacyjne w związku z koniecznością sprawowania opieki nad niepełnosprawnym mężem, w sytuacji gdy miała ona przyznany, wcześniejszą decyzją, specjalny zasiłek opiekuńczy w związku ze sprawowaniem opieki nad mężem, przez co zachodził w tym okresie zbieg obu świadczeń, jako przyznanych z tego samego tytułu.
Należy przypomnieć, że w niniejszej sprawie podstawę materialnoprawną zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego stanowiły przepisy ustawy o świadczeniach rodzinnych regulujące zasady przyznawania świadczeń pielęgnacyjnych.
Przypomnieć należy, że zgodnie z art. 17 ust. 1 u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne z tytułu rezygnacji z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej przysługuje: 1) matce albo ojcu, 2) opiekunowi faktycznemu dziecka, 3) osobie będącej rodziną zastępczą spokrewnioną w rozumieniu ustawy z dnia 9 czerwca 2011 r. o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, 4) innym osobom, na których zgodnie z przepisami ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. - Kodeks rodzinny i opiekuńczy ciąży obowiązek alimentacyjny, z wyjątkiem osób o znacznym stopniu niepełnosprawności
- jeżeli nie podejmują lub rezygnują z zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej w celu sprawowania opieki nad osobą legitymującą się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności albo orzeczeniem o niepełnosprawności łącznie ze wskazaniami: konieczności stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji oraz konieczności stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.
Natomiast stosownie do art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r., świadczenie pielęgnacyjne nie przysługuje, jeżeli osoba sprawująca opiekę ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, świadczenia pielęgnacyjnego lub zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów.
Z kolei zgodnie z art. 27 ust. 5 u.ś.r., w przypadku zbiegu uprawnień do następujących świadczeń: 1) świadczenia rodzicielskiego lub 2) świadczenia pielęgnacyjnego, lub 3) specjalnego zasiłku opiekuńczego, lub 4) dodatku do zasiłku rodzinnego, o którym mowa w art. 10, lub 5) zasiłku dla opiekuna, o którym mowa w ustawie z dnia 4 kwietnia 2014 r. o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów – przysługuje jedno z tych świadczeń wybrane przez osobę uprawnioną – także w przypadku gdy świadczenia te przysługują w związku z opieką nad różnymi osobami.
Z powyższych przepisów wynika zatem, że w przypadku zbiegu uprawnień m.in. do świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, uprawnionemu może przysługiwać wyłącznie jedno z tych świadczeń. To zaś oznacza, że wykluczone jest jednoczesne przyznanie obu świadczeń za ten sam okres. W tych samych okolicznościach faktycznych i prawnych strona może zatem otrzymać wyłącznie jedno ze świadczeń. Przy czym chodzi tu o przyznanie samego świadczenia, a nie jedynie o fakt jego pobierania. W sytuacji więc, gdy strona ma przyznane decyzją administracyjną prawo do określonego świadczenia, brak jest podstaw prawnych, aby zakazać stronie prawa do jego pobrania.
Wobec tego należy stwierdzić, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego – obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r. – jest brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego. Oznacza to, że aby świadczenie pielęgnacyjne mogła uzyskać osoba, która ma już przyznany np. specjalny zasiłek opiekuńczy, to osoba ta musi albo wstrzymać się z nowym wnioskiem do momentu wygaśnięcia decyzji (terminowej) przyznającej jej prawo do tego zasiłku, albo wystąpić o uchylenie tego rodzaju decyzji. W świetle przytoczonych przepisów nie jest bowiem możliwe najpierw przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, a dopiero po jego otrzymaniu zrezygnowanie z dotychczas pobieranego specjalnego zasiłku opiekuńczego. W sytuacji, gdy strona ma ustalone prawo do specjalnego zasiłku opiekuńczego, warunkiem skutecznego ubiegania się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, na zasadzie wyboru, o którym mowa w art. 27 ust. 5 u.ś.r., jest więc rezygnacja z przysługującego świadczenia i to poprzez wyraźne, a nie tylko hipotetyczne, zrzeczenie się prawa do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, prowadzące do wyeliminowania z obrotu prawnego decyzji przyznającej to świadczenie.
Skarżąca kasacyjnie słusznie podnosi, że stosownie do art. 24 ust. 2 u.ś.r., prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek z prawidłowo wypełnionymi dokumentami, do końca okresu zasiłkowego. Jednak należy podkreślić, że zasady wyrażonej w w/w przepisie nie można traktować jako bezwzględnego nakazu. Przepis art. 24 u.ś.r. stanowi bowiem normę procesową, pełniącą funkcję służebną względem norm materialnoprawnych i nie może prowadzić do modyfikacji lub pominięcia tych norm. W praktyce oznacza to, że przyznając świadczenia rodzinne, organ ocenia spełnienie warunków przysługiwania świadczenia na dzień podejmowania rozstrzygnięcia.
Wobec tego w sytuacji, gdy w momencie wydawania decyzji jeden z warunków przysługiwania prawa do danego świadczenia rodzinnego nastąpi po miesiącu złożenia wniosku w tej sprawie, to organ administracji jest nie tylko uprawniony, lecz wręcz zobowiązany uwzględnić daną okoliczność. Oczywistym jest bowiem, że określone świadczenie rodzinne może być stronie przyznane tylko wówczas, gdy wszystkie warunki będą spełnione. Skoro zaś – jak wyżej wskazano – nie jest możliwe kumulatywne pobieranie świadczenia pielęgnacyjnego i specjalnego zasiłku opiekuńczego, a warunkiem przyznania nowego świadczenia jest jednoznaczna rezygnacja z uprzednio przyznanego świadczenia na ten sam cel, to okres, na jaki strona może ubiegać się o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego nie jest determinowany tylko datą wpływu wniosku o to świadczenie, ale też uzależniony jest od terminu obowiązywania dotychczasowego zbieżnego uprawnienia.
Należy zauważyć, że z akt niniejszej sprawy wynika, iż Burmistrz Brześcia Kujawskiego (w imieniu którego działał zastępca Dyrektora Brzeskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Brześciu Kujawskim), decyzją z dnia 14 grudnia 2022 r. przyznał skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy w związku z koniecznością sprawowania opieki nad mężem A. S. W dniu 31 marca 2023 r. (data wpływu do organu) skarżąca złożyła wniosek o przyznanie świadczenia pielęgnacyjnego, składając jednocześnie oświadczenie, że w przypadku wydania decyzji przyznającej w/w świadczenie, rezygnuje ona ze specjalnego zasiłku opiekuńczego.
Należy wskazać, że w/w decyzja Burmistrza z dnia 14 grudnia 2022 r. o przyznaniu skarżącej specjalnego zasiłku opiekuńczego funkcjonowała w obrocie prawnym do dnia 14 sierpnia 2023 r., kiedy to Burmistrz Brześcia Kujawskiego uchylił decyzję własną z dnia 14 grudnia 2022 r. Na uwagę zasługuje tu fakt, że w piśmie z dnia 17 sierpnia 2023 r. skarżąca zrzekła się wniesienia odwołania od w/w decyzji z dnia 14 sierpnia 2023 r., co oznacza, iż uznała, że decyzja ta spełnia jej oczekiwania.
Wobec tego należy uznać, że w okolicznościach niniejszej sprawy dopiero na skutek wydania decyzji z dnia 14 sierpnia 2023 r. o uchyleniu decyzji przyznającej skarżącej specjalny zasiłek opiekuńczy, odpadła negatywna przesłanka przyznania jej wnioskowanego świadczenia – określona w art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. – w postaci posiadania prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego. Wbrew stanowisku skarżącej kasacyjnie skutku tego nie miało złożenie przez nią wniosku o ustalenie prawa do świadczenia pielęgnacyjnego z wraz z jej oświadczeniem o warunkowej rezygnacji z prawa do specjalnego zasiłku opiekuńczego.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego – mając na uwadze art. 24 ust. 2 u.ś.r., jak i okoliczność, iż decyzja z dnia 14 sierpnia 2023 r. została wydana za zgodą strony i nie była kwestionowana, zatem pozostaje w obrocie prawnym – należało uznać, że brak było prawnej możliwości przyznania skarżącej świadczenia pielęgnacyjnego zgodnie z jej żądaniem, tj. od dnia 1 marca 2023 r. Skarżąca w tym okresie wciąż miała prawo do konkurencyjnego świadczenia w postaci specjalnego zasiłku opiekuńczego, co w świetle art. 17 ust. 5 pkt 1 lit. b) u.ś.r. stanowiło przeszkodę do równoczesnego pobierania przez nią świadczenia pielęgnacyjnego. Należy przy tym zauważyć, że powołany w skardze kasacyjnej wyrok NSA z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I OSK 1676/18, dotyczy nieco innego stanu faktycznego sprawy.
Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny przyjął w całej rozciągłości argumentację Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy, w której Sąd I instancji stwierdził, że warunkiem przyznania świadczenia pielęgnacyjnego, obok dokonania wyboru świadczenia, o którym mowa w art. 27 ust. 5 pkt 3 u.ś.r., jest również brak posiadania przez wnioskodawcę uprawnienia do otrzymywania świadczenia konkurencyjnego.
Ubocznie Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wobec braku innych zarzutów, aniżeli powołane w skardze kasacyjnej, nie mógł wziąć pod uwagę dostrzeżonej a wynikającej z akt administracyjnych okoliczności, że decyzja organu pierwszej instancji została zaskarżona " w części tj. w zakresie odmowy ustalenia prawa do świadczenia pielęgnacyjnego za okres od dnia 1 marca 2023 r. do 30 czerwca 2023 r.," a co skutkowało tym, że w części niezaskarżonej decyzja ta stała się ostateczna. Na tę okoliczność nie podniesiono żadnych zarzutów, ani w skardze kasacyjnej, ani w skardze do Sądu I instancji, a nie jest to podstawa którą z mocy art.183 § 2 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny bierze z urzędu.
Wobec tego należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej nie zasługują na uwzględnienie, a zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 2 p.p.s.a., orzekł, jak w sentencji.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło