I OSK 2229/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2013-06-07

Skład orzekający: Izabella Kulig – Maciszewska, Irena Kamińska, Wojciech Jakimowicz

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy pozostawienie wniosku o świadczenia z funduszu alimentacyjnego bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia danych dotyczących stanu cywilnego jest zgodne z prawem, jeśli obowiązek podania tych danych nie wynika wprost z ustawy, a organ mógł ustalić stan cywilny z urzędu?
Ratio decidendi
Pozostawienie wniosku o świadczenia z funduszu alimentacyjnego bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia danych dotyczących stanu cywilnego jest zgodne z prawem. Stan cywilny jest daną dotyczącą członków rodziny, która usprawnia ustalenia w zakresie ich danych, a jego niepodanie mimo wezwania organu do uzupełnienia wniosku, zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego i rozporządzenia wykonawczego, skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania.
Stan faktyczny
A. Ż. złożyła wniosek o świadczenia z funduszu alimentacyjnego, podając w nim nieprawidłowy stan cywilny ("w nieprawnej separacji"), podczas gdy z wyroku sądu wynikało, że jest rozwiedziona. Organ pierwszej instancji pozostawił wniosek bez rozpoznania z powodu nieuzupełnienia wniosku. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało tę decyzję w mocy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę A. Ż., uznając postępowanie organów za prawidłowe. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznał skargę kasacyjną A. Ż.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę kasacyjną.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Izabella Kulig – Maciszewska, Sędzia NSA Irena Kamińska, Sędzia del. WSA Wojciech Jakimowicz (spr.), Protokolant starszy asystent Ewa Dubiel, po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2013 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. Ż. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r. sygn. akt I SA/Wa 557/11 w sprawie ze skargi A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] lutego 2011 r. nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt: I SA/Wa 557/11 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę A. Ż. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ostrołęce z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] w przedmiocie pozostawienia wniosku bez rozpoznania. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...] Kierownik Sekcji Świadczeń Rodzinnych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Ostrołęce działający z upoważnienia Prezydenta Miasta Ostrołęka, działając na podstawie art. 104 kodeksu postępowania administracyjnego oraz art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (t. jedn.: Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 ze zm.) pozostawił bez rozpoznania wniosek A. Ż. z dnia 27 września 2010 r. dotyczący świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, do ukończenia 18 roku życia. W uzasadnieniu organ wskazał, że powodem takiego rozstrzygnięcia był brak poprawienia nieprawidłowo wypełnionego wniosku. Od decyzji powyższej odwołanie wniosła A. Ż. W odwołaniu podniosła, że zaskarżona decyzja narusza jej prawa oraz prawa jej małoletniej córki E. Ż. Ponadto wskazała, że złożony przez nią wniosek o przyznanie świadczeń został wypełniony zgodnie z pouczeniem pracownika MOPR w Ostrołęce i że dołączyła do niego wymagane dokumenty. Dodała, że wniosek wypełniła w zgodzie ze stanem faktycznym, gdyż nie posiada żadnego wyroku rozwodowego i nie wie od kogo MOPR go dostał. Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce decyzją z dnia [...] lutego 2011 r. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Sekcji Świadczeń Rodzinnych MOPR w Ostrołęce działającego z upoważnienia Prezydenta Miasta Ostrołęki. W uzasadnieniu organ wskazał na treść przepisu § 5 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. Nr 136, poz. 855), który stanowi, że w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku organ właściwy wierzyciela wzywa pisemnie wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku, w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. Niezastosowanie się natomiast do powyższego wezwania skutkuje pozostawieniem wniosku bez rozpoznania. Samorządowe Kolegium Odwoławcze podkreśliło ponadto, że złożony przez A. Ż. wniosek z dnia [...] września 2010 r. zawiera nieprawidłowy wpis dotyczący jej stanu cywilnego, gdyż jak wynika z wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia [...] kwietnia 2004 r., sygn. akt: [...] jest ona osobą rozwiedzioną. Pismem z dnia 18 marca 2011 r. A. Ż. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, zarzucając organowi bezczynność oraz pogwałcenie jej praw oraz praw jej małoletniej córki E. Ż. W uzasadnieniu skargi skarżąca wskazała, że po otrzymaniu wezwania z MOPR stawiła się osobiście w Ośrodku w dniu [...] listopada 2010 r. celem uzupełnienia wniosku o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i że wniosek wypełniła prawidłowo. Ponadto oświadczyła, że nie posiada żadnego wyroku rozwodowego, o którym piszą organy administracji i wniosła o sprawdzenie dłużnika alimentacyjnego, gdyż jej zdaniem "instytucje ukryły rozwiązły i hulaszczy tryb życia L. Ż.". W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ostrołęce wniosło o jej oddalenie oraz podtrzymało argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie po rozpoznaniu skargi stwierdził, że tryb postępowania w sprawach przyznawania i wypłacania świadczeń z funduszu alimentacyjnego regulują przepisy ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r., Nr 1 poz. 7 ze zm.) oraz przepisy wykonawcze do tej ustawy. Zgodnie z treścią przepisu § 2 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 28 lipca 2008 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego postępowanie w sprawie o przyznanie świadczeń wszczyna się na podstawie wniosku o ustalenie prawa do świadczeń. Wzór takiego wniosku określony jest w załączniku nr 1 do niniejszego rozporządzenia. Stosownie natomiast do § 5 ust. 1 powyższego rozporządzenia, w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku organ właściwy wierzyciela wzywa pisemnie wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania. W przypadku złożenia wniosku bez wymaganych dokumentów organ właściwy wierzyciela przyjmuje wniosek i wzywa pisemnie wnioskodawcę do uzupełnienia brakujących dokumentów w terminie nie krótszym niż 14 dni i nie dłuższym niż 30 dni (§ 5 ust. 2 rozporządzenia). Zgodnie zaś z § 5 ust. 3 tego rozporządzenia, w przypadku niezastosowania się do wezwania, o którym mowa w ust. 1 lub 2, organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Sąd wskazał, że z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że skarżąca w swym wniosku z dnia 27 września 2010 r. o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną - córkę E. Ż. wpisała niezgodny ze stanem faktycznym stan cywilny. Podała bowiem, że jest mężatką "w nieprawnej separacji". Jak wynika natomiast z wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia [...] kwietnia 2004 r., sygn. akt: [...] jest ona osobą rozwiedzioną. Dodatkowo Sąd podniósł, że obowiązujące przepisy prawa polskiego nie przewidują wskazanego przez skarżącą we wniosku stanu cywilnego w postaci "nieprawnej separacji". W świetle powyższego Sąd uznał, że prawidłowo Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie wezwał skarżącą pismem z dnia 20 października 2010 r., do uzupełnienia wniosku, wskazując na nieprawidłowo podane dane odnoszące się do jej stanu cywilnego. Mimo powyższego wezwania, skarżąca nie zastosowała się do jego treści i nie uzupełniła swego wniosku z dnia 27 września 2010 r. W konsekwencji organy obu instancji w sposób prawidłowy uznały, że w sprawie niniejszej zaistniały przesłanki do wydania decyzji o pozostawieniu wniosku A. Ż. dotyczącego świadczeń z funduszu alimentacyjnego na osobę uprawnioną, bez rozpatrzenia - zgodnie z treścią § 5 ust. 3 cyt. rozporządzenia z dnia 28 lipca 2008 r. Biorąc powyższe pod uwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że brak jest podstaw do uwzględnienia skargi i na mocy art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 2 czerwca 2011 r., sygn. akt: I SA/Wa 557/11 wniosła A. Ż.a reprezentowana adwokata T. F.. Zaskarżonemu wyrokowi skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy tj.: - art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez niezbadanie zgodności zaskarżonej decyzji z § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2010 r., nr 123, poz. 836), z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz z zasadami w art. 7 i art. 8 k.p.a., co miało wpływ na niezasadne oddalenie skargi; - art. 3 § 1 i 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych poprzez wadliwe wykonanie obowiązku kontroli legalności zaskarżonej decyzji polegające na niestwierdzeniu przez Sąd niezgodności zaskarżonej decyzji z § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia z dnia 7 lipca 2010 r. i art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów oraz art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w związku z art. 151 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, z czego wynika, że naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy; W skardze kasacyjnej podniesiono, że powyższe naruszenia przepisów postępowania związane są z naruszeniem przez Sąd pierwszej instancji względnie organ przepisów prawa materialnego: - § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku z art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez stwierdzenie zgodności z prawem zaskarżonej decyzji w sytuacji, gdy obowiązek oznaczenia we wniosku stanu cywilnego nie wynikał z ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów i nie stanowił danych niezbędnych do rozpatrzenia wniosku, co miało wpływ na wynik sprawy, gdyż prowadziło do niezasadnego niestwierdzenia przez Sąd naruszenia prawa materialnego w zaskarżonej decyzji i oddalenia skargi, która powinna być uwzgledniona, - art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów w związku z art. 35 § 2 i art. 77 § 4 k.p.a. poprzez stwierdzenie, że nie zostały spełnione warunki do ustalenia na rzecz skarżącej prawa do świadczenia z funduszu alimentacyjnego ze względu na błędnie oznaczony stan cywilny skarżącej, w sytuacji gdy wniosek zawierał informacje wymagane przez ustawę, a stan cywilny skarżącej był znany organowi z urzędu, - art. 7 i art. 8 k.p.a. poprzez nieuwzględnienie zasad określonych w tych przepisach i zbytni formalizm postępowania. Podniesiono również zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku z art. 15 ust. 3 i ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i zaakceptowanie przez Sąd stanowiska organu o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia w przypadku obiektywnie błędnego określenia w formularzu wniosku stanu cywilnego osoby ubiegającej się o świadczenie, w przypadku gdy przepisy określające procedurę wezwania do uzupełnienia wniosku i wydania decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia nie znajdują zastosowania w odniesieniu do danych dotyczących stanu cywilnego wnioskodawcy, ponieważ obowiązek ich podania nie wynika z treści przepisu ustawowego, tj. art. 15 ust. 3 ustawy, skarżąca wypełniła wniosek zgodnie ze swoją najlepszą wiedzą, a organ mógł ustalić okoliczność stanu cywilnego skarżącej z urzędu. Tym samym wniosek zawierał wszystkie dane wynikające z ustawy, a organ dysponował wiedzą niezbędną do rozstrzygnięcia sprawy. Powołując się na powyższe zarzuty wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, a także o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu wg norm przepisanych. W motywach skargi kasacyjnej podniesiono, że obligatoryjne elementy wniosku niezbędne do ustalenia prawa do świadczeń określa art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, w którym nie wymieniono elementu "stan cywilny". Rozporządzenie wykonawcze wydane na podstawie art. 15 ust. 9 ustawy nie powinno wprowadzać innych elementów niż wskazane w art. 15 ust. 3. Pozostawienie wniosku bez rozpoznania w sytuacji, gdy konieczność ujawnienia stanu cywilnego nie stanowi ustawowej przesłanki przyznania świadczenia stanowi rażące naruszenie celu regulacji ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zwłaszcza gdy w świetle cytowanych w ramach zarzutów przepisów procesowych na organie ciążył z urzędu obowiązek ustalenia niezbędnych dla sprawy okoliczności, zwłaszcza gdy znany był mu wyrok rozwodowy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.), Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W sprawie nie występują, enumeratywnie wyliczone w art. 183 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, przesłanki nieważności postępowania sądowoadministracyjnego. Z tego względu, przy rozpoznaniu sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Skargę kasacyjną można oprzeć na określonych podstawach. Podstawą wniesienia skargi kasacyjnej, zgodnie z art. 174 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, może być zarzut naruszenia prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie oraz zarzut naruszenia przepisów procesowych, jeżeli naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Granice skargi kasacyjnej wyznaczają wskazane w niej podstawy. Rozpoznając skargę kasacyjną w tak zakreślonych granicach, stwierdzić należy, że skarga nie ma usprawiedliwionych podstaw. Kontrolowana przez Sąd pierwszej instancji decyzja została wydana m.in. na podstawie § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego (Dz.U. z 2010 r., nr 123, poz. 836), zgodnie z którym w przypadku złożenia nieprawidłowo wypełnionego wniosku organ właściwy wierzyciela wzywa pisemnie wnioskodawcę do poprawienia lub uzupełnienia wniosku w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania, a w przypadku niezastosowania się do tego wezwania organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Powyższe rozporządzenie zostało wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 15 ust. 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (Dz.U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.). Zgodnie z tą delegacją ustawową minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został upoważniony do określenia: 1) sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i wstrzymywania jego wypłaty; 2) sposobu ustalania dochodu uprawniającego do świadczenia z funduszu alimentacyjnego; 3) wzorów: a) wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, b) zaświadczenia z urzędu skarbowego, o którym mowa w ust. 4 pkt 1, c) oświadczeń o dochodach rodziny, w tym oświadczeń osób rozliczających się na podstawie przepisów o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne, oraz innych oświadczeń i dowodów niezbędnych do ustalenia prawa do świadczenia, d) zaświadczenia organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne o bezskuteczności egzekucji zawierającego informację o stanie egzekucji, przyczynach jej bezskuteczności oraz o działaniach podejmowanych w celu wyegzekwowania zasądzonych świadczeń alimentacyjnych, z jednoczesną wytyczną kierowania się koniecznością sprawnego przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zapewnienia właściwej do nich dokumentacji. Treść rozporządzenia wykonawczego do ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów nie powinna być interpretowana w oderwaniu o norm zawartych w tej ustawie. Należy zwrócić uwagę, że zakres upoważnienia ustawowego do wydania powyższego rozporządzenia określony w art. 15 ust. 9 ustawy z dnia 7 września 2007 r. jest szeroki, a zwłaszcza wynika z niego, że minister właściwy do spraw zabezpieczenia społecznego został zobowiązany do określenia w drodze rozporządzenia m.in. wzoru wniosku o ustalenie prawa do świadczenia, w sposób zdeterminowany koniecznością sprawnego przyznawania świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz zapewnienia właściwej do nich dokumentacji. Minister uzyskał zatem pewien zakres swobody w określeniu elementów wniosku, zwłaszcza gdy uwzględni się również treść art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, zgodnie z którym wniosek powinien zawierać m.in. dane dotyczące członków rodziny, przy czym ustawodawca nie wskazuje w sposób wyczerpujący rodzaju tych danych. Z art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. wynika, że wniosek "powinien zawierać: dane dotyczące członków rodziny, w tym: imię, nazwisko, datę urodzenia, numer PESEL, a w razie gdy nie nadano numeru PESEL - serię i numer dowodu osobistego lub paszportu". Oznacza to, że takie dane, jak imię, nazwisko, data urodzenia, numer PESEL, seria i numer dowodu osobistego lub paszportu są danymi dotyczącymi członków rodziny, jednakże pojęcia tego nie wyczerpują. Danymi "dotyczącymi członków rodziny" mogą być zatem i inne dane niż wymienione w art. 15 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Z art. 15 ust. 1 ustawy z dnia 7 września 2007 r. wynika, że ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego oraz ich wypłata następują odpowiednio na wniosek osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Dane dotyczące członków rodziny są zatem danymi członków rodziny osoby uprawnionej lub jej przedstawiciela ustawowego. Skoro zgodnie z definicją legalną zawartą w art. 2 pkt 12 ustawy rodziną są "członkowie rodziny" tacy jak m.in. rodzice osoby uprawnionej i małżonek rodzica osoby uprawnionej, to wymóg wskazania we wniosku stanu cywilnego osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia jest wymogiem znajdującym podstawę ustawową, gdyż informacja o stanie cywilnym usprawnia ustalenia w zakresie dotyczącym członków rodziny uprawnionego, a następnie ich danych. Prawo polskie nie zawiera wprawdzie definicji stanu cywilnego, powszechnie jednak stan cywilny określa się jako sytuację prawną człowieka ze względu na jego przynależność do rodziny, rozumiejąc przez to pojęcie zarówno więzy wynikające z pokrewieństwa, jak i więzy łączące małżonków. Takie rozumienie stanu cywilnego przyjmowane jest również w judykaturze (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 2006 r., V CSK 108/05, LEX nr 490441). Pytanie o stan cywilny osoby ubiegającej się o ustalenie prawa do świadczenia jest zatem pytaniem o sytuację prawną członków rodziny uprawnionego zmierzającym do ustalenia danych dotyczących członków rodziny uprawnionego. W konsekwencji należy przyjąć, że określenie stanu cywilnego we wniosku o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanu cywilnego jest elementem formalnym tego wniosku opartym na normach obowiązującego prawa. Sprawy świadczeń z funduszu alimentacyjnego są indywidualnymi sprawami administracyjnymi rozstrzyganymi w formie decyzji administracyjnych, do których mają zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 25 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów wynika, że "w sprawach nieuregulowanych stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego". Z kolei zgodnie z art. 64 § 2 k.p.a. "jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania". Pod pojęciem przepisów prawa należy rozumieć przepisy prawa powszechnie obowiązującego, tj. również przepisy rozporządzeń wykonawczych do ustaw. Nieuzupełnienie braku formalnego w zakresie wskazania przez skarżącą stanu cywilnego w jej wniosku z dnia 27 września 2010 r. mimo wezwania przez organ, musiało skutkować pozostawieniem wniosku skarżącej bez rozpoznania. Również przepis § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. w sprawie sposobu i trybu postępowania, sposobu ustalania dochodu oraz wzorów wniosku, zaświadczeń i oświadczeń o ustalenie prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego stanowi, że w przypadku niezastosowania się do wezwania, o którym mowa w § 5 ust. 1 lub 2 (tj. wezwania do poprawienia lub uzupełnienia wniosku bądź do uzupełnienia brakujących dokumentów) organ właściwy wierzyciela wydaje decyzję o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. Nawet zatem przy przyjęciu, że powyższa regulacja rozporządzenia nie mieści się w zakresie ustawowego upoważnienia do sposobu i trybu postępowania w sprawach o przyznanie świadczenia z funduszu alimentacyjnego i wstrzymywania jego wypłaty, to okoliczność ta nie miała w sprawie rozstrzygającego znaczenia, gdyż niezależnie od niej istniały podstawy do pozostawienia wniosku skarżącej bez rozpoznania, a treść § 5 ust. 3 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 7 lipca 2010 r. nie ograniczała uprawnień procesowych strony gwarantując jej formę decyzji, a tym samym możliwość uruchomienia administracyjnego toku instancji i kontroli sądowoadministracyjnej decyzji o pozostawieniu wniosku bez rozpatrzenia. W konsekwencji nie można podzielić zarzutów skargi kasacyjnej. Sąd pierwszej instancji prawidłowo skontrolował legalność zaskarżonej do niego decyzji zasadnie oddalając skargę, gdyż zaskarżona decyzja nie została wydana niezgodnie z § 5 ust. 1 i 3 rozporządzenia z dnia 7 lipca 2010 r. i art. 15 ust. 3 ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, a wyrok sądu pierwszej instancji jest wynikiem prawidłowej wykładni powyższych przepisów. Nie może mieć w sprawie znaczenia fakt dysponowania przez organ odpisem wyroku Sądu Okręgowego w Ostrołęce Wydział Cywilny z dnia 26 kwietnia 2004 r., sygn. akt: IC 33/03 orzekającego o rozwiązaniu przez rozwód małżeństwa skarżącej. Wniosek wszczynający postępowanie w sprawie skarżąca złożyła bowiem w dniu 27 września 2010 r., a rolą organu było zbadanie aktualnych przesłanek prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego, w tym również aktualnego stanu cywilnego skarżącej, który mógł ulec zmianie po 2004 roku. Skoro skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, to należało ją oddalić na podstawie art. 184 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Odnosząc się do żądania dotyczącego zasądzenia kosztów pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu wskazać należy, że przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za pomoc prawną należne od Skarbu Państwa (art. 250 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny na podstawie art. 258-261 tej ustawy. Z tego też względu wniosek pełnomocnika z urzędu o przyznanie wynagrodzenia za czynności w postępowaniu kasacyjnym Naczelny Sąd Administracyjny pozostawił do rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło